Albistea entzun

Kritika. Antzerkia

Bakea, barraskilo

Agus Perez -

2022ko urriak 9

'Bake lehorra'

Konpainia: Tartean. Egilea eta zuzendaria: Patxo Telleria. Soinu-espazioa: Adrian Garcia de los Ojos. Jantziak: Nati Ortiz de Zarate. Argiak: David Rodriguez. Antzezleak: Mikel Losada, Aitor Fernandino. Lekua: Getxoko Muxikebarri kulturgunea. Eguna: Urriak 7.

Eszenako lehen lerroan hamar esekileku huts paratu dituzte Bake lehorra antzezlaneko bi aktoreek, eta haietan zintzilikatu garai bateko jaka eta txapel edo sonbreiru bana. Lau, karlisten aldeko pertsonaientzat, eta beste hainbeste, liberalen aldekoentzat. Gainontzeko biak gaur egungo kazetarientzat izan dira —PRESS idatzita zekarten txalekoek eta kaskoek—, horrela adieraziz gurean izandako gerrak modan daudela oraindik ere munduan zehar.

Baina ikuspegi horretatik abiatuta, bigarren karlistadaren amaieran kokatu du egileak kontakizuna: liberalen Serrano jenerala eta Bizkaiko Orue diputatu karlista mahai baten bueltan eseri dira azkenean, eta badirudi behingoagatik bakea sinatzeko prest daudela. Sinatu egin zuten, bai, baina geroak erakutsi zuen gatazkak —karlistada deitu zein ez— XXI. mendera arte gutxienez iraungo zuela.

Kutsu historizista horri nolabaiteko samurtasuna emateko, giza istorio batzuk tartekatu ditu Telleriak kontakizunean, berez antzerki dokumentala izan zitekeena drama gizatiarragoa bihurtuz. Bide horretatik, zenbait planotan banatu da ekintza, eta horrela gerraren parte izan zirenen bizipenak eta ikuspuntua jaso ditugu, jeneralengandik hasi eta herritar xumeengan bukatu, ofizial eta soldadu xeheak tarteko mailetan izan direla.

Esandako hamar esekilekuek emandako joko eszenikoaz gain, egurrezko mahai handi bat izan da protagonista, bake-mahaia izateaz aparte, barrikada, kanposantuko hilobi eta negoziazio gelako ate bihurtu baita unean uneko eszenetan. Bestetik, aipatzekoak dira jantzien egokitasuna eta musikaren bikaintasuna, kontuan izanda, gainera, gaiarekin lotutako kanta batzuk berreskuratu direla kasurako.

Hizkuntzari emandako tratamendua berezia izan da euskarazko bertsio honetan, narrazio historikoak euskaraz izan direlako, baina karlista eta liberalen arteko solasaldietan erdara nagusitu da, haietariko bakoitzean unean uneko karlistak euskarazko hitz batzuk esan arren. Bestetik, aurkikuntza polita iruditu zaigu bi jeneralek bake-mahaiaren inguruan pastoraletan bezala ibili eta deklamatu izana, baina izandako bi agerraldiak gaztelania hutsean izan dira. Pastoralak ere erdaraz ote? Suposatzen dut, konpentsazio moduan, gaztelaniazko bertsioan euskaraz arituko direla bi jeneralak tarte horietan.

Azkenik, bitxikeria bat Amorebietako itunaren kontura: Amorebieta-Etxanon, Zornotza aretotik hurbil, brontzezko mahai txiki bat dago, alboan aulki bi eta esekileku bat dituena, bake ituna parean dagoen Konbenio etxean sinatu zelako. Baina mahaiko hanka batetik barraskilo bat igotzen dago, metafora ederrean irudikatuz bakea hauskorra dela eta bere denbora behar duela.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Zugaza, Herraez, Gonzalez, Zupiria eta Ormazabal, gaur, Gasteizen. ©IREKIA

Euskal artisten 26 artelan erosi dituzte museoek, Jaurlaritzak diruz lagunduta

Aitor Biain

Artium museoak, Biboko Arte Ederren Museoak eta Tabakalerak elkarrekin erosi dituzte 18 euskal artistaren obrak, 200.000 euroko ezohiko diru laguntza bati esker.

2023ko Bertsoaoa zikloko irudia, Leire Urbeltzek egina. ©Nafarroako Bertsozale Elkartea

Iruñeko Bertsoaroa otsailaren 9tik martxoaren 2ra eginen dute

Berria

Nafarroako Bertsozale Elkarteak eta Iruñeko Udalak antolaturik, sei emanaldirekin osatu dute zikloaren egitaraua. Lehenbiziko aldiz, bertso afari bat ere izanen da.

Gorka Moreno, Amaia Ozerin eta Patxo Telleria, gaur goizean, 'Sormen Ola' proiektuaren aurkezpenean. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Gazteentzako tailer sorta bat antolatu dute Loraldiak eta EHUk

Olatz Enzunza Mallona

Gazteen artean euskal kulturaren transmisioa sustatzeko asmoz, Sormen Ola programa abiatu dute Loraldiak eta EHUk. Parte hartzaileek formakuntza tailerrak jasoko dituzte hilean behin, sortzaile profesionalek gidatuta. Larunbatean egingo dute lehenengo saioa.

Slawka Grabowska eta Amaia Garcia antolatzaileak, Mari Jose Telleria Gipuzkoako Kultura diputatua eta Olatz Osa Elkar argitaletxeko zuzendaria, gaur goizean, jaialdiaren aurkezpenean. ©Jon Urbe / Foku

Otsailean egingo dute Lumafest jaialdia Donostian, bigarrenez

Naroa Torralba Rodriguez

Zabalik dago mikrokontakizunak bidaltzeko epea. Otsailaren 9tik 11ra tailerrak eta hitzaldiak izango dira Koldo Mitxelena kulturunean.

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.