Albistea entzun

Antropozenoari data jartzen

Nazioarteko ikertzaile talde baten arabera, lehenengo bonba atomikoa leherrarazi zutenean hasi zen Antropozenoa, gizakiaren jardunak antzaldatutako Lurraren aroa.

Arkaitz Almortza Muro -

2015eko urtarrilak 25

Uztailaren 16a, 1945, Alamogordo (Mexiko Berria, AEB Ameriketako Estatu Batuak). Erlojuan, goizaldea: 05:29:45. Iluntasunaren erdian, lurrazaletik irteten den argiaren izpiek eta horiekin batera entzuten den eztanda erraldoiak hausten dute Trinity parajeko isiltasuna. Historian jaurti den lehen bonba nuklearraren leherketa da, Manhattan Proiektuaren emaitza. Gertakari hura, tamalez, Hiroshima eta Nagasaki hiriak (Japonia) ezagun egin zituen sarraskien aitzindaria izan zen, eta, aldi berean, aro geologiko berri bat hasi zen: Antropozenoa. Giza espeziearen jarduerek eragindako aldaketen aroa da.

Hala baieztatu dute, behintzat, nazioarteko 26 zientzialarik. Ikerketa sinatzen dutenen artean EHUko Alejandro Zearreta dago, Estratigrafia eta Paleontologiako irakaslea. Garai geologiko berria 50eko hamarralditik aurrera hasi zela deritzo: «Oso adibide garrantzitsua dugu; sedimentuetan jatorri artifizialeko isotopo nuklearrak aurkitu ditugu, CS 137 (metal erradioaktiboa) eta plutonio 139, eta horiek atmosferan izan ziren leherketa atomikoetatik datoz». Hori horrela, aztarnok garai baten amaiera eta hasiera finka dezaketela uste du; izan ere, lurrazala aro geologiko guztien berri ematen duen liburua dela esan daiteke, eta, Zearretaren aburuz, Antropozenoaren berri emanen duen atalari sedimentuetan aurkitu dituzten isotopo nuklearrek emanen diote hasiera, besteak beste. Aspaldikoa da Antropozenoaren hasiera finkatu nahi duen eztabaida. Hitza 2000. urtean asmatu zuen Paul J. Crutzen zientzialariak —Kimikan Nobel saria, 1995—, eta, haren ustetan, aroa lurrunezko makinaren eta kapitalismo industrialaren garapenarekin hasi zen. «Denborarekin kontzeptua egokitu behar izan dugu. Aro geologiko berriaren aldaketaren aztarnak sinkronizaturik egon behar dute planeta osoan; eta industrializazioan ez ziren herri guztiak aldi berean hasi», zehaztu du Zearretak. Beste hipotesietako batek Neolito garaian hasi zela dio, gizakiak animaliak etxekotu eta landareak beren mesederako erabiltzen hasi zirenean: «Ideia horrek ere ez du balio, munduan garai ezberdinetan eman baitzen neolitizazioa».

Horrenbestez, Zearretaren lantaldeak 50eko hamarraldian finkatu du Antropozenoaren hasiera, lehen bonba atomikoa lehertu ostean jaio zen mundu berriarekin batera. Azelerazio handia hasi zen orduan: «Biztanleriak gora egin zuen, landa exodoa izan zen, energiaren kontsumoa nabarmen igo zen… Eta horrek hainbat ondorio ekarri zituen, esaterako, CO2aren, metanoaren eta nitrogenoaren isurketak atmosferara. Jarrera horren eraginez, berotegi efektua sortu da, hainbat espezie galdu dira, poloak urtzen ari dira… Gure espeziea da kultura duen bakarra, eta ingurunean duen guztia eraldatzeko gaitasuna duena». Ildo berean, halaxe dio: «Ordura arte munduan gertatu ziren aldaketak naturalak izan ziren; orain, ordea, gizakiaren jarrera Lurraren aldakortasunean eragiten ari da».

Gogoetarako bidea

Azken 50 urteotako eragina nabaria da sedimentuetan. Antza, bioaniztasuna nabarmen jaitsi da lurrazaleko fosilen artean. «Landareen polena garai berri honen isla izan daiteke. 1950. urtera arte, sedimentuek biltzen zituzten haziak askotarikoak ziren, hainbat landaretakoak. Hortik aurrera, berriz, monolaborantzaren eragina sumatuko da, eta sedimentuen artean polen bakarra biltzen duten geruzak agertuko dira». Era berean, hamarkada hauetako jarreraren adibide izango dira sedimentuetan aurkitu dituzten osagai kutsagarriak ere. Horiek izango dira, beraz, etorkizuneko belaunaldiek garai honen inguruan jasoko duten lekukoa.

Ikerketaren ondorioak orain eman dituzte ezagutzera; halere, 2016ko abuztuan Hegoafrikan eginen duten biltzarrean aurkeztuko dute beren lana. Ordutik aurrera, eztabaidarako epea zabalduko da, eta beren proposamena geologia komunitateko adituen artean landuko dute, aro geologiko berria, Antropozenoa, 50eko hamarraldian hasi zen ala ez adosteko. Dena dela, eztabaida ez da soilik komunitate zientifikoan izango, gizartean ere oihartzuna izanen duela iritzi dio Zearretak: «Ikerketaren ondorioek azken urte hauetan izan dugun jarrera kritikatuko dute, martxan dugun garapen bortitza, kapitalismo industriala, klimaren aldaketa… Oro har, hartu dugun bidea zalantzan ipiniko dute». Horrenbestez, zera dio: «Kultura dugun espezie bakarra izanda, gure akatsetatik ikas dezakegu eta jarrera egokia hartu gure eta Lurraren mesederako». Gomendio horiei jarraituz, 17 Nobel saridunek berriki aurreratu duten apokalipsiaren ordularia apur bat atzera daiteke.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Egoiliar eta senitartekoek zahar etxeetako arta ontzat dutela esan du Maite Peñak

Egoiliar eta senitartekoek zahar etxeetako arta ontzat dutela esan du Maite Peñak

Arantxa Iraola

Inkesta bat egin dutela jakinarazi du, eta %74,5k eskaintzen den arreta egokia dela adierazi dutela

Euskalgintzaren Kontseiluaren manifestazio bat, Iruñean, aurtengo uztailean. ©Iñigo Uriz / Foku

CCOOk jarritako helegiteari EH Bilduk egindako kritikak gaitzetsi ditu sindikatuak

Berria

CCOOk azaldu du arriskutsua iruditzen zaiola «herri batekiko atxikimendua hizkuntzaren bidez bakarrik neurtzea», eta «euskara ez jakite hutsa eskuin muturrarekin» lotzeak elkarbizitza zailtzen duela.

Arantxa Tapiak beste sailburu batzuekin batera atzo egin zuen agerraldia. ©DAVID AGUILAR / EFE

Eusko Jaurlaritzak %30 murriztu nahi ditu berotegi efektuko gasak 2024rako

Jone Arruabarrena

Jaurlaritzak Energia Trantsizioaren eta Klima aldaketaren plana aurkeztu du. Tapiak 305 milioi euroko inbertsioa iragarri du arlo horretan

Galdakaon egingo duten BERRIA Zabalik kanpaina aurkezteko ekitaldia, gaur goizean. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

BERRIAk kanpaina bat egingo du Galdakaon, bertako merkataritza sustatzeko

Berria

Galdakaoko Udalarekin eta Dendari elkartearen babesarekin egingo dute kanpaina. Mila euroko sari bat zozkatuko dute kanpainan parte hartuko duten herritarren artean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.