Noiz sortua: 2020-02-07 00:30:00

Onddo berria euskal basoetan

Onddo genero berri bat topatu dute Aranzadiko mikologoek Pagoetako parke naturalean: 'Pseudosclerococcum Golindoi'. Zer hedadura duen aztertzen ari dira.
Erreka ondoan dauden egur usteletan topatu dute <em>Pseudosclerococcum Golindoi</em> onddoa.
Erreka ondoan dauden egur usteletan topatu dute Pseudosclerococcum Golindoi onddoa. ARANZADI Tamaina handiagoan ikusi

Lander Muñagorri Garmendia -

2020ko otsailak 7
Lehendik ere bazeuden basoetan, baina inork ez zituen mikroskopio parean jarri eta aztertu. Aranzadi zientzia elkartea horretan aritu da azken urteetan, eta, ikerketa egin ondoren, onddo genero berri bat zerrendatu eta izendatu dute: Pseudosclerococcum Golindoi. Aurkikuntzak badu bere garrantzia, topatu dutena ez delako espezie berri bat, genero bat baizik. «Lehenengo, familia dago; horren barruan, genero ezberdinak, eta, genero baten barruan, espezie asko egon daitezke; aurrez ere espezie berriak topatu izan ditugu, baina hau berezia izan da, genero berri bat baita». Joxepo Teres Aranzadi zientzia elkarteko mikologia saileko kidea da, eta onddo genero berria aurkitu duen taldean aritu da Ibai Olariaga mikologia saileko zuzendariaren gidaritzapean. Onddo genero berria topatzeak sekulako poza sortu diela azaldu du, eta gustura daudela aurkikuntzarekin.

Azken urteetako aurrerapen teknologikoekin laborategietan espezie berriak sortzen ari dira, baina mendian onddo genero berri bat topatzeak «poz handiagoa» ematen duela dio. 2006. urte amaieran topatu zuten, lehenbiziko aldiz, onddo txiki eta beltza: Aizarnazabalen (Gipuzkoa) dagoen Altzolaras erreka bazterrean, usteltzen hasia zegoen egur zati baten azpialdean. Onddoa ikusi, eta ez zuten jakin zehazten zein perretxiko mota zen. «Bagenekien zein taldetakoa zen, baina ez generoa eta espeziea; jaso genuen, zehaztu gabe zer zen, eta mikologian aditua den espezialista batekin kontrastatu genuen». Hark ere ez zuen jakin zein espezie eta generotakoa zen topatutako onddoa.

Teresek dioenez, batzuetan onddoak behin bakarrik azaltzen dira, eta, horregatik, Aranzadiko mikologoek landa lanak egiten eta bilatzen jarraitu zuten. Bi urtez ez zuten onddo hori berriz ere topatu, baina Pagoetako parke naturalean ikusi zuten berriz ere bueltan, Aiako (Gipuzkoa) Agorregi burdinolaren inguruko baso mistoko mendi erreka baten ertzean. Berriz ere usteltzen ari zen egur zati batean. Hiru milimetro inguruko diametroa duen onddo beltz txikia jaso zuten, eta berriz ere aztertu. Berriz ere ez zuten sailkatzerik izan inongo generotan, «eta deskribatu gabe» egon zitekeela ondorioztatu zuten. Hau da, onddo horren bereizgarriak zein ziren idatzi eta aztertu gabe egongo zirela. Hori izan zen Aranzadiko mikologia saileko kideen hurrengo lana, ikerketarekin jarraitzea.

2015. urte inguruan laborategian landatu zuten onddoa, eta urtebete inguru ondoren jaso zuten. DNA azterketak egin zituzten, eta baieztatu ahal izan zuten genero berri bat zela zientziarentzako. Deskribapena egin, eta txostena komunitate zientifikoari bidali ondoren onartu zuten mikologiako genero berri gisa. Sclerococcum generoko generoaren antza zuen, eta horregatik da izenaren lehen zatia Pseudosclerococcum. Bigarren zatia golindoi da, eta Aranzadi zientzia elkarteko Jose Luis Albizu mikologo beteranoari omenaldi egiteko jarri diote, Zarauzko (Gipuzkoa) Golindo baserrikoa baita bera. Izen zientifikoa badu onddoak, baina orain arrunta falta zaio.

Nongoa den zehaztu

Deskribatu dute generoa, izendatu, eta onddoa zein eremutan topatu ohi den zehaztu ondoren, bere hedapena zenbatekoa den aztertuko dute Aranzadiko mikologoek. Oraingoz badakite zein testuingurutan agertu ohi den, baina non gehiago topatu daitekeen aztertzen ari dira. «Badakigu hemengo erreka inguru eta baso mistoetan espezie tropikalak egon badaudela; duela milaka urte beste klima aldaketa bat egon zen, eta egoera berrira egokitu ziren espezie batzuk. Ez dakigu, baina, onddo hau eremu tropikaletan aurkitu daitekeen».

Onddoa non gehiago egon daitekeen jakiteko, landa lanak egiten jarraituko dute mikologoek. «Gehiago begiratuko dugu, ziurrenik». Hala ere, irteera horietan perretxiko espezie gehiago topatuko dituztela uste du Teresek. Azken batean, txikiak diren onddo asko oraindik topatu gabe baitaude, eta apurka agertuz joango direla pentsatzen du.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

Irakurtzen ari zaren edukia libre ematen jarraitu nahi dugu. Euskaraz informatzea da gure eginkizuna, zure eskubidea. Sareko irakurlea bazara, konprometitu zaitez irakurtzen ari zarenarekin. Geroa zugan.

Izan zaitez BERRIAlaguna