ARGI ALDIAN

Bizi-itxaropenaren muga

Ana Galarraga - Elhuyar Zientzia

2017ko uztailak 9

Duela urtebete eskas, pertsonon bizi-itxaropena gehieneko mugara iritsia zela baieztatu zuten ikertzaile batzuek, Nature zientzia-aldizkarian argitaratutako artikulu baten bidez. Ikertzaile haien esanean, XIX. mendetik aurrera bizi-itxaropenak gorakada ikaragarria izan du. Horrez gain, gogorarazten dute animaliekin egindako esperimentu genetikoen eta farmakologikoen emaitzek bizialdia are gehiago luza daitekeela iradokitzen dutela.

Zalantzarik gabe, itxaropen horrek bat egiten du askoren ametsarekin eta zenbait erlijio edo sinesmenen predikuekin (nahiz eta denek ez duten agintzen betiko bizia mundu honetan izango denik).

Edonola ere, horiek esan ondoren, ikertzaileek beren emaitzak aurkezten dituzte, eta erakusten dute ezetz, bizi-itxaropena ezin dela gehiago hazi; alegia, mugara iritsi dela. Ondorio horretara iristeko, 1970etik urte bakoitzean hildako pertsona zaharrenaren adinari erreparatu zioten. 1990eko hamarkadaren erdialdera arte, hildakoen adina gero eta handiagoa zen, baina, ordutik aurrera, planto egin zuen, 114,9 urtetan. Akabo, beraz, batzuen itxaropenak.

Orain, ordea, Nature berak artikulu horri erantzuten dioten beste bost argitaratu ditu, beste hainbeste ikerketa-taldek bidalitakoak. Arrazoibide eta datu desberdinak erabili badituzte ere, denek esan dute ikerketa haren ondorioa okerra zela. Besteak beste, datu gutxiegi begiratu dituztela esan dute. Esate baterako, ez zuten aintzat hartu 2004an hil zen pertsona zaharrena, Jeanne Calment izeneko emakume frantziarra. 122 urterekin hil zen.

Horrez gain, uste dute gaizki interpretatu dituztela gorakada orokorrean gertatutako etenak. Luzera-jauziaren eta beste kirol batzuen errekorretan ere gertatzen dira halakoak, baina joera nagusia beti aurrekoak gainditzea dela ohartarazi dute.

McGill Unibertsitatekoak (Kanada) are urrutiago joan dira, eta, dituzten datuetan eta kalkuluetan oinarrituta, iragarri dute 2300. urtean pertsona zaharrenak 150 urte izango dituela. Kopenhagekoek, berriz, esan dute ez dagoela bizialdiaren iraupena mugatzen duen barne ordularirik, eta, egongo balitz ere, zahartzea motelduko duten aurrerapenek ordularia aldatuko dutela.

Dena den, agian benetako auzia ez da zenbat urte bizi, baizik eta nola. Hain zuzen ere, kezka hori plazaratu du Osasunaren Mundu Erakundeak. Bizi-itxaropena luzatzea lorpen handia dela aitortzen badu ere, gizartea egoerara egokitu behar dela aldarrikatzen du, adineko pertsonen osasuna zaintzeko ez ezik, baita gainerako eskubideak errespetatzeko ere.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Donostiako Raiundo Berri taberan izan zirenak PCR proba egiteko zain, Okendu kultur etxean gaur goizean. ©Gorka Rubio/FOKU

500 positibotik gora atzeman dituzte Hego Euskal Herrian

Berria

Atzo baino 119 kasu gehiago izan dira. Ospitaleratzeak areagotu egin dira azken orduetan.

Lasarte-Oriako klasururako konbentua itxita, gaur. ©Javier Etxezarreta / EFE

Lasarte-Oriako klausurako komentu bateko moja guztiek positibo eman dute

Berria

Hamar izan dira positiboak guztira. Alkateak adierazi du agerraldia kontrolpean dagoela.

Kutsatze kopuruen azken datuek gora egin dutela ikusita zientzialariak gaineratu du gaitzak “arazo bat” izaten jarraitzen duela. ©Gorka Rubio / FOKU

Bengoak uste du egoera «larria» dela

Aloña Beraza Peña

Ikuskaritza independente bat eskatu dute gertatu dena ikertzeko, egin diren hutsegiteak berriz ere egin ez daitezen, eta aurrera begira ikasteko.

PCR proba egiten gaur, Donostiako Okendo kultur etxean. ©Gorka Rubio/FOKU

Gasteizko Kilimanjaro diskotekan eta Xixilu jatetxean, eta Galdakaoko Muguru tabernan egon zirenei proba egiteko eskatu die Jaurlaritzak

Berria

Gasteizko diskotekan uztailaren 17tik abuztuaren 6ra izan zirenek egin beharko dute testa, eta uztailaren 31tik abuztuaren 4ra jatetxean egondakoek. Galdakaon, tabernan uztailaren 27tik abuztuaren 4ra egon zirenek.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna