Noiz sortua: 2020-02-11 00:30:00

Bi aldiz onena

Bong Joon Hok mugarri bat jarri du Oscar sarietan, 'Parasite'-rekin: lehen aldiz, ingelesez besteko lan batek filmik onenaren saria irabazi du; nazioarteko filmik onenarena ere lortu du, gainera
Denera, Bong Joon Ho zuzendari korearrak lau garaikur lortu zituen.
Denera, Bong Joon Ho zuzendari korearrak lau garaikur lortu zituen. DAVID SWANSON / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Itziar Ugarte Irizar -

2020ko otsailak 11

Oscar sarien 92 urteko historian, soilik 11 bider egon da ingelesa ez den hizkuntza bateko pelikula bat filmik onenaren sarirako izendatuta. Eta soilik sei bider egon da lan bat nazioarteko film onenaren eta, aldi berean, film onenaren kategorietarako, bietarako izendatuta. Baina aurrez inork ez ditu inoiz sari biak irabazi igandera arte. Bong Joon Ho zuzendari korearrak egin du urratsa Parasite filmarekin, eta bera bilakatu da 92. Oscar sarietako garaile nagusia; lau garaikur bildu ditu denera —gidoirik onenarena eta zuzendaririk onenarena ere jaso ditu—, eta atzean utzi ditu faboritotzat jotako lanak. Umoreak eta musikak jantzi zuten igandeko gala, eta sarituen hitzaldietan aspaldiko aldarri gutxien entzun zen.

Klase borrokaz dihardu Oscarretan historia egin berri duen Parasite filmak, bere hamaika geruzekin: maila ekonomiko altuko eta baxuko familia bana gurutzatzen dira kontakizunean, eta, arrakala unibertsal horrekin batera, Hego Koreako gatazka propioak ere ateratzen ditu lehen mailara. Thriller politiko baten forman eraiki du Joon Hok istorioa, eta zuzendaririk onenaren aitortza egin diote kontatzeko era horregatik. Sari hori jasotzera igotakoan hunkitu zen gehien egilea, eta Martin Scorsese goraipatzeko baliatu zuen unea, aurrean eserita baitzeukan: «Zinema eskolan nengoela, Scorseseren pelikulak ikasten nituen. Ez nuen pentsatuko egun batean berarekin izendatuta egongo nintzenik; are gutxiago irabaziko nionik». Berdin aupatu zuen Quentin Tarantino ere: «AEBetako jendeak ez zuenean nire zinema ezagutzen, Quentin Tarantinok nire pelikulak jartzen zituen bere zerrendetan». Zuzendaririk onenaren sarirako izendatuta zeuden Sam Mendes eta Todd Phillips ere ez zituen ahaztu. «Orain bai: bihar arte edango dut», bukatu zuen.

Izan ere, zuzendari horien azken lanak ziren aurtengo Oscar sarietarako lau faboritoak: Philipsen Joker-ek 11 hautagaitza zituen, eta Tarantinoren Once Upon a Time in... Hollywood, Scorseseren The Irishman eta Mendesen 1917 filmek, hamarna. Azken horrek hiru garaikur lortu zituen —argazki, soinu nahasketa eta efektu berezirik onenak—; Joker-ek, bi —musikarik eta gizonezko aktorerik onenak—; Tarantinoren filmak ere beste bi —ekoizpen diseinurik eta gizonezko taldeko aktorerik onenak—; eta Scorseseren The Irishman-ek, aldiz, bat ere ez.

Horiek garaitu izanak ere areagotu zuen Bong Joon Horen itzala igande gauean. Filmik onenaren eta nazioarteko filmik onenaren sari bikoitzarekin —orain arte ingelesez besteko filmik onena zen—, askorentzat agerian gelditu da Hollywoodeko Zinema Akademiak egin duen norabide aldaketa: AEBetatik kanpoko 1.500 lagun batu dira azken urteetan botoa eman dezaketen kideen batzordera, eta, ondorioz, «bozketak gero eta nazioartekoagoak» direla diote. Antonio Banderas aktoreak, esaterako, kontuz ibili beharra dagoela esan zuen galaren bezperan: «Nazioarteko filmak hedatzen ari dira, Oscarrak munduko sari bihurtu nahi baitituzte. Jendeak uste duen baino azkarrago ari da gertatzen hori». Joon Hok, ordea, egoera globalizatuaren testuinguruan kokatu zuen joera aldaketa, gala amaitu osteko agerraldian: «Streaming-ak eta sareak publikoa ohitu egin du edukiak beste hizkuntza batzuetan jasotzera».

Ohi baino epelago

Interpretazioari lotutako garaikurretan ez zen ezusteko handirik izan. Izan er,e beste sari banaketa batzuetan ere nabarmendu zirenak saritu zituzten Los Angelesko (AEB) Dolby antzokian: Joanquin Phoenix (Joker) eta Renee Zellweger (Judy) aktore protagonisten kategorian; eta Brad Pitt (Once Upon a Time in... Hollywood) eta Laura Dern (Marriage Story) taldeko aktorerik onenetan. Lehen Oscar saria izan zuten denek, Zellwegerrek salbu —Cold Mountain (2003) filmarekin taldeko emakumezko aktorerik onenaren saria lortu zuen—.

Azken urteko filmak saritzeko denboraldia hasi zenean, Phoenixek eskaera bat egin zien, zeharka, ofizioko kideei: ez emateko bizitza irakaspenik sariak jasotzean, jaso zezatela, esker zezatela eta jaitsi zitezela agertokitik. Eta eman lezake askok kasu egin ziotela igandean, ohi baino epelagoak izan baitziren saria eskertzeko hitzaldiak. Ez, ordea, Phoenixena: berak egin zuen hitzaldirik erreibindikatzaileena, larrialdi klimatikoa gogora ekarriz, eta, oro har, «injustiziaren» aurka eginez: «Zinemak ematen digun dohain nagusietako bat gure ahotsa erabiltzeko aukera da. Batzuetan, pentsa dezakegu kausa batzuen buruak garela, baina nik alderdi komunak ikusten ditut: hitz egin dezagun genero ezberdintasunaz, LGTBI kolektiboaren eskubideez, indigenez, animaliez... Injustiziaren aurkako borrokaz ari gara». Gizakia naturatik «deskonektatuta» dagoela salatu zuen, bere zilborrera begira bizi dela.

Izendapen dezente zituzten beste lanen artetik, azkenean bakarra irabazi zuten Jojo Rabbit (egokituriko gidoirik onena), Marriage Story (taldeko emakumezko aktorerik onena) eta Little Women filmek (jantzirik onena), besteak beste.

Aurkezlearen faltan, musikak lotu zituen sari batetik besterako bitarteak. Eminem rap kantariaren eta Billie Eilishen emanaldiek sortu zuten zirrara gehien: Lose Yourself abestu zuen lehenak, zeinarekin jatorrizko kanta onenaren saria irabazi zuen 2002an, 8 Mile filmagatik. Eilish, berriz, In memoriam tartean aritu zen; Yesterday abestu zuen, atzeko pantailan Agnes Varda, Anna Karina, Terry Jones, Kirk Douglas eta azken urtean hildako pertsona gehiago ageri ziren bitartean.

Oro har umoretsua izan zen ekitaldia, eta Rebel Wilson eta James Cordenek bereganatu zuten gehien publikoa, katuz jantzita atera baitziren, Cats filmari keinu eginez. Brie Larson (Captain Marvel), Gal Gadot (Wonder Woman) eta Sigourney Weaverrek (Ellen Ripley) utzi zuten eguneko beste argazki bat —hiru aktoreek superheroien pertsonaiak jokatu dituzte—:«Emakume guztiok gara superheroiak», esan zuen Weaverrek, eta antzokia txaloz bete. Natalie Portmanek ere egin zuen ekintza bat emakumezko zinema zuzendarien hutsunea ikusarazteko; akademiak ez du bat bera ere izendatu aurten, eta horietako zenbaiten abizenak jakan josita agertu zen aktorea: Greta Gerwig (Little Women), Celine Sciamma (Portrait of a Lady on Fire), Lulu Wang (The Farewall)...

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 24ko datuekin eguneratua. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan ez da hildakorik izan, 23 positibo berri detektatu dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 28.474 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.013 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Ikasle bat ikasgelan, Donostiako Axular Lizeoan. ©Gorka Rubio / Foku

Eskola «gutxitan» itzuli dira ikasgelara, sindikatuen arabera

Berria

ELA, LAB, Steilas, CCOO eta UGT sindikatuen arabera, ikastetxe «gutxi» izan dira gaur ateak ireki dituztenak. Sindikatuek protesta egin dute Gasteizko Eusko Jaurlaritzaren egoitzaren aitzinean.

Ikasgelara itzulera

Abian da itxialdiaren bigarren arindua

Berria

Konfinamendua samurtzeko neurriak ugaritu direla agerikoa izan da gaur; hondartzetan, makrodendetan, ostatuetan eta eskoletan aldaketa eguna izan da. Sindikatuek ohartarazi dute arretaz aztertuko dutela ea ikasleak eta irakasleak segurtasunez itzultzen ari diren eskolara, eta hala ez bada mobilizazioak egingo dituztela nabarmendu dute.

 

Gazte bat etxean ikasten itxialdi garaian. ©Raul Bogajo / Foku

Hego Euskal Herriko biztanleen %45ek «ondoeza» sufritu dute konfinamenduan

Edurne Begiristain

Konfinamenduak herritarrengan izan dituen ondorio psikologikoak aztertu ditu EHUk zuzendutako ikerketa batek.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna