Koronabirusa. ANALISIA

Euskararen urgentzia

Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, osasun etxe batera egindako bisitan.
Eusko Jaurlaritzako ordezkariak, osasun etxe batera egindako bisitan. IREKIA Tamaina handiagoan ikusi

Garikoitz Goikoetxea -

2020ko maiatzak 15

Garai zailetan geratzen dira agerian lehentasunak eta irizpide nagusiak: lan moldeak zein diren, arlo eta eskubide batzuei zenbateko garrantzia ematen zaien, gai batzuek zenbateko zeharkakotasuna duten benetan. Osasun larrialdiak agerian jarri du euskararen, hizkuntza politikaren eta hizkuntza eskubideen egoera larria. Aspaldi ez bezalako neurrian ageri da zokoratua, jardun publikotik baztertua, agendatik eroria. Osasun larrialdiaren azpian, euskara indarberritzearen urgentziak lekua nabarmen galdu du erakundeen eremuan, eta arrisku handia du eremu sozialean agendatik at geratzeko.

Erakundeen jokabide okerra argia izan da asteotan. Agerraldi publikoetan, adibidez, hutsaren hurrengo lekua du euskarak. Iragarpen ofizialek ikusmin handia sortzen dute egunotan, herritarrek ezinbestekoak baitituzte, nola jokatu behar duten jakiteko.

Euskara baztertuta utzi dutela, argigarriak dira egunotako lau adibide. Bat: Eusko Jaurlaritzako Turismo Sailak jarraibide batzuk prestatu ditu, tabernak irekitzerako zer prebentzio neurri hartu, eta udalei bidali dizkie Eudel udal elkartearen bidez. Erdara hutsez: «Presazko izaera duelako, dokumentazio hori bakarrik gaztelaniaz aurreratzen da». Lau egunera bidali diete euskaraz, tabernak ireki eta gero. Bi: sail berak kanpaina bat prestatu du «bertako turismoa» sustatzeko. Erdaraz dago bideo guztien ahotsa, eta bakarrak ditu euskarazko azpidatziak. Kazetari batek argibideak eskatu ondoren, bideo horri kendu egin diote erdarazko ahotsa, baina ez diote euskarazkorik jarri. Hiru: igande arratsean, lehen fasea hastear dela, Nafarroako Gobernuak argibide dokumentu bat plazaratu du, herritarrei datu praktikoak emateko. Erdara hutsez. Herritar batek kexua egin du, eta gobernuak hala erantzun dio: erdaraz egin dutela agiria, baina telefonoz deituz gero kasu egingo diotela euskaraz. Lau: lehen fasea hasi orduko, 00:13an, irizpideen dokumentua kaleratu du Ertzaintzak. Agiri inportantea da: zer dagoen baimendua eta zer ez —iragarri dute, adibidez, etxean ezin dela jendea bildu—. Hemezortzi ordu geroago iritsi da euskarazko kopia: 17:59.

Euskararen erabilera areagotzeko planak onartu dituzte erakundeek urteotan. Jaurlaritzak, adibidez, iaz onartu zuen azken normalizazio plana, eta aurrerapauso nabarmenak jarri zituen mahai gainean: hizkuntza eskubideak «guztiz» bermatzea, euskara lan hizkuntza izatea, gaitasuna egiaztatua daukatenek euskaraz lan egitea, hizkuntza irizpideak finkatzea eta betearaztea... Nafarroako Gobernuak munta txikiagoko neurriak zituen Euskararen Plan Estrategikoan: sail bakoitzak «erantzukizuna» hartzea, eta herritarrek hizkuntza hautatzeko aukera «modu produktiboan» ahalbidetzea. Asmo horiek guztiak paper erretan geratu dira egunotako jardunarekin.

Erakunde publikoetatik haragokoa da joera, gainera. Eragile sozial ugarik ere utzi dute euskara alde batera. Egunotan ohar bat baino gehiago bidali dute gaztelania hutsean, «urgentziagatik».

Ez da maila berean jartzekoa gizarte talde baten eta erakunde publikoen erantzukizuna —instituzioentzat obligazioa da hizkuntza ofizialetan zerbitzu ematea—, baina ardura sozialaren ikuspegia aintzat hartzekoa da guztientzat.

Hori baitu arrisku nagusietako bat orain euskararen indarberritzeak: urteotako aurrerabidea etetea, ekimen soziala ahultzea, inbertsio handia egindako arloetan esperotako emaitzak ez jasotzea.

Erronkak, urgentziazko erronkak, mahai gainean daude. Adibidez, erronka handia da eskolatik kanpo dauden milaka ikasleena: gehienek erdara dute etxeko hizkuntza, eta eskola dute euskarazko leku bakarra. Gehienak ez dira bueltatuko irail arte behintzat, udalekuak airean daude, eta agerikoa da arriskua: lehen ere suelto aritzen ez diren mihiak gehiago atzentzea. Euskaltegietan ere bada lana: aurrez aurreko eskolak etenda, azterketak airean, nola eutsi ikasleei. Nahitaezkoa da bide berriak bilatzea.

Euskara agenda sozialean jartzeko bidea izan da Euskaraldia. Helburu hori zuen Etxealditik Euskaraldira egitasmoak, nahiz eta oihartzun mugatua izan duen. Herritarrak aktibatzea du helburu Euskaraldiak, eta aurten entitateek ere badute ariketa. Sustatzaile diren aldetik, erakundeek egokiera aparta dute eredugarri izateko, herritarrei begira hasita: agirietan hizkuntza eskubideak bermatuz eta agerraldi publikoetan egun on baino gehiago euskaraz eginda. Gutxienekoa da egoera honetan ere. Eta urgentea.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Ertzaintzaren autoak Donostian, atzo. ©Gorka Rubio / Foku

Ertzaintzak Donostiako Alde Zaharra hartu du berriz

Berria

Segurtasun Sailaren arabera, botilak jaurti dizkiete agenteei. Auzoko Gazte Asanbladak, ordea, ukatu egin du istilurik egon izana. Hamar lagun identifikatu dituzte. Pasaian, berriz, gazte bat atxilotu dute.

PCR proba bat joan den urtarrilaren 8an, Zaldibarren (Biziaia). ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Ospitaleratutakoen kopuruak gora egin du berriro ere azken orduetan

Gotzon Hermosilla

Positibo kopurua apur bat apaldu den arren, 1.400 kutsatuen langatik gora jarraitzen du. Osasun agintariek zazpi heriotzaren berri eman dute

Peon, Oiarbide, Otondo eta Salaberria, atzo Donostian egindako mahai inguruan. ©GORKA RUBIO / FOKU

Arnasguneek arnasa hartzen segi dezaten

Irati Urdalleta Lete

Politika publikoek arnasguneetan nolako eragina duten aztertu dute 'Arnasguneetan oinarritutako hizkuntza politikak' mahai inguruan. Orain arteko lorpenak goraipatzearekin batera, etorkizunerako erronkak ere zehaztu dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna