ARKUPEAN

Desklasifikatua

Pilar Kaltzada -

2018ko urtarrilak 25

Zortzi urte nituen 1978ko sanferminetan polizia armatuak German Rodriguez gaztea hil zuenean. Honi buruz dakidana, hortaz, bigarren eskutik jasoa da. Zortzi urterekin, izan ere, udako kronikek ez dute festaren ezta dramaren kolorerik izaten, kresalaren usaina eta eguzkirako Nivea krema-kutxa urdinarenak baizik. Memoriarik izan gabe iritsi zaizkit, denboraren eta ahanzturaren zirrikituetatik gertakari horien oihartzunak.

Artean grisak ziren tiro egin zutenak, geroago Polizia Nazionala bihurtuko zirelarik. Uztaileko arratsalde hartan zezen-plazara sartu ziren, presoen askatasuna pankarta soilez aldarrikatzen zutenen kontra sua erabiliz. Ikaratzeko modukoa izan omen zen, zaurituak nonahi, jendea korrika, izuturik. Berehala jakin zen triskantza horren berri Iruñea osoan, telefono super modernoen beharrik ez baitzegoen horretarako: ahotik ahora pasa zen, eta erdigunera zabaldu zen protesta ziztu bizian, gero eta bortitzagoa. Hiriko jaiak ziren, eta beraz, Iruñea jendez lepo zegoen (hori ez da asko aldatu urte hauetan guztietan). Nahas-mahas zebiltzan kaleetan bertakoak eta atzerriko festazaleak, gazteak eta zaharrak, makina bat haur ere tartean. «Ez izan hiltzeko beldurrik» esan omen zien poliziei agindua ematen zienetako batek, aste honetan bertan German Rodriguez gaztearen anaietako batek kontatu duenez. Kalapita honen erdian, izan ere, metrailadoreen tiro-segidatik batek buruan jo zuen hogei urteko gaztea. Zuri-beltzezko irudiak dira horren lekuko, eta baita bertan zirenen kontakizun lazgarria ere.

Joan den astean, Nafarroako Parlamentuan gertakari horiek ikertzeko eskarian bat egin dute ordezkatuta dauden indar politiko guztiek, Partidu Popularrak izan ezik. Zehatzago esanda, egun horietan jazo zenaz dauden artxibo eta ikerketa guztiak desklasifikatzeko eskatu dute, 40 urte eta gero ondorio penalik izango ez badu ere, behingoagatik egia ezagutzeko balio beza.

Lehen aldia da alderdi ia guztiek gisa honetako pauso bat elkarrekin eman dutena. Ia horrek asko esan nahi duela iruditu zait, ezezkora lerratu den alderdiaren ispilua baita, aski argia.

Ni nintzen zortzi urteko umeari orain ez zaio batere kostatzen garai horretako gertakarien inguruan irudi koloreduna eskuratzea, denborarekin, neke eta sufrimendu handiz bada ere, osatzen joan baita orduko gama kromatikoa. Kontakizunaren lerroan, alta, hutsarteak daude, nabarmen askoak, gainera. Odolez zipriztindutako argazkiak ikusten ditugu orain, zuri-beltzekoen aldean, eta dakigunaren apurrak nahikoak dira ia horrek urte askotan ezkutuan gorde duen putzu beltzaren sakontasunaz ohartzeko.

Nafarroako Parlamentuko eskariak 1978ko sanferminetako gertakariak desklasifikatzeko deia da, eta nahitaezko urratsa da, bide luzeago baten hastapena izatea nahiko nukeena. Iragana da behingoagatik desklasifikatu behar duguna, ezagutzera eman eta argitara ekarri. Argi-fokua jarri zezen-plazako korridoretan gertatu zena ezagutzeko, jendartera tiro eginez hiltzeko beldurrik ez izateko agindu zuenari begietara begiratu ahal izateko, bide-bazterretan lurperaturik jarraitzen duten milaka kontakizunak entzun ahal izateko.

Ez gara zortzi urteko ume mukizuak, aspaldi utzi genion adingabe izateri, iragana ezagutzeko eskubideaz soildu egin gaituztenek nahi ez badute ere. 63 urte beteko zituen German Rodriguezek aurten. Erretiroa antolatzen hastea zegokion, ez Orreaga etorbidean, Entzierroaren monumentuaren ondoan, oroitarri baten izatea. Egia ezagutzea dagokigu, ez iraganari zirrikitu batetik begiratzea.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Bi erizain, Galdakaoko ospitalean (Bizkaia) maiatzaren 6an, 55 egun gaixorik zeramatzan gizon bat sendatu zela ospatzen. ©ANDONI LUBAKI / FOKU

Koronabirusaren lehen kolpea Euskal Herrian: 2.152 hildako lau hilabetean

Mikel P. Ansa

Martxoaren 1etik ekainaren 30era, lau hilabete. Neguaren azken hondarra, eta udaberri guztia. Koronabirusaren pandemiak hankaz gora jarri du Euskal Herria, eta bizimoduak astindu ditu. Pandemiaren lehen olatuaren balantzea egin du BERRIAk, hamazazpi grafiko eta hamazazpi galdera hauekin.

Beste 11 positibo zenbatu dituzte Ordiziako agerraldiarekin zerikusia dutenak

Beste 11 positibo zenbatu dituzte Ordiziako agerraldiarekin zerikusia dutenak

Arantxa Iraola

Denera 69 kasu dagozkio positibo multzo horri, eta 31 Tuterakoari.

Gasteizko Mendizorrotza igerilekuak pandemia garaiko udarako prestatzen. Irudian, langile bat belardian markak egiten. ©Raul Bogajo / Foku

Positibo bat Gasteizko gimnasio batean, eta beste bat Baionako erietxe batean

Edu Lartzanguren

Baionako Belharra erietxean kasu bat topatu dute, eta ikerketa zabal bat jarri dute martxan jatorria argitzeko. Zirujau bat kanpoan kutsatu dela uste dute.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna