Albistea entzun

DARWIN ETA GU

'Españistan'-en hil

Jose Mari Pastor -

2021eko irailak 11

Salvador Illak ez du zalantzarik: azken hamar urteak azken hiru mendeetako urterik txarrenak izan dira Katalunian. Horixe adierazi zuen Kataluniako Parlamentuko oposizioaren buruak abuztuaren 29an Diari de Girona egunkarian argitaratutako elkarrizketan. 1710etik honako historian azken hamarkada izan da latzena, antza. Politikari sozialistak independentisten eskakizunak kritikatu zituen. Ez da autodeterminaziorik izango; amnistiarik ere ez: batetik, Katalunia ez da Espainiaren kolonia; bestetik, legeak amnistia galarazten du.

Independentistek segituan erantzun zioten Illari. Haien aburuz, espainiartasun itsuenetik hitz egin zuen Espainiako ministro ohiak. Nolaz esan daiteke 2010 eta 2020 bitarteko urteak azken 300 urteetan txarrenak izan direla Katalunian? 1714n Borboikoek inposatu zuten erregimenean baino kinka larriagoan izan da herrialdea azken hamarkadan? Primo de Riveraren diktaduran baino okerrago egon dira katalanak? Gerra Zibila baino are krudelagoa izan da egoera? Francoren diktadurak berrogei urtean ezarritako errepresio politiko, sozial, kultural eta linguistikoak baino kalte handiagoak eragin ditu azken urteotan izaniko mugimenduak?

Kataluniako urterik okerrenak aipatu zituen Illak, baina hori esateko unean Espainia izango zuen gogoan. Izan ere, XVIII. mendearen hasieratik hona inoiz baino eskurago izan dute katalanek independentzia azken hamarkadan. 2017an inoiz baino aukera handiagoa izan zen Espainia penintsularraren batasuna apurtzeko. Beraz, urterik txarrenak Espainiarentzat izan ziren.

Gaur, irailak 11, egun tragikoa gogoratzen dute Katalunian: egun horretan, 1714an, Bartzelona hartu zuten Filipe V.aren tropek. Borboikoek katalanen askatasun eta eskubide nazionalak txikitu zituzten. Hala ere, Illaren iritziz, hori baino latzagoa, larriagoa izan da 2010etik independentismoa piztu izana. Ez da harritzekoa hala pentsatzea: lehen gertakariak Katalunia espainiartu, uniformatzeko saioa ekarri zuen; bigarrenak herri hori Espainiatik askatu nahi zuen. Illa jauna, bihotz-barrunbeetan, espainiar sentitzen da: haren ustez, krimen askoz handiagoa da hautetsontziak ipintzea tropa borboitarrek Katalunia mende hartu eta sarraskitzea baino.

Beste sozialista espainiar bat argi mintzatu zen asteazkenean. BBC hedabide britainiarrak Nadia Calviño elkarrizketatu zuen HARDtalk saioan. Espainiako presidenteordeak aho bilorik gabe jardun zuen Stephen Sackur kazetariak Kataluniaren etorkizunari buruz galdetu zionean: katalanak etengabe ari dira euren borondatea agertzen hauteskundeetan —ezagun gertatzen zaizue erretolika?—. Sackurrek Calviño moztu zuen: azkenean Espainiak ez du erreferendumik onartuko? Presidenteordeak zirkinik egin gabe erantzun zion: «Ez gara legezko esparrutik harago joango. Eta esparru hori Konstituzioa da». Horixe da PSOEren iritzia, horixe jarrera. Ezkerrerago daudenek ere erreferenduma baztertu dute. «Ez da txorakerietan ibiltzeko garaia», azaldu du Ada Colauk.

Gaur Diada dute Katalunian. Festa nazionala. Aldarrikapen eguna. Hala ere, jendea ez dago duela bost urte bezain gogotsu mobilizatzeko. Politikariek traizionatu egin dituztela uste dute zenbait independentistak. Horietako bat dugu Toni. Bartzelona ondoko herri batean bizi da. «Senyera ipiniko dut balkoian, baina ez naiz Bartzelonako manifestaziora joango», esan dit asteon. Haren ustez, 2017an ametsa betetzear izan zuten katalanek, baina politikariek txepel jokatu zuten. «Aukera galdu genuen; adin honekin ez dugu beste aukerarik izango. Agian, gure seme-alabek edo bilobek bai, baina guk ez. Tristea da, baina Españistan-en hilko gara».

Aukera galdua. Españistan-en hil. Hori entzunda, zer pentsatuko genuke 50 urtez gorako euskaldunok? Erantzuna ez litzateke oso baikorra izango. Españistan-en hiltzera kondenaturik gaude? Ez da izango Españistan-ek eraikitako kartzela autonomiko epelean hiltzeak jadanik ez digula hainbeste ardura? Non gaude? Nora goaz?

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Avanzako langileek segurtasun neurriak eskatzeko egindako mobilizazioa. ©HITZA

Falta duten segurtasunaren bila

Beñat Alberdi, Gipuzkoako Hitza

Lurraldebuseko langileak geldialdiak egiten hasi dira astean bi aldiz. Segurtasuna bermatzeko neurri hobeak eskatu dituzte, gauetako txandetan ez ezik, aste osoan ere bai.

Elhadji Ndiaye omentzeko ekitaldia, Iruñeko Arrotxapea auzoan, iaz. ©JESUS DIGES / EFE

ESPALOIAN ITOTAKO BIZITZA

Ion Orzaiz

Duela bost urte, 2016ko urriaren 25ean, Elhadji Ndiaye senegaldarra zendu zen, Espainiako Poliziaren zaintzapean, Iruñean. Atxiloketa bortitz baten ostean konfirmatu zuten hila zela. Poliziaren jokabide arrazisten ondorio dela uste dute Ndiayeren lagunek eta gobernuz kanpoko erakundeek.
Egonkorrak bilakatu dira Ipar eta Hego Euskal Herriaren artean Frantziako indar armatuek egiten dituzten kontrolak. ©BOB EDME

Sistemaren belauna lepoan

Oihana Teyseyre Koskarat - Jone Arruabarrena - Ion Orzaiz -Javi West Larrañaga

Migratzaileen aurkako jazarpena fenomeno orokortua da Euskal Herrian. Adituek eta gobernuz kanpoko erakundeek salatu dute Poliziak «sistematikoki» erabiltzen duela bortxa pertsona arrazializatuen aurka.
 ©BERRIA

«Polizia, nahitaez, giltzarri da gizarte arrazista iraunarazteko»

Maite Asensio Lozano

Segurtasunaren zein mehatxuen inguruan zabaltzen diren ideiak «eraikuntza politikotzat» dauzka Douhaibik; horrekin lotu ditu kolektibo arrazializatuen aurkako kriminalizazioa eta jazarpen poliziala.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.