Albistea entzun

Zientzia. ARGI ALDIAN

Korrikaren genetika

Izortze Santin - EHUko irakaslea eta Biocruces institutuko ikertzailea

2022ko apirilak 15

Egun gutxi pasatu dira 22. Korrikari bukaera eman zaionetik. Haur, gazte, heldu eta zaharrek, kale eta errepideak hartu, eta euskararen aldeko aldarrikapena Euskal Herriko eta munduko txoko ugaritara eraman dugu. Batzuek kostata aurre egin diogu korrika egitearen erronkari; beste batzuek, berriz, korrika egitera ohituak, kilometro ugari egin dituzte furgonetaren atzean. Baino korrikalaria jaio ala egin egiten da?

Argi dago korrika egiteko erresistentzia entrenamenduari esker eskuratu daitekeela, baina genetikak korrika egiteko gaitasunean eragina eduki dezakeela iradokitzen duten zenbait ikerketa argitaratu dira. Ildo horretatik, korrikalari profesionalen artean egindako zenbait asoziazio-ikerketak korrika egiteko erresistentziarekin eta abiadurarekin erlazionatuta egon daitezkeen zenbait gene identifikatu dituzte, horietako batzuk muskuluetako proteinak kodetzen dituztenak. Horien artean ACTN3 genea dago, muskulu-zuntzei egonkortasuna ematen dien α-aktinina 3 proteina kodetzen duena. Muskuluetan bi motatako zuntzak daude; zuntz azkarrak, ekintza azkarra eskatzen duten zereginetarako aktibatzen direnak, eta zuntz geldoak, erresistentzia eskatzen duten jarduerak bultzatzen dituztenak. Zuntz azkarretan dagoen α-aktinina 3 proteinaren funtzioa ezinbestekoa da muskuluetan indarra azkar sortzeko. Europar jatorria duten pertsonen %18 inguruk ez dute proteina hori ekoizten, ACTN3 genearen bi kopietan duten mutazio bat dela eta. Zenbait ikerketak frogatu dute erresistentziako kirolariek, distantzia luzeko korrikalariek adibidez, mutazio horren maiztasun handiagoak dituztela, eta esprinterrek, berriz, mutazioaren maiztasun baxuagoak. Ildo beretik, animalietan egindako ikerketa batek erakutsi zuen ACTN3 genea mutatua duten saguek mutazioaren eramaileak ez diren saguek baino distantzia luzeagoa (%33 gehiago) korritu zezaketela nekatu aurretik.

Korrika egiteko gaitasuna eta genetikaren arteko erlazioa aztertu duten ikerketak ugariak badira ere, lortutako ondorioak ez dira sendoak, eta kasu askotan ikerketatik ikerketara emaitzak ez dira erreplikatu. Alde batetik, populazio ezberdinen aldakortasun genetikoa dela eta, eta, bestetik, korrika egiteko gaitasunean beste faktore batzuek, entrenamenduak kasu, izan dezaketen inpaktua alboratzea zaila delako.

Beraz, ikerketa gehiago beharrezkoak izango dira korrikalari arrakastatsuaren genetika identifikatzeko. Bitartean, korrikalari motibatua izan nahi baduzu, bi urtetik behin behintzat, aukera paregabea duzu! Korrikaren furgonetaren atzean jarri, eta tipi, tapa, tipi, tapa, KORRIKA!

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Edorta Agirre. / ©Gorka Rubio, Foku

«Janari pista galduz gero, nahi duena salduko digu sistemak»

Miren Garate, Gipuzkoako Hitza

Janaren inguruan «gero eta desinteres handiagoa» ikusten du Edorta Agirrek, Amantala ta mantela liburuaren egileak. Dioenez, «zelofanez ontziratutako produktuek» hartu dute lehengaien tokia. «Horiek zer duten? Sinetsi egin behar, ez baitugu kriteriorik».

Sekulako giroa izan zen atzo Ondarroan, eguerditik hasita. ©URTZI URKIZU

'Azule', txingor euritan aurrera

Urtzi Urkizu

Bi urtez derrigorrez eten ostean, Zapato Azule jaia egin dute Ondarroan. Giro aparta izan da kaleetan, Dinamartxakoei ongietorria eman diete eta pentsiodunak omendu dituzte.
 ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Niretzat, bertsoa terapia da; arazoren bat edukiz gero, bertsotan heltzen diot»

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

40 urte igaro dira Arabako lehen bertso eskola sortu zutenetik, eta Lopez izan zen sortzaileetako bat. Ordutik, alboan izan du bertsoa, eta, eginiko lana eskertzeko, aurten berari eman diote Arabako bertsolari txapeldunari txapela jartzeko aukera.
Itziar Ituño aktoreak Malen Zubiri politikariarena egiten du <em>Intimidad</em> telesailean. ©DAVID HERRANZ / NETFLIX

'Intimidad', Netflixen gehien ikusi den telesaila, ingelesez bestekoetan

Urtzi Urkizu

Txintxua Filmsen fikzioa 58 herrialdetan sartu da Top10ean. IMDB-ko lehen 50etan kokatu da

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...