Albistea entzun

Koronabirusa

Nekea eta ondoeza desagertzen ez direnean

COVID-19 kronikoa pairatzen dutenen soslaia zehaztu dute zenbait ikerlari taldek: 40 urte inguruko emakumeena da multzorik handiena; sintoma larriak izan ditzakete, kutsatu zirenetik zortzi hilabetera ere.
Mediku bat kontsultan, COVID-19 luzea duen paziente bat artatzen.
Mediku bat kontsultan, COVID-19 luzea duen paziente bat artatzen. CARLOS LEMOS / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2020ko azaroak 12

Gaitz berria izanagatik, zientziak ezagun ditu COVID-19aren sintoma eta ezaugarri nagusiak. Izurriaren lehen agerraldiak atzeman eta hilabete gutxira deszifratu zen SARS-CoV2 birusaren mapa genetikoa bera ere. Urtebetean, erantzun ugari eman ditu zientziak, baina, aldi berean, galdera gehiago azaleratu dira. Adibidez: asko dira, gaixotasunaren lehen oldarraldia gaindituta ere, beren onera bueltatzerik ez duten pertsonak. COVID-19 luzea edo iraunkorra deitzen zaio fenomeno horri. Atzo argitaratutako inkesta baten arabera, 40 urte inguruko emakumeei eragiten die batez ere, eta sintoma ohikoenak dira neke kronikoa, arnasa hartzeko zailtasunak, buruko eta giharretako mina eta arreta biltzeko zailtasuna.

Familia Medikuen Espainiako Elkarteak eta COVID-19 luzea duten pertsonak biltzen dituen Long Covid Acts kolektiboak egin dute ikerketa, elkarlanean: hiru hilabetez —uztailaren 13tik urriaren 14ra—, galdetegi bat egin zieten 2.120 pertsonari, eta, horietatik, 1.834 ziren COVID-19 iraunkorraren sintomak zituzten pazienteak. Horri esker, ikerketaren arduradunek gaitza pairatzen dutenen soslairik ohikoena osatu ahal izan dute: 43 urteko emakumea, eta COVID-19aren sintomak 185 egunez izan dituena.

Genero marka oso nabaria da ikerketan: sintoma iraunkorrak dituztenen %79 emakumezkoak dira; gizonezkoak, berriz, %21 baino ez. COVID-19agatik ospitaleratutako emakumezkoen ehunekoa baino dezente gehiago da hori. Nabarmentzekoa da COVID-19 iraunkorra dutenak gazteak direla hein handi batean —batez besteko adina 43 urtekoa da—, izurriagatik ospitaleetan dauden paziente gehienak ez bezala.

Inkestan, 200 bat sintoma iraunkor atzeman dituzte, eta, ikerlariek nabarmendu dutenez, 36 sintoma ditu pertsona bakoitzak batez beste. Ohikoenak dira nekea (%96), ondoez orokorra (%95,5), buruko mina (%86,5), giharretako mina (%82,8), disnea edo arnasa hartzeko zailtasuna (%79,3), pentsatzeko eta arreta biltzeko zailtasuna (%78,2), bizkarreko mina (%77,7), presioa bularraldean (%76,8), antsietatea (%75,5), sukarra (%75), eztula (%73,2), memoria galerak (%72,6), min torazikoa (%70,1) eta zorabioak (%69,4).

Nekea, kasuen erdietan

Inkesta horren emaitzekin bat egin du Plos One agerkari zientifikoak argitaratu berri duen beste ikerketa batek ere: Dublingo Trinity College unibertsitateko ikerlarien arabera, neke kronikoa da COVID-19 luzea dutenek aipatzen duten sintomarik ohikoena. Are: ikerketan parte hartu duten 128 boluntarioen erdiei baino gehiagori atzeman diete sintoma hori, gaitzaren lehen zantzuak agertu zirenetik hamar astera. Ikerketa horretan ere, emakumezkoak izan ziren gaitz iraunkorra garatutako gehienak. Ikerlarien ustez, ez dago loturarik hasierako COVID-19 infekzioaren larritasun mailaren eta sintoma iraunkorren artean. Hala, nekea garatu zuten gaitzaren lehen faseetan sintoma larriak izan zituztenek, baina baita ospitalizazioaren beharrik izan ez zutenek ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak

Lehen mailako artako kontsultak atzeratuko ditu Osakidetzak

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Osasun sailburu Gotzone Sagarduik egin du jakinarazpena: «Aparteko larritasuna ez duten» kontsultak atzeratuko dira.

Baionako txertaketa gunea, artxiboan ©Guillaume Fauveau

Pfizer dosiak ez ote diren faltako beldur dira txertaketa guneetako langileak

Oihana Teyseyre Koskarat

Eskualdeko Osasun Agentziak hobetsi du Moderna txertoak banatzea. Baionako txertaketa guneko langileek lana uzteko eskubidea aldarrikatu dute, pazienteei «gardentasuna zor» zaielakoan.

5-11 urte arteko haurren txertaketa onetsi du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak

5-11 urte arteko haurren txertaketa onetsi du Espainiako Osasun Publikoko Batzordeak

Arantxa Iraola-Irati Urdalleta Lete

Hilaren 15etik aurrera autonomia erkidegoek haurrak txertatzen hasi ahal izango dutela jakinarazi du

Munilla meza ematen Azpetian (Gipuzkoa), 2019an. ©Javier Etxezarreta / EFE

Donostiako apezpikutza utziko du Jose Ignacio Munillak

Paulo Ostolaza

Ia hamabi urte egin ditu karguan. Alacanteko (Herrialde Katalanak) gotzaina izango da aurrerantzean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.