Albistea entzun

Kanada. Herri indigenak

Errepide bazterreko heriotza isilduak

Kanadako Gobernuko ikerketa batzorde batek azaldu duen indigenen kontrako «genozidioaren» adibide ezagun bat da Malkoen Autobidea esaten dioten errepidearen inguruan hil dituzten emakumeen kasua.
Malkoen Autobidea izenez ezaguna den errepidearen irudi bat.
Malkoen Autobidea izenez ezaguna den errepidearen irudi bat. COLIN KEIGHER Tamaina handiagoan ikusi

Ane Ubegun Goikoetxea -

2019ko ekainak 4

Bere adineko beste edozein gazte bezala, institutuko graduazio festara joateko irrikaz zegoen 16 urteko Ramona Wilson. Columbia Britaniarreko Smithers (Kanada) herrira joan nahi zuen, bere etxetik kilometro gutxira zegoen herrira, eta ahizpa nagusiari eskatu zion autoz eramateko. Baina ahizpak ez zuen horretarako astirik. Etxekoei festara joango ez zela esan zien arren, Ramonak auto-stop egitea erabaki zuen, zona horretan hainbat eta hainbat gaztek egiten duten moduan. Ez zen festara ailegatu, ordea, eta inork ez zuen haren berri izan hamar hilabete igaro ziren arte: Yellowhead autobidetik gertu dagoen baso batean aurkitu zuten Ramonaren gorpua.

1994ko ekaineko arratsalde eguzkitsu batean hil zuten. Poliziak ez du kasua argitu. Kanadan hil dituzten emakume indigenetako beste bat da Ramona. Gobernuko batzorde batek ondorioztatu berri du «genozidioa» izan direla emakume indigenek 1980ko hamarkadaz geroztik pairatutako hilketak eta desagerrarazteak.

Neska gaztearen familiak eta lagunek urtero egiten dute haren aldeko martxa bat errepidean: «Ramonarengandik gertuago sentitzen gara mundua utzi baino lehen egin zuen azken bidea eginda», dio amak Ramonaren eta beste hainbat neska indigenaren desagerpena kontatzen duen Finding Dawn dokumentalean.

Highway Of Tears (Malkoen Autobidea) izenez da ezaguna Ramona azkenekoz ikusi zuten errepide zati hori. Prince Rupert eta Prince George herriak elkartzen ditu, eta inguruko herrietara iristeko derrigorrean hartu beharreko 700 kilometroko errepidea da. Eskualde txiroa da, bakartua, apenas dagoen garraio publikorik, eta, biztanle askok ez dutenez garraiobide propiorik, auto-stop egin ohi dute sarri lanera, eskolara, medikuarengana eta janaria erostera joan ahal izateko. Hainbat eta hainbat emakume desagertu edota hil dituzte errepide horretan 1970ean inauguratu zutenetik. Oro har, emakume gazteak izan dira biktimak, eta gehienek beste ezaugarri komun bat ere badute: indigenak dira —2016ko erroldaren arabera, Kanadako biztanleriaren %5 dira indigenak, hau da, 1,7 milioi inguru—.

Kopurua, eztabaidagai

Eztabaida handia dago hildako emakumeen kopuruari dagokionez. HRW Human Rights Watch gobernuz kanpoko erakundearen arabera, Columbia Britaniarrean gertatu dira emakume indigenen heriotza gehienak. Hainbat elkarte indigenak salatu dute datu ofizialek adierazten duten baino biktima gehiago izan direla, eta horren atzean arrazoi sozioekonomikoak daudela. Beste batzuek arrazismoari egotzi diote ikerketa falta, baita indigenei buruzko informazio gabezia ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Abortuaren aldeo manifestazio bat, New Yorken, atzo. ©SARAH YENESEL / EFE

Oklahomak ia guztiz debekatuko du abortua

Berria

Estatuko Ordezkarien Ganberak AEBetako abortu legerik murriztaileena onartu du: amaren bizitza arriskuan badago edo bortxaketa ala intzestua izan bada baimenduko du soilik. Gobernadorearen sinadura falta da indarrean sartzeko.

Gizon indigena bat, Napalpiko Sarraskia azaltzen duen kartel baten paretik pasatzen, Argentinako Napalpi herrian. ©BERRIA

Napalpiko sarraskian estatuak erantzukizuna izan zuela ebatzi du auzitegi batek

Igor Susaeta

Epaiaren arabera, frogatuta gelditu da «gizateriaren kontrako krimenak» egin zituztela. Qom eta moqoit komunitateetako 200-300 indigena hil zituzten 1924an. Erreparazioa egiteko neurri batzuk agindu ditu epaileak.

 ©BERRIA

«Planak frogatzen du bi estatuen irtenbidea posible dela oraindik»

Gorka Berasategi Otamendi

Palestina eta Israel konfederazio batean biltzeko proposamenaren xedea da «hogei urteko blokeoaren ostean» erantzun «berriak» ematea bakea eragotzi duten auziei, «horren kostu handikoak» izan ez daitezen.
Niinisto Finlandiako presidentea, Biden AEBetakoa eta Andersson Suediako lehen ministroa, atzo. ©OLIVER CONTRERAS / EFE

NATOko idazkari nagusiak esan du Turkiaren kezkak aztertuko dituela

Mikel O. Iribar

Stoltenberg ziur da arazoari konponbidea emango diotela. Ukrainak adierazi du ez duela nahi su etenik, Errusia erretiratzea baizik

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...