Noiz sortua: 2020-04-25 00:30:00

Koronabirusa

COVID-19aren datuek dioten baino 570 lagun gehiago hil dira hilabetean

Martxoaren 16tik apirilaren 16ra 4.500 lagun zendu ziren Euskal Herrian, espero baino 1.800 gehiago. Datu ofizialen arabera, aldi horretan 1.250 hil ziren koronabirusaz: %45 gehiago dira zenduak, ordea
Tamaina handiagoan ikusi

Garikoitz Goikoetxea -

2020ko apirilak 25

Arintzen ari da egoera ospitaleetan, koronabirusak jotako gaixo gutxiago dauzkate, baina egunez egun luzatzen ari da hildakoen zerrenda. Euskal Herriko heriotzei buruzko datuak kalkulatu ditu BERRIAk, Espainiako Erregistro Zibileko eta Frantziako Estatistika Institutuko informazioa baliatuta. Datuek agerian jartzen dute koronabirusak zenbaterainoko eragina izan duen heriotzetan: martxo erditik apiril erdira, hilaren 16a erreferentzia gisa hartuta, espero baino 1.800 herritar gehiago hil dira: 2.700 itxaro, eta 4.500 hil. Tarte berean, ordea, koronabirusari buruzko datu ofizialetan 1.250 hildakoren berri eman dute erakundeek. Badago tartea: 550 hildako, %45 gehiago. Bistakoa da kopuru ofizialek zenbatutakoa baino handiagoa dela koronabirusarekin zenduen kopurua.

Ez da erraza Euskal Herriko heriotzen inguruko datuak eskuratzea. Hego Euskal Herriko datuak ematen ari da Espainiako Epidemiologia Institutua, Erregistro Zibileko informazioa oinarri hartuta: egunero zenbat lagunen heriotza erregistratu duten. Datuak ez ditu herrialdeka ematen, ordea: informazio hori eskatu du BERRIAk Espainiako Justizia Ministerioan eta Hegoaldeko epaitegietan, baina ez diote helarazi. Madril ari da datuak zentralizatzen.

Ipar Euskal Herriko datuak lortzea are nekezagoa da: heriotzen datuak aldian-aldian ari da ematen INSEE Frantziako Estatistika Institutua, baina soilik departamendukoak. BERRIAk herrikako datuak eskatu ditu —herriko etxeek ematen diote heriotzen berri estatistika institutuari—, baina ez dituzte bidali nahi izan. Hortaz, Ipar Euskal Herriko datuak lortzeko, Frantziako hileko heriotza zerrendak ustiatu ditu BERRIAk: hilean hildakoen lista egiten dute, zenduen datuekin, eta hortik atera dira martxoko eta aurreko datuak. Apirilekoak estimazioa dira —Hegoaldekoak, datu ofizialak—.

Egunez eguneko hildakoen kopuruak agerian jartzen du koronabirusaren kolpea. Martxoaren 20 bueltatik aurrera hasi zen hilen kopurua nabarmen igotzen, eta ordutik ez da ehundik jaitsi. Izan dira hortik dezente gora joandako egunak ere, martxo azkenean eta apiril hasieran batik bat.

Igoerarik ez Iparraldean

Zenbaki orokor horien azpian joera desberdinak daude, hala ere. Ipar Euskal Herriko heriotzetan ez da gorakadarik nabari INSEEren datuetan —martxokoak dira azken zenbaki ofizialak—; hortik aurrerako eboluzioaren zantzua eman dezakete Pirinio Atlantikoetako Departamenduko datuek, eta igo ez, jaitsi egin da heriotzen kopurua departamenduan. Ipar Euskal Herrian ez dago hildakoei buruzko daturik, ezta COVID-19arekin kutsatuenik ere, Frantziako Osasun Ministerioak ez dituelako ematen departamendutik beherako zenbakiak; nolanahi ere, Hegoaldekoetatik urrun daude departamenduko datu orokorrak ere, koronabirusak Iparraldean eragin txikiagoa duen seinale.

Hegoaldean, ezohiko hilkortasun datuak martxoaren 22 inguruan hasi ziren sumatzen, Espainiako Epidemiologia Institutuak azken txostenean jaso duenez. Hilabete joan da, eta ezohiko kopuruak dira oraindik —zenbaketan ez dira sartu azken egunetako datuak, informazioaren fidagarritasuna txikiagoa baita—, eta koronabirusari buruzko estatistiketan ageri direnak baino dezente handiagoak. Hara: martxoko azken astean, hilaren 23 eta 29 artean, 236 lagun hil ziren koronabirusak jota, datu ofizialen arabera; ordea, Erregistro Zibilean 958 heriotzaren berri izan zuten, espero baino 449 gehiagorena. Alegia, koronabirusarekin hildako ofizialak erantsita ere, beste 200 hildako pasa faltako lirateke. Hortik aurrerako asteetan ere gisakoa izan zen joera: koronabirusarekin lotutako hildakoen gainetik hazi zen heriotza kopurua.

Asteotan erakundeek aitortu dute datu ofizialetan hutsuneak daudela, uste baino gehiago direla koronabirusarekin hildakoak. Nafarroako Osasun kontseilari Santos Indurainek, BERRIAk galdera eginda, orain bi aste aitortu zuen datu ofizialek ziotena baino gordinagoa zela egoera: «Agerikoa da datu ofizialetan ageri diren baino heriotza gehiagok izan dezaketela lotura gaixotasun honekin». Iruñeko gobernuak pauso bat eman zuen joan den astean datuak osatzeko: zahar etxeetan zenbatu gabe zeuden heriotzak ere sartu ditu balantze ofizialetan.

Adinekoak batez ere

Izatez, adinekoen artean izan da bereziki erasokorra koronabirusa. Heriotzen datuetan argi nabari da eragina. Martxoaren 16tik apirilaren 16ra, 75 urtez gorako 3.600 lagun hil dira, espero baino 1.600 gehiago. %77ko igoera da. Gainerako multzoetan ere heriotzak esperotako kopuruen gainetik daude, baina igoera txikiagoa da, betiere adinaren arabera: 65-74 urte artean, espero baino %56 gehiago dira heriotzak, eta 64 urtetik behera, %20 gehiago. Esperotako heriotzak kalkulatzeko, aurreko urteetako kopuruak hartzen dituzte oinarri modura —Ipar Euskal Herriko kasuan, heriotzen batez bestekoa erabili du BERRIAk—. Sexuari dagokionez, heriotzen igoera handiagoa da gizonetan, nahiz eta diferentzia ez den adinaren kasuan bezain nabarmena.

Urtarrilean eta otsailean, epidemia zabaldu aurretik, esperotako heriotzen eta benetakoen artean apenas egon zen alderik: urtarrilean eta otsailean, espero baino %0,4 handiagoa, eta otsailean, %1,5 apalagoa. Martxotik aurrera nabarmena da aldea: espero baino %27 heriotza gehiago —kontuan hartuta, gainera, hilaren erditik aurrera arte ez dela igoerarik izan—. Izatez, nahiz eta martxoan hamar egunekoa izan igoera, aurreko urteetako martxoetan baino askoz handiagoa da hildakoen kopurua: 1980tik ez da inoiz 3.000 hildako baino gehiago izan, baina aurten, 3.700 pasatxo.

Apirilean are datu gordinagoak izango dira. Hara: hilaren 16rako, hilabete osorako aurreikusitako hildako kopurua iritsi da Euskal Herrian, ia 2.500 zendurekin. Eta heriotza kopurua ez da jaisten ari.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bost pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, hamabi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.287 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Arantzazu (Oñati, Gipuzkoa), larunbatean. ©Marisol Ramirez / Foku

Hego Euskal Herria, azken faserako prestatzen

Berria

EAE datorren astelehenean hirugarren fasera pasatzeko eskatuko dio gaur Iñigo Urkullu Jaurlaritzako lehendakariak Espainiako Gobernuari, eta Nafarroa «normaltasun berrira iristeko neurriak» onartzeko prest dagoela esan du Maria Txibite presidenteak.

Iñigo Urkullu eta Nekane Murga, goizeko bileran. ©/ Irekia

Ekainaren 8an hirugarren fasera igarotzeko eskatuko du gaur Jaurlaritzak

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta, horren truke, Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea eskatuko du Jaurlaritzak bihar.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna