Albistea entzun

Koronabirusa

Txakurrak birusa atzematen

EHUk ikerketa bat hasi du txakur hezitzaileekin. 200 boluntarioren izerdi laginak bilduko dituzte; gero, positibodunen usain molekulak bereizi eta txakurrek usain hori bilatzen ikastea da helburua.
Ainhoa Isla, Iosu Mendez eta Ur txakurra, ikerketaren proban, atzo, EHUko Bizkaiko campuseko kiroldegian.
Ainhoa Isla, Iosu Mendez eta Ur txakurra, ikerketaren proban, atzo, EHUko Bizkaiko campuseko kiroldegian. MARISOL RAMIREZ/FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maialen Arteaga -

2021eko ekainak 3

Hezitako txakurrek COVID-19a atzeman ahalko dute, usaimenaren bitartez. Horixe da EHUko ikerketa talde baten eta txakur hezitzaile talde baten hipotesia. Leioako (Bizkaia) campuseko kiroldegian bildu ziren atzo elkarlanean hori erakusteko EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultateko Ugo Mayor ikertzailea, Iosu Mendez txakur hezitzailea eta beste hainbat lagun. Eta txakurrak: hiru txakur.

Kiroldegiko atarian zeuden animaliak, jabearen furgonetan sartuta, erakustaldia noiz hasiko zain. Bazekiten lanera zihoazela, hala adierazi zien irakasleak: «Lan egin behar dugula esan diet goizean, kirolari bat lehiaketa bat baino lehenago egoten den moduan daude: adi eta prest». Kiroletako gela laborategi bihurtu zuten; gimnasioko pisuak, sokak eta apalak alde batean; aurrez aurre, berriz, zenbakitutako ontzitxoak. «COVID-19» jartzen zuen botika kutxaren tankerako kaxa batean. Eskularruekin eutsita zeukan Ainhoa Isla ikertzaileak.

Froga hasi aurretik ikerketaren nondik norakoak azaldu zituzten: oraindik hasierako fasean daude. Hau da, azken 48 orduetan COVID-19an positibo eta negatibo eman dutenen izerdi laginak biltzen dabiltza, bakoitzaren usainari «sinadura» bereizgarri bat esleitu, eta horrela txakurrek ezberdindu ahal izateko. 200 boluntario inguru behar dituzte. Bilketa taldea horiei gaitza atzeman eta hurrengo goizean joango da boluntarioen etxera, lagina laborategira eramateko, esterilizatzeko, eta kutsatuta daudenen molekula aromatikoak atzemateko. Positiboen usain molekula hori da txakurrak hezteko erabiliko duten osagaia.

Sarituz, erakutsi

Errusiako Ivan Pavlov fisiologoaren baldintzapen klasikoa da txakurrak hezteko erabiliko duten teknika, hau da: COVID-19 positiboen usaina sumatzen duten aldiro, saritu egingo dituzte. «Positiboen usaina zein den ikasiko dute, eta usain hori aurkitzen duten aldiro sarituko ditugu: janaria, jostailuak, laztanak... Horrela, usain hori jomugan izango dute, ez birusa aurkitu nahi dutelako, baizik eta saria eskuratu nahi dutelako», azaldu zuen Mendezek.

Hala ere, usaina isurtzen duten molekula dosiak apalagoak dira pertsonetan izerdi laginetan baino, eta, ondorioz, atzemate lana ez da beti erraza izango: «Usain hori errazago aurkituko dute gasa batean kolonia, desodorantea edo beste edozer daraman pertsona batean baino; beste usainekin batera nahasten da». Usainaren bilaketa orain ondo egiten bada, gero eragozpenik ez dela egongo uste dute. «Laborategiko lana ondo egiten bada, hori ezin da arazo izan, lana berdin-berdin egin daiteke; drogekin edo lehergailuekin egiten duten bezala», aurreikusi zuen Mendezek. «Laborategiko laginek eta positibo diren pertsonak ez dute usain bera izango, baina usainaren sinadura ondo esleituta, txakurrek ikasiko dute amankomunean duten elementu hori aurkitzen».

Erakutsi ere egin zuten nola jardungo duten txakurrek. Islak lagin bat atera zuen botika kutxa antzekotik, eta 3. zenbakiko ontzian sartu zuen. Barrura sartu zen Mendez bere ikaslearekin. Ur zen txakurra, Border Collie arrazakoa da, eta sei hilabete inguru eman ditu usainaren berezitasunak ikasten. Azken fasean dago txakur hori. Bi buelta eman zituen ontzien artean. Hirugarren ontzian gelditu zen. Asmatu zuen. Beste proba bat egiteko eskatu zuten ikusleek, eta aurrez deus ikusten ez dutela ziurtatzeko, Mendez eta Ur kalera atera ziren. 8 zenbakia duen ontzian sartu zuten lagina bigarrengoan; bi buelta eman zituen berriz. «Badaki non dagoen, baina ezin du huts egin, eta ziurtatu nahi du», azaldu zuen Mendezek. Seguru zegoenean, zortzigarren ontzian gelditu zen.

Txaloak eta irribarreak zabaldu ziren; bazirudien esperantza izpi batek zeharkatu zuela EHUko kiroldegia. Txakurra ere pozik, saria ahoan zuela. Pandemia giroan, agian nabarmendu beharko da aurki txakurren lana ere.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Iruñeko Rio Taberna, ostatuen barnealdea atzera irekitzea baimendu zen egunean. ©Iñigo Uriz, FOKU

Nafarroak edukierak eta ordutegiak zabalduko ditu zenbait sektoretan

Uxue Rey Gorraiz

Ordubete atzeratuko da ostalaritza lokalen barnealdeen itxiera ordua; gauerdira arte izaten ahalko dira zabalik, gehienez %50eko edukiera erabilita. Kultur jardueretarako, %60n zehaztu dute muga. Neurriak ostiralean sartuko dira indarrean.

Konstituzio Kontseluaren ebazpena salatzeko protesta egin zuten Baionan, maiatzaren 29an. ©Bob Edme

Konstituzio Kontseiluak murgiltzea onetsi du Seaskan, baina ez sare publikoan

Oihana Teyseyre Koskarat

Maiatzean emandako ebazpenari buruzko xehetasunak eman ditu, murgiltze ereduaren inguruan.

Espainiako presidente Pedro Sanchez, gaur, kongresuan. ©Txema Moya, EFE

Sanchez: «Laster utziko diogu kalean maskara erabiltzeari»

Uxue Rey Gorraiz

Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek azaldu du COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainaren abiada «egonkortu» egin dela.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.