Albistea entzun

Kanaria uharteak

Kanarietako sumendiaren laba itsasotik geroz eta gertuago dago

Adituen arabera, uretara iristeak areagotu egingo ditu gas arriskutsuak. Beste lau lurrikara izan dira bart. Etna sumendian ere erupzio bat piztu da.

Lekukoen arabera, leherketa handi bat entzun zen, eta sumenditik kea eta adituek piroklasto deitzen dituzten material solidoak, hau da, harria eta errautsa atera ziren.

Paulo Ostolaza -

2021eko irailak 21

La Palmako (Kanaria uharteak, Espainia) sumendiaren laba bere bide naturala egiten ari da: itsasoranzkoa. Fenomeno horrek kezka sortu du; izan ere, laba ur gaziarekin batzeak leherketak eragin ditzake, baita laino toxikoak ere. Horregatik, larrialdi zerbitzuek itxia dute ingurua, baita itsasoz ere.

Printzipioz, laba itsasora atzo iluntzean helduko zela aurreikusi zuten, baina, sumendiaren indarra baretu egin denez, oraindik bidearen erdia du egiteko uretara heldu arte. Gainera, azken orduetan beste erupzio zulo bat zabaldu da nagusitik 900 metro ingurura, eta ez dakite ziur laba non itsasoratuko den. Bi arrakala dauzka sumendiak, bien artean 200 metro daudela, eta bederatzi lekutatik irteten da laba.

Laba urarekin batzen denean, lurrun laino erraldoi bat sortuko da; labak ia mila graduko tenperatura du, eta itsasoko urak, hogei gradu ingurukoa. Ez da lurruna bakarrik, ordea: labak erreakzio kimiko bat ere sortzen du orduan, eta gizakiei eragin diezaieke. Ez da hori arrisku bakarra: leherketek ere txikizioak eragin ditzakete, eta ur beroko olatuak sortu ere bai.

Lurrikarak ere etengabeak ari dira izaten egunotan La Palman. Irailaren 11n hasi ziren, joan zen larunbatean, eta ordutk ia hogei lurrikara izan dira uhartean. Azken laurak, bart. Lehenengoa, gainera, orain arte erregistratutako indartsuena izan zen, 3,8 puntukoa Richter eskalan. Orain arteko beste guztiak hiru puntu baino gutxiagokoak izan dira, IGN Geografia Institutu Nazioalaren arabera.

6.000 ebakuatu

Herenegun hasi zen Cumbre Vieja sumendiaren erupzioa, 15:00 aldera. eta 17:00etarako jada alarma gorria piztua zuten uharteko agintariek. Sumendiak Tazarcorte, El Paso, Fuencaliente, Mazo eta Llanos de Aridane herriei eragingo diela aurreikusten da, eta bertan, guztira, 35.000 lagun bizi dira. Hala ere, agintarien arabera, nahikoa izango da 10.000 lagun lekualdatzea.

Oraingoz, 6.000 dira etxetik aldendu behar izan duten herritarrak. Ez dago hildakorik, baina labak irudi ikusgarriak eta aldi berean etsigarriak utzi ditu uhartean: aurrean duen guztia suntsitzen du, tartean etxebizitzak, azpiegiturak eta nekazaritzarako lurrak. Jada 160 etxe baino gehiago desagerrarazi ditu, eta mila ere izan daitezkela jakinarazi dute adituek.

Cumbre Vieja Kanarietako sumendirik aktiboenetako bat da. Uhartediko azken hiru erupzioetatik bi han gertatu dira: San Juan sumendia piztu zen 1949an, eta Teneguia 1971n.

Etnan ere bai

Kanarietako sumendia ez da Europan erupzioan dagoen bakarra. Italiako agintariek jakinarazi dutenez, erupzio bat lehertu da Etna sumendian ere (Sizilia, Italia). Azkenekoz joan den abuztuan izan zen erupzio bat Etnan. Gaurkoak sortutako lainoak bederatzi kilometroko altuera hartu du, eta inguruko hirietatik ikus daiteke.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Estatu kolpea salatzeko eta gobernuari elkartasuna adierazteko atzo Khartumen egindako protestetako bat. ©MOHAMMED ABU OBAID/ EFE

Sudanen, militarrek estatu kolpea eman dute, eta gobernua desegin

Arantxa Elizegi Egilegor

Armadak atxilo hartu du lehen ministroa, eta bakea «arriskuan» jartzea egotzi dio trantsizio gobernuari. Armadaburuak iragarri du «gobernu teknokrata bat» osatuko dutela datorren hilabetean
Sudango Kontseilu Subiranoa osatu duten bi sektoreen ordezkariak, 2019ko udan, gobernabide ituna sinatzen. ©EFE

Botere borrokan kateatuta

Ander Perez Zala

Sektore militarraren eta zibilaren arteko tirabira Sudango Kontseilu Subiranoa osatu zenetik egon da. Nola edo hala aurrera jarraitu dute, tentsioak eztanda egin duen arte.
Emakumezko bat eta haur bat Kabulen, joan den irailean, errefuxiatuentzako kanpaleku batean. ©EFE

Afganiarren erdiak baino gehiago «elikadura krisi larri baten» atarian daude

Igor Susaeta

NBEren bi agentziak eskatu diote nazioarteari «urgentziaz» esku hartzeko, hurrengo hilabeteetan «hondamendi humanitario bat» izatea eragozteko

Artalde bat, eta, haren atzean, hainbat ke zutabe, Alemaniako Bergheim hiriko lantegi batean. ©SASCHA STEINBACH / EFE

Berotegi gasen kontzentrazioa inoizko handiena izan zen 2020an

Gorka Berasategi Otamendi

Karbono dioxidoaren zenbatekoa %149 handitu da industrializazio aurreko garaikoarekin alderatuta, Munduko Meteorologia Erakundearen arabera. Estatuak Parisko helburuetatik «oso urrun» daude

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.