Idoia Santamaria. Itzultzailea

«Tonuak funtzionatzen badu, istorioak funtzionatu ohi du»

JAGOBA MANTEROLA / FOKU

Itziar Ugarte Irizar -

2020ko urriak 15

Batez ere poesia idatzi zuen Ingeborg Bachmannek, eta haren prosa euskaratzen lehena izan da Idoia Santamaria (Donostia, 1962). Paper izkina batean egindako zirriborrotzat zituen egileak Aldibereko-n jasotako ipuinak

 

Bachmann itzultzea bidaia bat izan dela esan duzu. Nolakoa?

Askotarikoa. Bost ipuin dira, edukiz zein formaz oso ezberdinak. Lehenengoan, adibidez, emakume batek zehar estiloan botatzen du dena. Formalki hori izan zen hasiera, eta Literatura Unibertsalerako lagina gertatzean, esan nuen: «Ene, non sartu naiz!». Erronka izan da, baina, aldi berean, ipuin guztietan bazen zerbait azpian oso ezaguna egiten zitzaidana: ipuin guztietako emakume protagonistek dute ezinegon oso ondo definitu gabe bat. Eta horrek, gezurra badirudi ere, lagundu egiten du, bai, tonua hartzen.

Hori izaten da zailena.

Hori izan dut liburuan obsesio nagusia: hizkuntzaren egokitasunaz harago, lortu nahi nuen emakume horietako bakoitzarentzat tonu egokia. Itzulpen denetan izaten da: tonuak funtzionatzen badu, istorioak funtzionatu ohi du. Hemen egoera asko ezagunak egiten zitzaizkidanez, errazago nabaritu dut tonua. Baina zuzentzaileen kontraste lana ere ezinbestekoa da.

Liburua nortasun eta hizkuntza talkaz betetako leku batetik idatzita dagoela nabarmendu duzu.

Batez ere azken ipuinean, liburu erdia den horretan, identitatearen eta hizkuntzaren erabilerari buruzko hainbat pasarte daude gaurkoak diruditenak. Agertzen dira Parisko 68a, Vietnamgo gerra, Aljeria, ekialdearen desegitea... Badira hainbat pertsonaia erdi apatrida geratzen direnak; kontzeptu monolitiko guztietatik kanpo. «Ni ez naiz austriarra, ez naiz frantsesa, zer naiz...» Alde horretatik oso interesgarria da.

Sariek balio dute lanak ikusgarri egiteko. Bereziki behar dute itzulitako literatur lanek?

Bai, itzulpenak oso gutxi irakurtzen dira, saldu oso gutxi behintzat. Badirudi euskaldun jendearen artean euskaraz sortutakoak errazago irakurtzen direla. Pena pixka batekin bizi dut hori. Dena dela, ez dakit ez ote dagoen lotuta irakurketak egun duen prentsa eskasarekin. Hastapenetan, itzulpen traketsagoak egin ziren, eta geratu da hortik ere. Ordutik sekulako bidea egin du, ordea.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Albiste gehiago

Idoia Garzes idazlea, bere helduentzako lehen eleberria, <em>Mendiko gaitza</em>, eskuetan duela. ©ANDONI CANELLADA / FOKU

Mendiko gaitza: fisikoa ez ezik, soziala ere bai

Amaia Igartua Aristondo

Idoia Garzesen 'Mendiko gaitza' liburuko protagonista desagerpen batekin lotuko du mendian aurkitutako txartel batek. Helduentzako lehen eleberria du, eta proiektuarekin Zubikarai beka jaso zuen iaz

Sean Connery, Berlinen, 2005. urtean ©MARCUS BRANDT/POOL / EFE

Sean Connery aktorea hil da

Iñigo Astiz

Zinemako lehen James Bond izateak egin zuen famatu, baina hamaika filmetan hartu du parte bere ibilbidean, eta sari garrantzitsu sorta bat jasota hil da 90 urterekin 

Develaireren erakusketa, Nafarroako Museoan. ©Iñigo Uriz / Foku

Itxialdian %67 murriztu zen Nafarroako kultur enpresen fakturazioa

Ane Eslava

Nafarroako Kultura Zuzendaritza Nagusiak bi txosten aurkeztu ditu, konfinamenduak kultur arloan izan duen eraginari buruz

Michel Tabachnik suitzarrak zuzendu zuen Euskadiko Orkestra herenegun. ©TIPEZ

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna