Memoria historikoa

Herero eta nama etnien "genozidioa" aitortu du Alemaniako ministro batek

XX. mende hasieran hereroen eta namen erdi baino gehiago hil zituzten soldadu alemaniarrek gaur egun Namibia den lurraldean.

Herero edo nama baten buruhezurra iaz Berlinen, Namibiara itzuli aurretik. /
Herero edo nama baten buruhezurra iaz Berlinen, Namibiara itzuli aurretik. / HAYOUNG JEON/EFE

Jon Ordoñez Garmendia -

2019ko irailak 2

Gerd Mueller Alemaniako Garapen ministrok egin du aitortza. 1904. eta 1908. urteen artean Namibian herero eta nama etnien kontrako jazarpena "genozidioa" izan dela esan du. XX. mendeko lehen genozidioa izan zen. Soldadu alemaniarrek 65.000 herero eta 10.000 nama inguru hil zituzten bost urte horietan matxinadei aurre egiteko, eta beste milaka asko kontzentrazio esparruetan sartu zituzten edo basamortuan hil arte ibiltzera behartu zituzten. Ehun urte pasatu dira, baina zauriak ez dira itxi, eta bizirik atera ziren herero eta nama horien ondorengoek ez dute gertatutakoa ahaztu. AEBetako epaitegietara jo izan dute, baina ez dute orain arte zorterik izan. Alemaniak orain arte saihestu egin du ofizialki barkamena eskatzea hildakoen ondorengoei kalte-ordainik ordaindu behar ez izateko. Muellerren aitortzak, ordea, bide bat ireki dezake orain.

"Nik sinisten dut nazio hau desagerrarazi behar dela, ezin bada eskualde honetatik bota... Posible da Grootfonteinetik Gobabisera doazen ur zuloak okupatzen baditugu. Gure gudarosteen etengabeko mugimenduekin atzera bueltatu diren talde txikiak topatu, eta pixkanaka-pixkanaka akatu ahal ditugu", esan zuen Lothar von Trotha alemaniar jeneralak 1904an matxinadak hasi zirenean. Historiagileek eta Nazio Batuen Erakundeak aspaldi jo zituzten genozidiotzat herero eta namen aurkako krimen horiek, baina Mueller izan da Alemanian halakorik onartu den gobernuko kargu politikorik handiena. "Garbi dago 1904. eta 1908. urteen artean egindako krimenak eta izugarrikeriak gaur egun genozidiotzat jotzen duguna izan zirela", esan du, hitzez hitz, Namibian egiten ari den bisitan.

Barkamena ofizialki eskatu ez, baina Alemaniak aitortu du bere "erantzukizun morala", eta uztailean Daniel Gunther Parlamentuko presidenteak ere esan zuen hura genozidioa izan zela. "Gure lana da ez ahaztea eta adiskidetzearen alde lan egitea", gaineratu du Muellerrek. Horri buruz galdetuta, Alemaniako Atzerri ministroak erantzun du Alemaniako eta Namibiako Gobernuak hitz egiten ari direla. Elkarrizketa horien edukia ez zabaltzea adostu dutelako ez du xehetasun gehiago eman, baina aurrerapausoa egotea espero duela gaineratu du.

Gaur egungo Namibia Alemaniako Inperioaren menpe zegoen XX. mendearen hasieran. Hego Mendebaldeko Afrika Alemaniarra deitzen zen orduan. Alemaniaren kolonizazioa 1840an hasi zen, eta 1884an sortu zuten kolonia. Euren esku egon zen I. Mundu Gerran Hegoafrikaren eskuetara pasatu zen arte. 33 urte horietan hainbat matxinada izan ziren kolonizatzaileen aurka, eta soldadu alemaniarrek gogor zigortu zituzten. Hereroen %50 eta %70 artean hil zirela kalkulatzen da, eta namen, %50. Gehienak gosez, alemaniarrek pozoitutako putzuetako ura edanda eta, alemaniarrek hilko zituztela mehatxu egin ondoren, basamortutik atera ezinda hil ziren. XX. mendeko lehen genozidiotzat jotzeaz gain, Shark Island-eko kontzentrazio esparrua historiako lehenengotzat hartzen dute historiagileek. Nora zihoazen jakin gabe eraman zituzten hereroak eta namak, eta ikertzaile alemaniarrek esperimentuak egin zituzten eurekin beheragoko arraza bat zirela frogatu nahian. XX. mendearen hasiera zen hura.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Covid-19 daukaten gaixoak zaintzen duten bi erizain besarkatzen 55 egun gaixo zeraman gizon bat sendatzean. ©Andoni Lubaki / Foku

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 31.166 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.150 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

 ©BERRIA

«Transmisio komunitario bat daukazunean, ezin da telefono bidez kudeatu»

Jon Ordoñez Garmendia

Epidemia betean harrapatu dute hauteskundeek Ordizia, eta kezkatuta dago Ezenarro. Arriskuaz ohartarazi arren, neurri bereziak hartuta egingo dituzte bihar. Erakundeen babesa eta mahai tekniko bat sumatu ditu faltan.

Probak egiteko Ordizian jarritako postuak. ©Jon Urbe / FOKU

«Osasun publikoaren kontrako delitu bat» izango da gaixorik bozkatzea

Iosu Alberdi

Ordiziako koronabirus agerraldiarekin lotutako lau kasu berri atzeman dituzte. Denera, 31 dira Araba, Bizkai eta Gipuzkoan baieztatutako positibo berriak, eta herritar bat hil da koronabirusaren eraginez. 160 herritar inguruk izango dute debekatua bihar bozkatzea. Nafarroari dagokionez,Tuteran hiru kasu gehiago atzeman dituzte eta Iruñean zortzi positibo agertu dira.

Bi lagun, terraza batean eserita, Orion. ©JON URBE / FOKU

Nork agindu tabernetan

Aloña Beraza Peña Irati Urdalleta Lete

Ordiziako taberna batetik zabaldutako fokuak piztu ditu alarmak aste honetan. Su gehiago ere ari dira pizten, Tuteran, Gasteizen... Tabernariak eta kudeaketan dabiltzanak kezkatuta daude.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna