Albistea entzun

Hego Sudan

Ahalduntzea, gatazkak amaitzeko lehen pausoa

Gazteak armak hartuta basoan ezkutatzen diren bitartean, emakumeek hartu dute hitza Mendebaldeko Equatorian. Komunitateen arteko elkarlana berreskuratzea dute xede, eta, bide batez, tiro hotsak isiltzea.
Veronica Night, Jospine alabarekin, Tombura herrian, Hego Sudanen.
Veronica Night, Jospine alabarekin, Tombura herrian, Hego Sudanen. O. E. Tamaina handiagoan ikusi

Oskar Epelde Juldain -

2021eko abuztuak 5 - Tombura

Herritar andanak eman du izena Edmund Yakani gizarte eragileak gidatutako elkarrizketetan parte hartzeko. Norberaren egia adierazteko beldurra gainditzea da lehen erronka, eta horretarako ahalegin handia egin du Yakanik, sinetsita leinuen arteko errespetua eta duintasuna bermatzea dela konponbiderako lehen pausoa.

Bigarren egunerako Tomburako emakume eta gazteek galdua dute beldurra. Talde txiki eta handiagoetan egindako ariketa eta eztabaidetan argi utzi dute gerra honen zentzugabekeria: eskolak itxita daude, laborantza baztertuta, eta emakumeak traumatizatuta. «Hego Sudango eliteen bi alderdi politikoetako gatazketan azandek eta balandek jartzen dituzte hildakoak», nabarmendu du Yakanik.

Emakumeen esanetan, Mendebaldeko Equatoria eskualdeko gobernadoreen gertuko politikariek gazteei deitzen diete telefonoz, krimenak mendeka ditzaten. Gazte horiek, baina, basoan daude, eta, beraz, Tomburan hitz egindakoak ez die eragingo, baldin eta herritarrak eurak haiekin biltzen ez badira.

Gatazka piztu eta bultzatu izanaren erantzule, hala ere, IO eta Nando Forces indarrak jo dituzte, eta ohartarazi dute, bakea lortuko bada, beharrezkoa dela gobernuak bere ardurak bete eta miliziak eskualdetik ateratzea.

Adiskidetzea

Tomburako elkarrizketek erakutsi dute azande eta balanda herriak bakean bizitzeko gogoz daudela. Iheslarien kanpalekuak dira horren froga, non bi leinuak nahastuta dauden, elkarren ondoan kozinatzen duten, eta maiz familiak osatzeko nahasten diren. Bi herriak prest agertu dira, egia oinarri hartuta, barkamenari eta adiskidetzeari heltzeko, aitortuta indarkeriak aurrerabidea blokeatzen duela.

Emakume eta gazteek aukera izan dute euren beharrei buruz eztabaidatu eta horiek zerrendatzeko: kirola, kultura zentroak, nekazaritzarako laguntzak, lanpostuak, eskolarako laguntzak... Luzea da zerrenda, baina horiek gauzatzeko beharrezkoa da «buruzagitza garden eta arduratsua».

Lehen aldia da horrelako eztabaida batean parte hartzen dutela, baina emakumeak ez dira atzean geratu; gatazka konpontzeko zirrikitu bat aurkitu dutelarik, euren onena eman dute, eta hurrengo asteetarako egitasmoak zehaztu dituzte. Miliziek erasoak eteten badituzte, basora joango dira gazteekin hitz egiteko.

Hego Sudanen emakumeek jasaten duten bortxakeria, Afrika ekialdeko beste herrialdeetakoa baino altuagoa da. Haien eskubideak ez dira aintzat hartzen, eta indarkeria salatzen dutenean ere ez dute inoren babesik. Eurena da haurren eta etxearen ardura, baina, aldi berean, ez dute ahotsik, ez parte hartze politikorik. Haiek, hala ere, borrokarako prest daude: sexu indarkeria salatzeko, oinordetzaren eskubidea bermatzeko...

Emakume indartsuak dira. Haietako bat merkataritzan aritzen da, eta urtean bizpahiru aldiz Tomburatik Kanpalaraino joaten da salgaiak eramateko. Bidaia luzea eta arriskutsua da; lehenik Tomburatik Yambiora joan behar du, eramango duen kamioiren bat aurkitzen badu. Bada errepide bat Yambiotik Jubara, baina oso txarra da, eta nabaria da segurtasun eza ere. Edonon aurki daitezke militarrak eta ahal duenak hegazkina hartu ohi du. Jubatik Kanpalara joateko, berriz, egun oso bat behar du autobusak.

Antzekoa da Veronica Nighten kasua. 18 urteko gaztea duela hilabete erditu zen, baina haurraren aita biologikoa ihes egina da. Bere familiarekin iritsi da Tomburara. Aurrez Yaran bizi zen, baina miliziek herriari eraso zioten, eta ahal izan zuen guztiak ihes egin zuen; Nighten anaia erasoan hil zuten. Haiek, ihesean joan zirenean, herrian utzi zuten zeukaten guztia, eta orain Tomburan bizi dira, baina baliabiderik gabe eta gobernuaren laguntzarik gabe.

Hego Sudanek independentzia lortu zuenetik bizi izan dituen gatazka politikoak eta gerrak bukatzeko lekukoa hartu dute herritarrek eta gizarte zibileko erakundeek.

Irakurri gehiago: Hego Sudanen herritarrengandik datoz bakerako urratsak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Poliziaren indarkeriaren kontrako manifestazio bat, atzo, Atlantan, Georgia estatuko hiriburuan. ©ERIK S. LESSER / EFE

Poliziak Nicholsi eman zion jipoiak protestak piztu ditu AEBetan

Gorka Berasategi Otamendi

Ostiralean publiko egin zituzten bost poliziak gazte afro-amerikarrari eman zioten jipoiaren irudiak. Grabazioetan ikusten denez, bortizki jo zuten, baita aurre egiteko aukerarik ez zuenean ere

 ©EMILIA GUTIERREZ / LV

«Ezohiko egoera bat sortu dugu: epaileek iritzia ematen dute guztiaren inguruan»

Mikel Elkoroberezibar Beloki

Espainiako botere judizialak joera erreakzionarioa hartu duela uste du Pedro Vallinek, eta hori ez dela kasualitatea. Azaldu du Espainiako Estatuak bere iraupena arriskuan ikusten badu demokrazia «etsaitzat» eta «mehatxutzat» har dezakeela.
Greziatik kanporatutako migratzaile talde bat, baltsa batean, Turkiako kostazainen esku gelditzear. ©ERDEM SAHIN / EFE
Jerusalemgo atzoko erasoan zauritutako bat, esku ohe batean. ©A. SAFADI / EFE

Bi israeldar larri Jerusalemen izandako beste eraso batean

Berria

Erasotzailea 13 urteko nerabe palestinar bat da, Israelgo Poliziaren arabera. 42 lagun atxilotu dituzte Zisjordanian

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.