Albistea entzun

Hego Sudan

Ahalduntzea, gatazkak amaitzeko lehen pausoa

Gazteak armak hartuta basoan ezkutatzen diren bitartean, emakumeek hartu dute hitza Mendebaldeko Equatorian. Komunitateen arteko elkarlana berreskuratzea dute xede, eta, bide batez, tiro hotsak isiltzea.
Veronica Night, Jospine alabarekin, Tombura herrian, Hego Sudanen.
Veronica Night, Jospine alabarekin, Tombura herrian, Hego Sudanen. O. E. Tamaina handiagoan ikusi

Oskar Epelde Juldain -

2021eko abuztuak 5 - Tombura

Herritar andanak eman du izena Edmund Yakani gizarte eragileak gidatutako elkarrizketetan parte hartzeko. Norberaren egia adierazteko beldurra gainditzea da lehen erronka, eta horretarako ahalegin handia egin du Yakanik, sinetsita leinuen arteko errespetua eta duintasuna bermatzea dela konponbiderako lehen pausoa.

Bigarren egunerako Tomburako emakume eta gazteek galdua dute beldurra. Talde txiki eta handiagoetan egindako ariketa eta eztabaidetan argi utzi dute gerra honen zentzugabekeria: eskolak itxita daude, laborantza baztertuta, eta emakumeak traumatizatuta. «Hego Sudango eliteen bi alderdi politikoetako gatazketan azandek eta balandek jartzen dituzte hildakoak», nabarmendu du Yakanik.

Emakumeen esanetan, Mendebaldeko Equatoria eskualdeko gobernadoreen gertuko politikariek gazteei deitzen diete telefonoz, krimenak mendeka ditzaten. Gazte horiek, baina, basoan daude, eta, beraz, Tomburan hitz egindakoak ez die eragingo, baldin eta herritarrak eurak haiekin biltzen ez badira.

Gatazka piztu eta bultzatu izanaren erantzule, hala ere, IO eta Nando Forces indarrak jo dituzte, eta ohartarazi dute, bakea lortuko bada, beharrezkoa dela gobernuak bere ardurak bete eta miliziak eskualdetik ateratzea.

Adiskidetzea

Tomburako elkarrizketek erakutsi dute azande eta balanda herriak bakean bizitzeko gogoz daudela. Iheslarien kanpalekuak dira horren froga, non bi leinuak nahastuta dauden, elkarren ondoan kozinatzen duten, eta maiz familiak osatzeko nahasten diren. Bi herriak prest agertu dira, egia oinarri hartuta, barkamenari eta adiskidetzeari heltzeko, aitortuta indarkeriak aurrerabidea blokeatzen duela.

Emakume eta gazteek aukera izan dute euren beharrei buruz eztabaidatu eta horiek zerrendatzeko: kirola, kultura zentroak, nekazaritzarako laguntzak, lanpostuak, eskolarako laguntzak... Luzea da zerrenda, baina horiek gauzatzeko beharrezkoa da «buruzagitza garden eta arduratsua».

Lehen aldia da horrelako eztabaida batean parte hartzen dutela, baina emakumeak ez dira atzean geratu; gatazka konpontzeko zirrikitu bat aurkitu dutelarik, euren onena eman dute, eta hurrengo asteetarako egitasmoak zehaztu dituzte. Miliziek erasoak eteten badituzte, basora joango dira gazteekin hitz egiteko.

Hego Sudanen emakumeek jasaten duten bortxakeria, Afrika ekialdeko beste herrialdeetakoa baino altuagoa da. Haien eskubideak ez dira aintzat hartzen, eta indarkeria salatzen dutenean ere ez dute inoren babesik. Eurena da haurren eta etxearen ardura, baina, aldi berean, ez dute ahotsik, ez parte hartze politikorik. Haiek, hala ere, borrokarako prest daude: sexu indarkeria salatzeko, oinordetzaren eskubidea bermatzeko...

Emakume indartsuak dira. Haietako bat merkataritzan aritzen da, eta urtean bizpahiru aldiz Tomburatik Kanpalaraino joaten da salgaiak eramateko. Bidaia luzea eta arriskutsua da; lehenik Tomburatik Yambiora joan behar du, eramango duen kamioiren bat aurkitzen badu. Bada errepide bat Yambiotik Jubara, baina oso txarra da, eta nabaria da segurtasun eza ere. Edonon aurki daitezke militarrak eta ahal duenak hegazkina hartu ohi du. Jubatik Kanpalara joateko, berriz, egun oso bat behar du autobusak.

Antzekoa da Veronica Nighten kasua. 18 urteko gaztea duela hilabete erditu zen, baina haurraren aita biologikoa ihes egina da. Bere familiarekin iritsi da Tomburara. Aurrez Yaran bizi zen, baina miliziek herriari eraso zioten, eta ahal izan zuen guztiak ihes egin zuen; Nighten anaia erasoan hil zuten. Haiek, ihesean joan zirenean, herrian utzi zuten zeukaten guztia, eta orain Tomburan bizi dira, baina baliabiderik gabe eta gobernuaren laguntzarik gabe.

Hego Sudanek independentzia lortu zuenetik bizi izan dituen gatazka politikoak eta gerrak bukatzeko lekukoa hartu dute herritarrek eta gizarte zibileko erakundeek.

Irakurri gehiago: Hego Sudanen herritarrengandik datoz bakerako urratsak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

<b>Erantzuna.</b> Lore eskaintza, Bartzelonako Rambletan, 2017an. ©Q.G. / EFE

Erasoen osteko galdera gordinak

Gorka Berasategi Otamendi

Bartzelonako eta Cambrilseko atentatuek ezin ulertua eragin zuten, egileak gizartean «integratuta» zeuden gazte batzuk zirelako. 16 hildako eta 140 zauritu utzi zituzten.
«Eskoletan egiten ari dena ez da prebentzioa, antiterrorismoa da»

Ikatza baliatzen duen argindar fabrika bat, iaz, Dattelnen, Alemanian. ©FRIEDEMANN VOGEL / EFE

Karbono isuriak pandemia aurreko mailara heldu dira ia Europan

Arantxa Elizegi Egilegor

Aurtengo lehen lauhilekoan %6 handitu dira CO2 isurketak, iazko epe berarekin alderatuta. Bakarrik Finlandiak eta Norvegiak lortu dute isurketak murriztea. Bulgarian izan da igoera handiena: %38koa

 ©BERRIA

«Eskoletan egiten ari dena ez da prebentzioa, antiterrorismoa da»

Gorka Berasategi Otamendi

Erradikalizazio prozesua askotariko faktoreen uztartze bat da, Vidalen iritziz. Ohartarazi du nazioarteko politikek ere zuzeneko eragina dutela indarkeria jihadistaren indartzean.
Lula aurretik dela hasi dute Brasilgo bozetarako kanpaina

Lula aurretik dela hasi dute Brasilgo bozetarako kanpaina

Lide Iraola

Inkesten arabera, botoen %44 eskuratuko lituzke Langileen Alderdiko hautagaiak. Urrian egingo dituzte presidentetzarako hauteskundeak

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...