Albistea entzun

Murgiltze eredua Katalunian. Mireia Plana. Plataforma per la Llengua, erakundeko zuzendariordea

«Kataluniako gizarte kohesioa jarri dute jomugan»

Planak uste du ebazpena adostasun zabal baten kontrakoa dela. Kontrako neurriak hartzeko garaian iritsi dela dio, katalanaren ezagutzan eta erabileran beherakada sumatzen hasi baitira.
BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Julen Aperribai -

2021eko azaroak 25

Katalanaren sustapen lana egiten du Plataforma per la Llengua erakundeak, elementu kohesionatzailea dela iritzita, eta erakunde horretako zuzendariordea da Mireia Plana (Bartzelona, 1964). Espainiako Auzitegi Gorenaren ebazpena «itun sozial eta politiko» zabal baten kontrakotzat du.

Botere judizialak hezkuntzan eskua sartzeko ahalegin geroz eta handiagoaren seinale al da herenegungo ebazpena?

Intromisio bat da. Murgiltze eredua guztiz onartua du gizarteak: 1980ko hamarkadatik dagoen itun sozial eta politiko batetik dator. Udazken honetan bertan inkesta bat egin dugu eredu horren onarpen mailari buruz, eta emaitza da erantzun dutenen %82 aldekoak direla; baita argiki independentziaren aurkakoak diren alderdien bozkatzaileak ere, eurek aitortuta. Emaitzak ekarri dituen hezkuntza sistema bat da murgiltzea, eta, aldi berean, gizarte kohesioa indartu duena. Ebazpen honekin, hizkuntza bera ez ezik, Kataluniako gizarte kohesioa ere jarri dute jomugan. Gainera, katalanaren ezagutzan eta erabileran beherakada sumatzen den garaian dator, kontrako norabidean doazen neurriak hartzeko orduan.

Politikoa da erabakia, beraz?

Guztiz konbentzituta nago. Borondate politiko bat dago, eta, gainera, borondate hori Madrildik dator.

Zenbateko indarra du murgiltze eredua amaitzearen aldeko eskariak Katalunian?

Orain arte ez da inongo gatazka sozialik edo politikorik izan murgiltze ereduaren inguruan. Katalunia guztian 80 familiak egin dute kexa, egun batetik bestera, gaztelera nahikoa bermatua ez dagoela esanez, nahiz eta frogatuta dagoen haur guztiek primeran menperatzen dutela gaztelania eskolan. 80 familia horien kexengatik, murgiltze eredu osoa aldatzera behartu nahi gaituzte.

Murgiltze eredua jasota dago LOMLOE legean. Ebazpen honek zertan uzten du lege horrek hizkuntza gutxituei eman behar liekeen babesa?

Espainiako legediaren hainbat punturekin egiten du talka. LOMLOE legearena da bat, nahiz eta sakonago aztertu behar dugun, eta beste adibide bat da Hizkuntza Gutxituen Europako Gutunarena. Espainia horri atxikita dago, baina ez du inolaz ere betetzen. Ulertu behar da hau ez dela portzentaje kontua; irizpideek bestelakoak izan behar dute. Egoera soziolinguistikoa ez da berbera bi hizkuntzatan, eta tratua ere ezin da berbera izan. Lehenetsi egin behar da katalana, herritar guztion hizkuntza eskubideak bermatu daitezen. Eta horretarako modua eman dezake murgiltzeak. Katalunian katalanez bizi ahal izateko baldintza da.

Josep Gonzalez-Cambray Generalitateko Hezkuntza kontseilariak gutun bat bidali die ikastetxeei, hezkuntza ereduan aldaketarik egin ez dezatela eskatzeko. Generalitatea eta hezkuntza komunitatea presioei eusteko gai ikusten dituzu?

Oraingoz, irmo erantzun dute. Katalunian azken urteetan atzera egin du gobernuak katalanaren defentsan, prozesuan murgilduta egon delako eta nahi izan duelako hizkuntza prozesuarekin ez zedin lotu. Uste dut orain konturatu direla, eta erabaki dutela galdutako lurrak berreskuratzea. Ikusiko dugu zenbateraino tenkatu nahi den soka, eta zenbateraino den posible tenkatzea. Gu adi-adi gaude, eta, noski, eredu honen defentsa egingo dugu. Espero dugu gobernuak ere modu horretan erantzungo duela.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Herritar batzuk osasun zentrora bidean, Donostian ©Maialen Andres / FOKU

Astebetean %52 handitu da positibo kopurua Hego Euskal Herrian

Irati Urdalleta Lete

27 herritar hil dira COVID-19ak jota, iragan astean baino hiru gehiago. Orotara, 445 gaixo daude Hego Euskal Herriko ospitaleetan.

Moderna txertoaren bi bial. ©Guillaume Fauveau

Moderna txertoa baizik ez dute jarriko Iparraldeko txertaketa guneetan

Oihana Teyseyre Koskarat

Eskualdeko Osasun Agentziak erran du «dosien kontserbazioagatik» hartu duela erabakia. Pfizer txertoaren dosi bat jarri behar dutenek eta 30 urtetik beherako herritarrek osasun langile independenteengana jo beharko dute hemendik aitzina.

Ziburun hildako hiru migranteen heriotzak salatzeko protesta ©Guillaume Fauveau

Ziburun trenak harrapatuta zaurituriko etorkinak eta hiru elkartek salaketa jarri dute

Oihana Teyseyre Koskarat

Nahi gabeko hilketagatik, bizia arriskuan jartzeagatik, nahi gabeko zauriengatik, eta pozoitzeagatik jarri dute salaketa Cimade, Anafe, eta Gisti elkarteek, istriputik zauriturik atera zen etorkinarekin batera.

Ikasleak maskara jantzita, Mauleko kolegioan, iragan irailean. ©Guillaume Fauveau

Ikastetxeetako protokoloa zorroztuko dute Ipar Euskal Herrian

Oihana Teyseyre Koskarat

Hirugarren arrisku maila aplikatu beharko dute hezkuntza egoitzetan: maskara derrigorrezkoa izanen da beti, taldeak ez nahasten ahalegindu beharko dira, eta, tokiko egoeraren arabera, lizeoetan klaseen erdia etxetik egiten ahalko dute.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.