Kanada. Herri indigenak

Errepide bazterreko heriotza isilduak

Kanadako Gobernuko ikerketa batzorde batek azaldu duen indigenen kontrako «genozidioaren» adibide ezagun bat da Malkoen Autobidea esaten dioten errepidearen inguruan hil dituzten emakumeen kasua.
Malkoen Autobidea izenez ezaguna den errepidearen irudi bat.
Malkoen Autobidea izenez ezaguna den errepidearen irudi bat. COLIN KEIGHER Tamaina handiagoan ikusi

Ane Ubegun Goikoetxea -

2019ko ekainak 4

Bere adineko beste edozein gazte bezala, institutuko graduazio festara joateko irrikaz zegoen 16 urteko Ramona Wilson. Columbia Britaniarreko Smithers (Kanada) herrira joan nahi zuen, bere etxetik kilometro gutxira zegoen herrira, eta ahizpa nagusiari eskatu zion autoz eramateko. Baina ahizpak ez zuen horretarako astirik. Etxekoei festara joango ez zela esan zien arren, Ramonak auto-stop egitea erabaki zuen, zona horretan hainbat eta hainbat gaztek egiten duten moduan. Ez zen festara ailegatu, ordea, eta inork ez zuen haren berri izan hamar hilabete igaro ziren arte: Yellowhead autobidetik gertu dagoen baso batean aurkitu zuten Ramonaren gorpua.

1994ko ekaineko arratsalde eguzkitsu batean hil zuten. Poliziak ez du kasua argitu. Kanadan hil dituzten emakume indigenetako beste bat da Ramona. Gobernuko batzorde batek ondorioztatu berri du «genozidioa» izan direla emakume indigenek 1980ko hamarkadaz geroztik pairatutako hilketak eta desagerrarazteak.

Neska gaztearen familiak eta lagunek urtero egiten dute haren aldeko martxa bat errepidean: «Ramonarengandik gertuago sentitzen gara mundua utzi baino lehen egin zuen azken bidea eginda», dio amak Ramonaren eta beste hainbat neska indigenaren desagerpena kontatzen duen Finding Dawn dokumentalean.

Highway Of Tears (Malkoen Autobidea) izenez da ezaguna Ramona azkenekoz ikusi zuten errepide zati hori. Prince Rupert eta Prince George herriak elkartzen ditu, eta inguruko herrietara iristeko derrigorrean hartu beharreko 700 kilometroko errepidea da. Eskualde txiroa da, bakartua, apenas dagoen garraio publikorik, eta, biztanle askok ez dutenez garraiobide propiorik, auto-stop egin ohi dute sarri lanera, eskolara, medikuarengana eta janaria erostera joan ahal izateko. Hainbat eta hainbat emakume desagertu edota hil dituzte errepide horretan 1970ean inauguratu zutenetik. Oro har, emakume gazteak izan dira biktimak, eta gehienek beste ezaugarri komun bat ere badute: indigenak dira —2016ko erroldaren arabera, Kanadako biztanleriaren %5 dira indigenak, hau da, 1,7 milioi inguru—.

Kopurua, eztabaidagai

Eztabaida handia dago hildako emakumeen kopuruari dagokionez. HRW Human Rights Watch gobernuz kanpoko erakundearen arabera, Columbia Britaniarrean gertatu dira emakume indigenen heriotza gehienak. Hainbat elkarte indigenak salatu dute datu ofizialek adierazten duten baino biktima gehiago izan direla, eta horren atzean arrazoi sozioekonomikoak daudela. Beste batzuek arrazismoari egotzi diote ikerketa falta, baita indigenei buruzko informazio gabezia ere.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostiako Ramontxu Berri tabernan egondako 683 laguni egin ziete proba, atzo ©Gorka Rubio / Foku

Hego Euskal Herrian, 492 positibo

Berria

Pertsona bat hil da Nafarroan, uztailaren 15etik lehena. Uztailaren 27tik abuztuaren 3ra Galdakaoko Muguru tabernan izan ziren 420 laguni PCR proba egingo diete, eta Donostian PCR-ak egiten jarraituko dute Ramontxu Berriko bezeroei.

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria, iragan astelehenean, Gasteizen ©Jaizki Fontaneda / Foku

«Erantzukizunerako» deia egin du Iñigo Urkulluk

Joxerra Senar

Sare sozialetan zabaldutako ohar batean, Eusko Jaurlaritzako jarduneko lehendakariak ohartarazi du «denen artean ahal den guztia» egin behar dela lehen olatuan bizitako egoera dramatikora ez itzultzeko.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Eragile guztiekin biltzeko eskatu dio oposizioak Eusko Jaurlaritzari

Olatz Esteban Ezkati

538 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian, iragan astean halako bi. Ospitaleratzeak ere bikoiztu egin dira egun batean: 103 pertsona daude erietxean.

 ©RAUL BOGAJO / FOKU

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna