Albistea entzun

Prekaritatea estetika bilakatzea

Diego del Pozo artista sektorearen prekaritateaz aritu da EHUk eta Deustuko Unibertsitateak antolatutako jardunaldi batean. Esan du eredu hori orokortzen ari direla gainerako lanbideetan ere.
Diego del Pozo artista atzoko hitzaldian, <em>Night Cleaners</em> dokumentaleko pasarte bat azaltzen.
Diego del Pozo artista atzoko hitzaldian, Night Cleaners dokumentaleko pasarte bat azaltzen. MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Igartua Aristondo -

2021eko maiatzak 28 - Bilbo

Aspaldiko abisua da: kultur sektorea prekarioa da oso, eta joera gaiztotzen ari da, urteak eta askotariko krisiak igaro ahala. Ez da artearen sektorera mugatzen den fenomeno bat, halere, eta hori ere hainbatetan errepikatu izan dute. Askotariko lanbideek bat egiten dute ezinegonari dagokionez, baina Diego del Pozo artistak beste ikuspuntu bat gehitu zion egitate horri atzo, Bilboko Bizkaia aretoan eman zuen hitzaldian: izan ere, Del Pozok uste du, hain justu, artistaren egoera eredua izaten ari dela lanaren paradigma orokorra ontzeko. «Sortzailearen eredua ekoizpen eredu bihurtu da. Artearen sistema prekarioa da, baina sinetsarazi digute gizarte eredu bat dela, artistaren ekintzaile izaeragatik; langile guztientzako lan eredu bilakatu da».

Gainerako ogibideek artearen moldeak xurgatu dituzte, baina, era berean, arteak ere gainerako lanen prekaritatea islatu du, ez soilik «gai» gisa, baita «estetika» gisa ere, Del Pozok nabarmendu zuenez. Ildo horren hainbat adibide aletu zituen artistak Sistema etenda. Arte garaikidearen jasangarritasun(ez)ari buruzko diagnostikoak eta proposamenak jardunaldian. EHUk eta Deustuko Unibertsitateak elkarlanean antolatu dute egitasmoa, eta Del Pozok afektibitatea eta subjektibotasuna izan zituen hizpide Estómago, garganta, hablo, escucho... konferentzian (Urdaila, eztarria, hitz egiten dut, entzuten dut...).

Prekaritatea islatzerako orduan «mugarritzat» duen pieza batekin ekin zion hitzaldiari: Night Cleaners (1975) filmarekin, zehazki. 1970eko urteetan, sindikatu bat osatzen ari ziren Erresuma Batuan gauez lan egiten zuten emakumezko garbitzaileek. Feministen eskakizuna izan zen filma, andre horien egoera islatze aldera; besteak beste, halako baieztapenak botatzen dituzte elkarrizketatutako garbitzaileek: «Batzuetan hain zaude nekatuta, ezen ezerk ez baitizu axola», edo «10etik 9tan arrastaka irteten naiz lanetik». Garbitzaile gisa egindako lanaldi akigarria bukatuta, emakumeetako askok seme-alabak zaindu behar izaten zituzten, gainera.

Prekaritateak dokumentalaren edukia blaitzen du, baina baita forma ere, Del Pozok azpimarratu zuenez: «Mamuak balira bezala irudikatzen ditu garbitzaileak. Nahasi egiten ditu gauez hartutako bulegoen irudi fantasmagorikoak eta sindikatuaren eratze prozesuko irudiak». Garbitzaileetako bat lekukotza ematen ari denean, kamerak andrearen irudi orokor bat hartzen du aurrena, eta, bat-batean, zoom in bortitz batek sudurra baino ez du uzten enkoadraketan. Pelikula «esperimentala» dela nabarmendu zuen artistak: «Hautsi egin zuen langile klasea modu heroiko batean islatzeko logika. Ezkerra ez zegoen ohituta langile klasea hala agertzera».

Tanja Ostojic artista serbiarrak, berriz, gorputzean mamitu zuen prekaritatea. Gustave Courbeten L'Origine du monde koadroan biluzik ageri den emakumeari kulero urdin batzuk jantzi zizkion, erdialdean izarrez osatutako zirkulua zutenak. Europako Batasuneko pasaportea duen senar baten bila proiektuaren (2000-2003) parte zen obra hori, baita erabat biluzik agertzen zen argazki bat ere. Berarekin ezkonduko zen norbaiten bila ari zen Serbiatik atera ahal izateko, Del Pozok azaldu zuenez.

Ikusmenetik harago

«Irudien gehiegizko presentzia» jo zuen Del Pozok «neoliberalismoak eragindako ezinegonaren» adierazletzat. Eta, horri dagokionez, AEBetako adibide bat jarri zuen: Bederatzi gidoi gerran dagoen nazio batentzat (2007) lana. Afganistango gerra betean, eta George Bush artean presidente zela, instalazio erraldoi bat egin zuten, eta, bertan, publikoak irakurri egiten zituen, besteak beste, Irakeko gerraren inguruan gerra berriemaileek adierazitakoak, edota Guantanamoko atxilotuen epaietako aktak. Hala, Afganistango gerraz ikusten zituzten irudien kontrakarrean, entzumena gailendu zen instalazioan. «Gerrako kontakizuna sortzea eta ahotsak desplazatzea izan ziren irudiak eraikitzeko mekanismoak; instalazioan, entzumenak okupatzen du ikusmenaren tokia, eta formak ekoizteko beste modu bat ematen du», azaldu zuen Del Pozok.

Gaur bukatuko da jardunaldia, arte garaikidearen prekaritateaz hausnartuko duten beste bi hitzaldirekin. Lehenik eta behin, Gerard Vilarrek artearen inguruko ikerketan jarriko du fokua, orobat prekarizatua; eta, ondoren, Olga Fernandez Lopezek publikoen inguruan gogoetatuko du, artearen sorkuntzan ez ezik, haren harreran ere eragina duelako sektorearen prekarizazioak. Halaber, ildo bertsuak jorratu dituzte hainbat artistak Arazoak paradisuan erakusketan: Bizkaia aretoan bisitatu ahal izango da, ekainaren 10era bitarte.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Plateruena: berriz zabalduko ditu ateak

Durangoko Plateruena kafe antzokiak berriz irekiko ditu ateak

Iñigo Astiz - Paulo Ostolaza

Udalarena izango da, baina kudeaketa publiko eta komunitarioa izango du; kultur mahai batek gidatuko du. Gune berriak hiru erpin izango dituela azaldu dute: euskara, kultura eta sorkuntza.

Harkaitz Cano idazlea, bere poema liburu berria esku artean duela, Donostian. ©Maialen Andres / Foku

Harkaitz Canok ‘Pozaren erdia’ poema liburua plazaratu du

Ainhoa Sarasola

Susarekin eman du lana argitara. 64 soneto bildu ditu idazleak, eta aitortu du «adiktiboa» egin zaiola hamalaudunaren egituran barneratzea.

 ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Aurtengo Durangoko Azokak argitu dezakeen argazkia

Itziar Ugarte Irizar

Digitalizazioaren aroak galdera ikur handiak ezarri ditu musikagintzaren sektorean. Nabarmen aldatu da musika banatzeko era, eta Durangoko Azokan ere gero eta begi-bistakoagoa da hori. Eredu bat agortzear sumatu arren, formatu fisikoaren aldeko jarrerari eusten diote gehienek.

Karmele Mitxelena eta Iñaki Cid Larrea, beren lan argitaratu berriak eskuetan, Donostian. ©GORKA RUBIO / FOKU

Karmele Mitxelenaren eta Iñaki Ciden lanak argitaratu dituzte

Itziar Ugarte Irizar

'Haragizko mamuak' du izenburu Mitxelenaren lehen narrazio liburuak, eta 'Behin batean Loiolan' antzerkiaren alorreko Ciden lanak. Donostia Hiriko Kutxa Literatura sariak irabazi dituzte biek, eta Elkarrek eman ditu lanok argitara.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.