Albistea entzun

Musika

Jack White da, baina ez da Jack White

Bakarkako hirugarren diskoa kaleratu du Jack White musikari estatubatuarrak: 'Boarding House Reach'. Orain arte grabatutako lanekin alderatuta, bereziena da, esperimentalena.
Jack White gitarra jotzen, zuzeneko kontzertu batean.
Jack White gitarra jotzen, zuzeneko kontzertu batean. ALBERTO ESTEVEZ / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Aitor Biain -

2018ko apirilak 1

Ez, rocka eta erosotasuna ez dira bateragarriak. Aspaldiko bidegurutzea du rockak: ohiko bidetik segitu eta betiko gauzak errepikatu etengabe, ala bide berri bat hartu eta arriskuan murgildu. Bi aukera horien aurrean, parez pare izan dira musikari eta sortzaile asko; halabeharrez batzuk, senak eskatuta beste batzuk. Sustraiak ongi errotuak ditu Jack Whitek (Detroit, Amerikako Estatu Batuak, 1975), baina ez ditu bide errazak gustuko. Rock doinu garaikideen sortzaile eta ekoizle ezagunak esperimentaziora jo baitu bere bakarkako hirugarren lana ontzeko: Boarding House Reach da horren emaitza. Orain arteko lanik bereziena da.

The White Stripes taldearekin egin zen ezagun musikari amerikarra, Meg White emaztearekin batera. 2003an jo zuen goia, besteak beste, Seven Nation Army kanta dagoeneko aski ezagunari esker. 1960ko hamarkadako gitarra soinuen zalea, inoizko 100 gitarrista onenen zerrendan sartu zuen Rolling Stone aldizkariak. Ez da txantxetako kontua. Izen handiko musikarien lanak ekoitzi ditu gerora Third Man Records etxeari esker. Musikari gisa, eta modu paraleloan, hainbat talderekin aritu da urte luzez. 2012an, ordea, bakarkako bideari ekin zion. Bi disko ditu argitaratuak ordutik: Blunderbuss (2012) eta Lazaretto (2014). Lau urteko isiltasunaren ostean, agertokira itzuli da berriz Detroiteko musikaria, eta ez hala moduz gainera.

Musika doinuen mundu propioa aterik ate zabaldu du azken diskoan Whitek, eta inoizko lanik esperimentalena kaleratu du. Konfort gunetik atera da, eta orain arte probatu gabeko soinu eta eraginez bete du lana. Amildegi ertzetik bidaiatu du musikariak, esperimentazioaren ertzak muturrera eramanda: arriskua sekula baino nabarmenagoa da. Jazza, funka eta hip hopa nahastu ditu amerikarrak, baina rocka eta punka alboratu gabe. Gitarra soinu distortsionatuak efektu digitalez eta sintetizadorez ordezkatu ditu, poesia errezitatu, psikodeliazko edota etiketatzen zailak diren soinuak ondu: denak pilula batean sartu ditu. Finean, Jack White da, baina ez da Jack White.

«Badakit egin ditudan gauza batzuk oso arriskutsuak ere izan daitezkeela, baina biderik errazena ez hartzea dagokio artistari. Beti pentsatu izan dut deseroso sentiaraziko nauten egoeretara bultzatu behar nauela nire lanak. Artista batek bere burua estutu behar du, erronkak onartu. Hortik ikasten da», azaldu dio berriki musikariak Rolling Stone aldizkariari.

Ez zaio arrazoirik falta. Izan ere, entzuleari ere ez dio erraz irensteko aukerarik eman Whitek. Haren jarraitzaile denak baliteke kantak behin eta berriz entzun behar izatea erritmoa eta funtsa aurkitu ahal izateko; arrotza ez sentitzeko. Hori baita sortzaile gisa Detroiteko musikariak egin nahi duena. «Aitortzen dut, disko honetan erronka itzelak izango diren kantak daude nire musika gustuko duenarentzat. Baina, hain zuzen, hori da sortzaile gisa nahi dudana: kantak hirugarren entzunaldian gustatzea entzuleari, eta ez lehenengoan. Lehenengo entzunaldian gustuko izanez gero, zerbait berritzailea bihur daiteke une batez, baina behin eta berriz entzunez gero erakarrita, betirako izango du entzuleak». Kezkaz eta tentuz hartu dute jarraitzaileek Whiten lan berria.

Ez da, ordea, musikari ezagun batek bere ibilbide arrakastatsutik kanpo emandako pauso bakarra. Hor daude, besteak beste, Princeren The Black Album, Led Zeppelinen Led Zeppelin III edota Lou Reeden Metal Machine Music. Letra larriz idatzitako musikaria da White, berezia alde guztietatik begiratuta. Egiten duena eginda ere, gai da oraindik riff itsaskorrak sortu eta zuzeneko mezuak dituzten esaldi motzeko hitzak osatzeko, baita egungo estudioek eskaintzen dituzten baliabideak uztartzeko ere.

Apirilaren 19an hasiko du Boarding House Reach aurkezteko kontzertu bira, Detroiten, eta abisua eman du dagoeneko: ez du sakelako telefonorik baimenduko zuzenekoetan, kontzertua «%100ean giza esperientzia» izatea nahi baitu. Ikusteko dago oraindik, ordea, nola moldatuko dituen kantuak zuzenekoetara.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Maria Elorzaren eta Iñigo Salaberriaren 'Al borde del agua' filmeko irudi bat. ©Ikuspuntu jaialdia

Hamalau herrialdetako hemezortzi film ikusgai Ikuspuntu jaialdiko Sail Ofizialean

Andoni Imaz

Hamar film luzerekin eta zortzi laburrekin osatu dituzte lehiaketako hamar programak. Sei lan lehenengoz erakutsiko dituzte jendaurrean.

Annie Ernaux idazlea, 2022an, Nobel saria jasotzen. ©Christine Olsson/EFE

Gema Lopez Las Herasek irabazi du Zaitegi saria

Berria

Annie Ernaux idazlearen 'La femme gelée' itzuliko du euskarara

Noaingo Faktoria zentro koreografikoko ikasleak. Beltzez, Laura Armendariz irakaslea. ©Iñigo Uriz / FOKU

Dantzaren nazioarteko mapan

Edurne Elizondo - Nafarroako Hitza

Noaingo Faktorian lanean ari da, irailetik, zentro koreografiko horretako ikasleen bosgarren belaunaldia. Marta Coronadok, Laida Aldazek eta Carmen Larrazek jarri zuten proiektua martxan, 2019an, herrialdeko dantza garaikideari astindu bat emateko. Pedagogia eta sorkuntza dituzte ikur.

Sormene jaialdiko mahai inguruetako bat, iaz. ©SORMENE

Apirilaren 27tik 30era itzuliko da Udaberriko Sormene

Olatz Enzunza Mallona

Euskal kulturaren transmisioan eragiteko asmoz, euskarazko hamaika kultur emanaldi eskainiko ditu aurten ere Sormene jaialdiak, Galdakaon (Bizkaia).

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.