GEURE KONTU

Kolosala izan da

JON URBE / @FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Iker Aranburu -

2020ko abuztuak 2

Beherakada handia izango zela jakina zen, ikusi gabea gerra garaietatik. Eta handia izan da, «kolosala», presoen aldeko manifestazio baten harira asko zabaldu zen esamoldea erabiliz gero. «Ukabilkada izugarria», Elma Saiz Nafarroako Ekonomia kontseilariak hautatutako metaforaren arabera. Ez da gutxiagorako Nafarroan, %15,6 txikitu baita BPG barne produktu gordina urteko bigarren hiruhilekoan, eta Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, berriz, %16,9. Saizek berak onartu du ez zutela hainbesteko kolperik espero.

Kezkatzeko beste motibo bat badago: BPGaren uzkurtzea nabarmen handiagoa izan da hemen beste herrialde batzuetan baino. Eurogunean ekonomia %12,1 txikitu da, %10,2 Alemanian, %12,4 Italian, %13,8 Frantzian, %9,5 AEBetan ... Kontsolamendu eskasa nahi duenak beti du Espainiara begiratzeko aukera, %18,5ekobeherakada izan baitu, orain arte jakinarazitakoetan handiena.

Martxoaren bigarren erdialdean Euskal Herri osoan hasitako konfinamenduak lehen hiruhilekoan ere zenbaki negatiboak eman zituenez, teknikoki atzeraldian gaude, horrela deitzen baitzaio bi hiruhileko segidan hazkunde negatiboa izatea.

Baina agian hobe da atzeraldi teknikoan «geundela» esatea, arau makroekonomikoen paradoxengatik, oso litekeena delako gaur, abuztuaren 2an, jada ez egotea teknikoki atzeraldian, baina bai krisi larri baten erdi-erdian. Ekonomia hazten ari dela pentsatzekoa da; herren, baina hazten. Apirilean ez bezala, fabrikak irekita eta lanean daude, eraikuntza berriro abiatu da, ostalarien kutxetan diru pixka bat sartzen ari da, fisioterapeutek eta dentistek bezeroak dituzte...

Izan ere, azken egunotan jakinarazitako datuek gertatu denaren argazkia ema n dute, gutxi asko espero zena itxialdia erabaki zutenean: shock ekonomiko bat, enplegu galera handi batekin —agian ez kolosala, oraingoz—. Baina benetan garrantzitsuena da zer gertatuko den orain, zer ari den gertatzen, horrek emango baitu krisiaren neurria. Suspertzea handia bada, langile gehienek beren lanpostuei eutsiko diete, enpresa gutxik egingo dute porrot, eta COVID-19ari aurre egiteko gastuen faktura bizpahiru urtean ordaindu ahal izango da. Baina suspertzea txikia bada, panorama gehiago belztuko da:enpresak itoko dira, langileak kalera joango dira, kontsumoa jaitsiko da eta atzeraldiaren sorgin gurpila elikatuko denez, fakturaren zamak hainbat urtez motelduko gaitu.

Ezkortasuna zabaltzen

Zoritxarrez, gaur-gaurkoz bigarren aukera indartzen ari da. Koronabirusaren agerraldiak uxatzen ari dira ekainaren hasieran susma zitekeen baikortasun lotsatia. Debekuek eta mugek kanpoko turisten etorrera eten dute, maskara derrigor jantzi behar izateak tabernetarako eta jatetxeetarako bisitak gutxitu ditu, gaixotasunarekiko beldurra opor planak baliogabetzen ari da, eta, giro ezkorragoak —«noiz dator hurrengo konfinamendua?», askoren ahotan dagoen galdera— kontsumoa uzkurtzen du. Eta, agian tristea izango da, baina gauzen zein zerbitzuen kontsumoa da ekonomiaren motor nagusia, lanpostuen zati handi bati eusten diona.

Egia da mina ez dutela guztiek berdin sentituko. Garai gogorrek jarraituko dute kulturaren langileentzat, ostalarientzat eta jendaurreko beste zerbitzu batzuk ematen dituztenentzat. Industrian gauzek ez dute itxura onik autogintzan eta makina erremintan, baina aeronautikan hondamendia dator gainera. Sektoreak ez du espero 2019ko aire trafikoa berreskuratzerik 2024ra arte, eta, hegaldirik gabe, ez dago hegazkin berrien beharrik. Kaleratzeak iragarri dituzte sektoreko euskal enpresa nagusiek —Aernnovak, ITP eta Sener—, eta, oihartzun txikiagoarekin bada ere, txikiagoetan egoera ez da desberdina izango.

Defizit mugak, hitzartuta

Ekonomiaren bilakaera erakusten duten datu txikiei —autoen salmenta, etxeena, industriaren ekoizpena...— adi egongo dira Elma Saiz bera eta Pedro Azpiazu, iragartzeko ea zenbat diru iritsiko den kutxa publikoetara. Aste honetan lotu dute defizit muga Madrilekin: BPGaren %2,3 lehenengoak eta %2,6 bigarrenak. Funtsean, zenbateko zorra hartzeko baimena izango duten. Lorpen gisa saldu nahi izan dute batak zein besteak, baina datuak erlatibizatu beharrekoak dira. Shockari aurre egiteko, behar beste gastatzea aholkatzen ari dira austeritatearen garai bateko defendatzaileak, eta defizit kontuetan barra librea onartu die Bruselak estatukideei. Testuinguru horretan, Espainiako Gobernuari muga hamarren edo puntu batzuk handitzea edo txikitzea ez liok easkorik axola beharko; hala erakutsi du hitzartutako kopuruak alda daitezkeela onartuta. Hurrengo urtean baliteke testuingurua beste bat izatea, baina, oraintxe, 2021a urrun dago, oso urrun.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostiako Ramontxu Berri tabernan egondako 683 laguni egin ziete proba, atzo ©Gorka Rubio / Foku

Hego Euskal Herrian, 492 positibo

Berria

Pertsona bat hil da Nafarroan, uztailaren 15etik lehena. Uztailaren 27tik abuztuaren 3ra Galdakaoko Muguru tabernan izan ziren 420 laguni PCR proba egingo diete, eta Donostian PCR-ak egiten jarraituko dute Ramontxu Berriko bezeroei.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, iragan astelehenean, Gasteizen ©Jaizki Fontaneda / Foku

«Erantzukizunerako» deia egin du Iñigo Urkulluk

Joxerra Senar

Sare sozialetan zabaldutako ohar batean, Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariak ohartarazi du «denen artean ahal den guztia» egin behar dela lehen olatuan bizitako egoera dramatikora ez itzultzeko.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Eragile guztiekin biltzeko eskatu dio oposizioak Eusko Jaurlaritzari

Olatz Esteban Ezkati

538 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, iragan astean halako bi. Ospitaleratzeak ere bikoiztu egin dira egun batean: 103 pertsona daude erietxean.

 ©RAUL BOGAJO / FOKU

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna