Albistea entzun

Koronabirusa. PSIKOLOGIA PENTSALDIAN

Domino efektua

Maite Elizondo - Psikologoa

2021eko azaroak 9

Domino piezak, elkarren segidan, ibilbide ezberdinak marraztuz, bertikalean tente. Kanpoko indar batek pieza bakarra bultzatzen du, eta hantxe ikuskizuna: pieza guztiak banan-banan eta abiadura azkarrean jausten doaz. Kate erreakzio mota bat da: gertaera batek eragindako ondorioak kausa gisa beste efektu bat eragiten du, eta azken horrek kausa moduan berriz ere beste ondorio bat, behin eta berriz efektu berriak sortuz.

Maiz gizakiongan antzeko erreakzioa sortzen da, bai harreman interpertsonaletan baita intrapertsonalean ere.

Batzuetan garai txarra daramagulako sentsazioa izan ohi dugu, gauza gehienak gaizki ateratzen zaizkigula, domino fitxa segida baten antzera, gertakari gogorretako ilara bukaezinak bata bestea bultzatuz erortzen zaizkigula, kontrolik gabe, mina eta nekea metatuz.

Taldeetan ere kate erreakzioak antzeman ditzakegu: aldaketa txiki batek inguruan alboko ondorioak eragiten dituela ohartuz. Erabakiak amankomunean hartzen dituzten taldeetan, adibidez, parte hartzea eta motibazioa sendoagoa izan ohi da; koherentziarik gabe inposatutako neurrien aurrean, frustrazioa eta haserrea eragiteaz gain, neurri horiek betetzeko aukerak gutxitzen dira, zailtasunez kateatutako norabideari bultzada emanez.

Baina pertsonak gara, ez piezak. Hausnartzeko gaitasuna dugu, arrazoitzeko, sentitzeko eta nola harremandu nahi dugun erabakitzeko. Gertaera asko ezin ditugu erabaki, baina haien aurrean sortzen ditugun zenbait ekintza txiki eta pentsamendu eraikitzaile bai. Testuinguru zailetan ere norberaren ongizatearen eragileetako bat garela jakitea lagungarria izan daiteke azken garaian jasaten ari garen zama psikologikoa arintzeko.

COVID-19aren hatz erraldoiak astindu dizkigu gure bizipenen fitxak, gehiegitan pieza mingarrien norabidea azkartuz. Kendu dezagun fitxen ilarako edozein pieza, gaizkiegonaren urratsak eten ditzagun, geldi! Eraiki dezagun domino ilara berri bat non gure pentsamendu, emozio eta ekintzek kate lasai eta arnasgarriago bat mugitzeko aukera duten.

Testuingurua zaila dela badakigu, zenbait eremu psikologikoki zaurituak daudela ikus dezakegu. Baina badakigu pieza txikiek handiago batzuk mugi ditzaketela kate erreakzio bat sortuz. Has gaitezen gaur, oraintxe. Enpatizatu dezagun geure buruarekin eta ondokoarekin, eraiki dezagun bide berri bat, ziurragoa, mantsoagoa, koherenteagoa, askeagoa.

Noski, bidea eraginkorragoa izan dadin, gizartearen beharrei erantzuteko ardura duen osasun sistemak buruko osasunari baliabide pertsonal eta ekonomiko gehiago bideratzea guztiz beharrezkoa da. Domino fitxa horiek mahai gainean egon beharko lukete dagoeneko.

Platonek zioen hasiera izaten dela edozein lanaren atalik zailena. Hala da, nekatuta gaudenean inertzia aldatzea ez da erraza izaten. Baina denok badugu pieza goxo eta erraz bat, aktibatuz gero, domino joko berri bati hasiera eman diezaiokeena. Kink!

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Urte hasieran, Tuteran, senarrak hil zuen emakumearen hilketa salatzeko elkarretaratzea. / ©Marisol Ramirez, Foku

Emakume zarauztar baten hilketa matxista ikertzen ari dira Benidormen

Berria

68 urte zituen biktimak. Benidormen zuen etxean topatu du Poliziak, senarra auto istripu batean hil dela esatera joandakoan. Gorpuak indarkeria zantzuak zituen, eta senarra da susmagarri nagusia.

Adingabeen Sansoheta zentroa. ©Juanan Ruiz / EFE

Hamahiru urte arteko zigorrak onartu dituzte adingabeei sexu abusuak egiteaz akusaturikoek

Edurne Begiristain

Hasi da Sansoheta zentroan Arabako Foru Aldundiaren zaintzapean zeuden adingabeak prostituitu zituen sare bateko ustezko kideen aurkako epaiketa. Hiru dira Fiskaltzarekin akordioa egin duten akusatuak; hamar dira denera.

Frantziako Polizia Angelun (Lapurdi), artxiboko irudi batean. ©Jagoba Manterola / Foku

Donibane Lohizunen 24 urteko gazte bat hil da auto istripuz

Berria

23 eta 25 urteko beste bi lagun egoera larrian ospitaleratu behar izan dituzte. 

Egunkarietako zuzendariak Pablo Gonzalezen eskubideen alde

Egunkarietako zuzendariak Pablo Gonzalezen eskubideen alde

Berria

Berria, Correo, Deia, Diario Vasco, Diario Noticias de Alava, Diario Noticias de Gipuzkoa, Diario Noticias de Navarra eta Gara egunkarietako zuzendarien agiri bateratua

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Irakurleen babesa ezinbestekoa da kazetaritza independente eta konprometitua egiten jarraitzeko.