Albistea entzun

Hidroituango megaproiektua

«Beti nituen zelatan, oso era agerian: ez ziren ezkutatzen»

Ana Anaya. Rios Vivos taldeko koordinatzaile izateagatik mehatxatua dute paramilitarrek. Uztailean Caucasia hiritik alde egin behar izan zuen, baina Medellinen ere jarraika izan ditu.
Ana Anaya, Medellinen, bortxaz lekualdatutako pertsonak hartu izan dituen auzo batean.
Ana Anaya, Medellinen, bortxaz lekualdatutako pertsonak hartu izan dituen auzo batean. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Maite Asensio Lozano, Berriemaile berezia -

2022ko azaroak 6 - Medellin

Medellingo bizimodura egokitzen ari da oraindik Ana Anaya. Caucasiakoa da, Hidroituango egitasmotik ibaian behera dagoen hiri batekoa, baina handik ihes egin behar izan zuen uztailean, bost seme-alabekin, Rios Vivos mugimenduan egindako intzidentziagatik mehatxatuta. Luze hausnartu du elkarrizketetan izen-abizena eta irudia eman ala ez, segurtasun egoera oso konplexu batean baitago oraindik. «Bide hau hartzea erabakitzen duzunean, arriskuaren jakitun zara. Beldur zara, eta beldurrez bizitzen ikasten duzu. Baina borrokak amorrua eta indarra ere ematen du; asko ikasten eta hazten ari naiz».

Ikusi gehiago: MEGAPROIEKTUAK ERAMAN DUENA

Megaproiektuaren aurkariek jasaten duten indarkeria politikoaren adibide da Anaya. 2019ko azaroan Rios Vivoseko koordinatzaile izendatu zutenean hasi zen modu aktiboago batean erakundeekiko bileretan parte hartzen, baita landa eremuko gazteekin lan egiten ere, «ez zitezen sartu talde armatuetan edo prostituzioan». Jardun horrek instituzio publikoen zein eragile armatuen jomugan jarri zuen.

Mehatxuak eta abisuak sotilak dira maiz, baina Anayari zuzenean egin zizkioten, esplizituki. Martxoan izan zen lehena: «Etxetik dendara nindoala, moto bat geratu zitzaidan aurrean, bi pertsona jaitsi ziren aurpegiak estalita, eta esan zidaten sartu behar ez nintzen gaietan sartzen ari nintzela eta edozein unetan opari bat egingo zidatela. Inpresio latza egin zidan. Jabetzen nintzen arriskuez, baina diferentea da propio esaten dizutenean: gau hartan ez nuen lorik egin». Beste behin ere telefonoz deitu zioten, ez zezan ahaztu aurreko mezua. Ez dago seguru zehazki zein taldek mehatxatu zuen, baina argi du paramilitarrak zirela: «Oso indartsu daude hemen, gure artean bizi dira».

Jendaurrean kontatzea erabaki zuen, apirilean, BID Garapenerako Banku Interramerikarreko ordezkarien bisita batean. «Hala enteratu zen nire familia». Horrek arriskua areagotu zuen, eta tentsio betean, Kolonbiako bozak iritsi ziren: «Petroren kanpaina babestu nuen, eta etxera etorri zitzaizkidan, afixa guztiak kentzeko, bestela zerbait gertatuko zitzaiola nire familiari».

Ez zen edonolako mehatxua: urtebete eta 14 urte arteko bost haurren ama da. Ordurako, gainera, bere bikotekidea alde eginda zegoen: «Rios Vivosen sartu nintzenean, umeen aitak baldintza bat jarri zidan: edo mugimendua edo familia. Ez ninduen babestu, harremana hautsi genuen. Oso prozesu mingarria izan zen».

Seme-alaben aurka ere bai

Bizitza baldintzatzen hasia zen uda hasieran. Gogoan du ez zela ia etxetik ateratzen: «Beti nituen zelatan, oso modu agerian: ez ziren ezkutatzen. Bizilagunek ere nabaritzen zuten». Eta azkenean, jazarpena haurrentzako mehatxu ere bihurtu zen: «Uztailean alaba zaharren eskolako guraso bat bat etorri zitzaidan, oso kezkatuta, ea arazorik al nuen: jende bat neskez galdezka zebilen; eta auzoan esana zioten kontuz ibiltzeko nirekin, mehatxatuta nengoela». Haurrak eskolatik atera zituen: «Bi bide baino ez zeuden ikastetxera; arriskutsua zen». Baina ez zuen egoera baretzerik lortu: «Egun batean, gizon batzuk jarraika izan zituzten umeek kalean; eta nesketako bat errekrutatzen saiatu ziren paramilitarrak, aitarekin zegoenean».

Egoera jasangaitza zen, eta Rios Vivoseko kideei jakinarazi zien. Uztail hasieran, salaketa jarri zuen, eta alde egin zuen. «Justu greba armatu bat zegoen [paramilitarrek ezarria: saltokiak zabaltzea, garraioa erabiltzea eta etxetik ateratzea debekatu ohi dute], eta errepidea moztuta zeukaten, beraz, beste hiru egunez itxaron behar izan genuen Caucasiatik irteteko, eta beste bide bat erabili... Zaila izan zen».

Medellinen, udal aterpetxe batean jaso zuten: «Aldaketa handia izan zen bat-batean. Ume txikienak lau egun egin zituen jan gabe, besteak ere gaixotu ziren. Ez nekien zer egin. Bakarrik nengoen bost haurrekin, ez nuen dirurik ia...». Eta hirian ere ez zegoen seguru: paramilitarrek aurkitu egin zuten, eta jarraika hasi zitzaizkion. «Beste toki batera joan behar izan genuen. Gobernazioak diru laguntza txiki bat eman zidan alokairua ordaintzeko. Baina berriro topatu ninduten eta berriro alde egin behar izan genuen».

Beste leku batean bizi da orain, behin-behinean. Ezinezkoa zaio Caucasiara itzultzea, beraz, Medellinen ari da etorkizuna eraikitzen saiatzen: «Lan bila nabil, eta etxe bila». Bereziki kezkatuta dago seme-alabekin: «Hezkuntza eskubidea urratu diete: uztailetik eskolaratu gabe daude, Alkatetzak ez zielako lekurik topatu». Arreta psikologikorik ere ez dutela izan salatu du: «Ez daude ondo, agerikoa da. Lekualdatzea, aitarengandik urruntzea, eskolarik ez izatea, prekaritatea... Ez daude ondo».

«Garesti» ordaintzen ari da Anaya Cauca ibaia defendatzeko erabakia. «Baina egin egin behar da». Argi dio ez duela damurik: «Hasieran alaba zaharrenek aurpegiratu egiten zidaten hau guztia, baina orain diote haiek berdin jardungo liratekeela. Zanpatzen zaituztenean eta ez denean ezer gertatzen, ohartzen zara zerbait egin behar duzula, beste inork ezin duela zure ordez egin».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Montanan atzeman zuten globoa. ©BERRIA

AEBek Txinaren bigarren globo bat atzeman dute Latinoamerikan

Julen Otaegi Leonet

Pentagonoak Montanan atzeman zuen atzo ustezko lehen globo espioia; gaurko ordu txikietan, beste bat, Latinoamerikan. Ez du zehaztu non. Antony Blinken AEBetako Estatu idazkariak Txinara egitekoa zen bidaia bertan behera utzi du.

 ©MARCO SANTOPADRE

«Itsasoan hiltzen direnak dira larrialdia, ez bizirik iristen direnak»

Marco Santopadre

Ekintzailearen esanetan, «bisa politika bidegabeen biktima» izaten jarraitzen dute oraindik ere joan-etorriak libre eta seguru egiteko eskubidea behar luketen milaka pertsonak.
Italiako Polizia hilik aurkitutako zortzi migratzaileen gorpuak daramatzan ontziaren zain. / ©Concetta Rizzo, EFE

Kostazainek 42 pertsona erreskatatu dituzte Lampedusatik gertu

Arantxa Elizegi Egilegor

Zortzi lagun hilik atera dituzte ontzitik. Erreskatatutako migratzaileen esanetan, hotzez hil ziren. Beste bi desagertutzat jo dituzte.

Montanako zeruan ikusi duten ustezko globo espioia. ©BERRIA

AEBek Txinako ustezko globo espioi bat atzeman dute beren aire eremuan

Berria

Txinak «ez espekulatzeko» eskatu du, baina gertakariak korapilatu egin dezake igandetik aurrera Antony Blinken AEBetako Estatu idazkaria Txinara egitekoa den bi eguneko bisita.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...