Albistea entzun

AEBetako hauteskundeak. LEKU-LEKUTAN

Ezkerrak irabazi du

Urtzi Urrutikoetxea -

2020ko azaroak 8

Donald Trumpen ego mugagabeak ametsik gaiztoenean ere nahiko ez zukeen errealitate-zaplaztekoa jaso du: presidente batek inoiz lortu gabeko boto mordoa zakuratu eta, hala ere, bigarren agintaldirako hauteskunderik irabazi ez dutenen talde txikian egongo da, Jimmy Carter eta George W. Bushekin. Azken 28 urteotan presidente guztiek bi agintaldi izan dituzte.

Trump da hauteskundeak galduta Etxe Zuritik doan lehen presidentea XXI. mendean. Are okerragoa, karisma gutxien duen hautagai gatzbakoak irabazi dio, Washingtongo establishment-aren ordezkaririk argienak. Ane Irazabalek jaso zuen Texasen kanpainan trumpzaleen ahotik —ze pena euskal kazetaririk onenetakoa euskaraz ezin irakurria egunotan—: «Bidenek ez du ezer egin 47 urtean; Trumpek berba asko egiten du, baina gustuko dugu, ez delako politikaria». Usteldutako sistema bat irauli du Trumpek outsider roletik, ez antisistema jokatuz, ustelkeria hori bera familia-negozio eszentriko bihurtzeko baino. Trumpek kanpoko matxinadarako balia lezake betikoen itzulera, 2024ko bozak prestatzeko. Ituan berriz ere Irazabalek: «Trumpek edozer egiten duela ere, Berlusconik egina du aurretik». Via Berlusconiensis.

Bidenek batasunerako hitzak darabiltza egunotan, oso zatikatutako herrialde bat gobernatuko beharko duela jakinik. Bidenabar, hala egin zuen Trumpek berak duela lau urte, bezperan Hillary Clinton espetxeratzeko mehatxu egin eta bozak irabazitakoan, diskurtso lagunkoia, baina, noski, beti da errazagoa garailearen hitzaldia.

Egongo da urtarriletik aurrera Biden presidentearen jarduna aztertzeko astirik. Urteotako lurrikaren aurrean, askok barealdia amets Washingtonen, hau amesgaizto soila izan balitz legez. Baina behin baino gehiagotan irakurri dugu egunotan: «Trump badoa, baina trumpismoa ez da berehalakoan joango». Herrialdeak zatituta jarraitzen du, eta sektore ultra eta amorratu hori hor dago, arrazismoz eta armaz josita. Eta egoera horretan ekin beharko dio lanari presidente berriak, ehunka mila hildako utzi dituen, osasun sistemaren gabeziak nabarmendu eta ekonomia hondoratu duen pandemiaren ondorioei aurre egiten.

Hori guztia, Kongresuan uste baino babes txikiagoarekin: presidentetza lortzeak ezin ezkuta dezake demokratek ez dutela lortu nahi zuten babes parlamentariorik; Senatuko gehiengoa urtarrilean erabakiko da Georgian, eta Ordezkarien Ganberan nabarmen murriztu zaie gehiengoa. Alderdi demokrata bidegurutzean dago, ezkerreko bultzada indartsua dauka baina establishment itzel boteretsua ere bai. Bernie Sandersek atzo zuzen esan bezala, sektore aurrerakoienen lan eskergak, Trump botatzeko ariketa militanteak, ekarri du neurri handi batean Bidenen garaipena. Horratx Clintonekiko aldea, ezker antifaxistak une historikoa ulertzeak bota du Trump. Alderdia eta ordezkari demokratak estu hartu beharko dituzte. Herrialdearen egoera sanitarioak eta ekonomikoak ezinbesteko bihurtzen dituzte neurri fiskal garrantzitsuak eta osasun-babesaren beharra, errepublikano ugari ere ia alde egonarazteraino. Horiei neurri sozialak erantsita, paperik gabeko etorkinak legeztatuz eta armen kontrolerako urratsekin denak batu beharko lituzkete.

Errepublikanoek ere erabaki behar: Trumpen alderdi izaten jarraitu ala Kongresuko bozetan presidentetzarakoetan baino hobeto ibili izana baliatu alderdia indartzeko; pandemia-osteko egoerak polarizazioa baino zentralitatea bilatzera bultzatu dezakeela aintzat hartuta. Ez dute erraz, Trump bazter uzteak ez duelako bermatzen 2024an hura ez aurkeztea: bi hautagai eskuinean, eta demokratak nagusi. Ziur aski, ez da Biden izango —83 urte izango ditu—; baina historia gaurtik hasten da idazten Kamala Harris, emakumezko lehen presidenteordea; AEBeko independentziaren 250. urteurrena emakume bat buru duela izango da: Harris, Ocasio-Cortez zein Robinson-Obama. Kontua ez zen Bidenekin amets iraultzailerik egitea, faxismoa, misoginia eta arrazismoa Etxe Zuritik kanporatzea baino.

Ikuspegi interesatu batek —ustez ezkerretik, baina Europako nagusikeriazko begiradaz egina—, etxean Trump faxista dela aitortu baina kanpoan biak berdinak direla dioena. Are gehiago, Trumpek AEBetako atzerri politika leundu eta inperialismoa bera murriztu duela dioena, globalizazioaren aurka eta protekzionismoaren alde eginez. Kontua ez da inoren lana zuritzea, Barack Obamaren agintepeko dronek ehunka zibil hil zituztela ahaztuta. Baina AEBen gainbehera globala lehendik dator, eta planetaren erdigune politikoa Europatik Asiarantz joatea.

2009an, Kairon, Obamaren «Hasiera Berria» hitzaldiak itxaropen handia piztu zuen, Israel oso urduri jartzeraino. Agintaldiaren amaieran Irango akordioa sinatu zuen. Trumpek, berriz, Saudi Arabian egin zuen atzerriko lehen bidaia; enbaxada Jerusalemera eraman du, eta Irango akordiotik irten da. Jim Mattis Defentsa idazkariak ere dimisioa eman zuen Trumpek, Erdoganekin otzan, Siriako kurduei traizio egin zienean. Vladimir Putinekiko sumisioa ia psikoanalisian behatzekoa da, lau urtean berba kritikorik ere ez Trump ahoberoak. Galdetu Israelen nor duten nahiago, esan Kuban berdinak izan direla, zoaz Teherango farmazia batera haurrentzako botika bila, eta esan ez duela axola nork irabazi duen.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Pedro Castillo atxilotuta ageri den telebista bat, gaur, Liman. ©Paolo Aguilar / EFE

Atxilotu egin dute Castillo, kongresua desegin eta salbuespenezko gobernu bat ezarri ostean

Paulo Ostolaza - Mikel Elkoroberezibar Beloki

Peruko Fiskaltzak eman du atxilotzeko agindua. Aurrez, kongresuko diputatuek gehiengo osoz erabaki dute presidentea kargugabetzea. Estatu kolpea ematea egotzi diote bere alderdiak eta hainbat ministrok, besteak beste.

Fernandez, azaroan, La Plata hirian egindako ekitaldi batean. ©DEMIAN ALDAY / EFE

Cristina Fernandezi sei urteko kartzela zigorra ezarri dio auzitegi batek

Mikel Elkoroberezibar Beloki

Ustelkeria leporatu diote, eta inhabilitazioa ezarri. Foruduna denez, Argentinako presidenteordeak babesa izango du 2023ko udaberrira arte

Raphael Warnock hautagai demokrata bart, bozak irabazi ostean. ©JIM LO SCALZO / EFE

Senatuan gehiengoa handitu du Alderdi Demokratak, Georgian irabazita

Berria

Raphael Warnock demokrata nagusitu zaio Herschel Walkar errepublikanoari, eta demokratek ez dute beharko Kamala Harrisen botoa berdinketak hausteko.

Errusiako armadako tanke batzuk ariketa militarrak egiten Rostov eskualdean, iazko urtarrilaren amaieran. ©EFE

Neguak gerrari eragingo dio

Igor Susaeta

Elurrak, hotzak eta eguzki orduen urriak baldintzatuko dituzte guda zelaiko mugimenduak eta horien ondorioz sortutako abaguneei eman beharreko erantzunak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.