Albistea entzun

Hizkuntza eskubideak jomugan

Hizkuntza gutxituen tokiko ituna izenpetuko dute 45 herrik

Euskal Konfederazioak eta Itsasuko hautetsiek hasi proiektuak Ipar Euskal Herriko 45 herriren babesa lortu du, euskarak «babes politiko» bat lor dezan Europako Kontseiluan.

Tokiko ituna izenpetu duten lehen 29 herrien agerraldia, Itsasun, uztailean.
Tokiko ituna izenpetu duten lehen 29 herrien agerraldia, Itsasun, uztailean. Patxi Beltzaiz Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2021eko abenduak 2 11:16

Iragan urteko martxoan aurkeztu zuten proiektua Itsasuko (Lapurdi) hautetsiek eta Euskal Konfederazioak. Azaldu dutenez, Hizkuntza Gutxituen Babeserako Europako Tokiko ituna izenpetzearen helburua da Ipar Euskal Herrian euskarak Europako Kontseiluaren «babes politikoa» lortzea. Hala, Ipar Euskal Herriko hainbat Herriko Etxeri aurkeztu diote proiektua, azken hilabeteotan. Oraingoz, 45 herri prest agertu dira Tokiko Ituna izenpetzeko, tartean Baiona, Hazparne, Urruña (Lapurdi), eta Donapaleu (Nafarroa Beherea).

Tokiko ituna Hizkuntza Gutxituen Euroitunaren bertsio berezi bat da, non eta lurralde kolektibitateek izenpetzeko aukera duten; Frantziako Estatuak baizik ez baitu euroituna bera izenpetzeko eta berresteko eskumena. 1999tik Frantziako Estatuak izenpetua du, baina ez du berretsia, Frantziako Konstituzioaren kontrakoa delakoan. Alta, Tokiko itunaren bidez, Europako Kontseiluaren «babes politikoa» lor dezake euskarak lurralde kolektibitateetan. Zehazkiago, hizkuntza gutxituei babes politikoa ematen die hizkuntza politika hainbat arlotan garatzeko, hala nola hezkuntzan, justizian, administrazioan edota zerbitzu publikoetan. Horren gauzatzeko, 49 xedapen ditu itunak, norabideak finkatzeko. Herriko etxe batek horietarik 35 hautatu behar ditu, gutxienez, «bere ahalen eta beharren arabera» ituna izenpetzeko.

Euskararen egunaren karietara, bihar egitekoa zuten izenpetze ofiziala, baina «azken momentuko ustekabe» baten ondorioz, gibelatzera behartuak izan dira. Anartean, gainerako herriei dei egin diete ituna izenpetzeko, eta jada bat egin dutenak txalotu dituzte. «Euskara lau haizeetara zabaltzeko biharko eguna berezia izanik, garrantzitsua iruditzen zitzaigun parada baliatzea oroitarazteko euskararen berreskuratze prozesuan lurralde kolektibitateek duten funtsezko rola eta, bistan dena, Tokiko ituna ofizialki izenpetzea erabaki duten 45 herri horien lana goraipatzea».

Iragan uztailean, jadanik 29 herri agertu ziren Tokiko ituna izenpetzeko prest. Geroztik, lana segitu dute Itsasuko hautetsiek eta Euskal Konfederazioak, 45 herri lotu arte. Betetzeko xedapenak hautatu ondotik, Europako Kontseilura igorri dituzte, eta herriko kontseiluetan bozkatu, gauzatu daitezen.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Osasungintza publikoaren alde Bilbon egin duten manifestazioa, gaur. ©Aritz Loiola / Foku

Milaka lagun mobilizatu dira osasungintza publikoaren alde Bilbon, Donostian eta Gasteizen

Paulo Ostolaza

ELA, Satse, LAB, CCOO eta UGT sindikatuek deituta, Osakidetzak bizi duen egoera «jasangaitza» salatu dute. Neurriak hartzeko eskatu diote Jaurlaritzari.

Bartzelonako ikastetxe bateko ikasleak gelan, artxiboko irudi batean. ©QUIQUE GARCIA / EFE

Nola ondu hezkuntza lege bat

Irati Urdalleta Lete

Katalunian, adostasun zabal batekin onartutako hezkuntza akordioa eta legea dituzte. Eztabaidarik ez zen falta izan: itunpeko eskolen ingurukoa, autonomiarena... Adostasun osoa puntu bakar batean izan zuten: katalanezko murgiltze ereduan.

 ©BERRIA

OSASUN SISTEMAREN ATE NAGUSIAN, EZINEAN

Arantxa Iraola

Egiturazko gabeziak larriagotzea eragin du COVID-19ak lehen mailako arretan; izurria kudeatzeko hartu diren neurriek ere trabaz bete dute osasun sistemara heltzeko bidea. Osakidetzako langileek deituta, protestak egingo dira gaur.

Rafa Rotaetxe Altzako osasun zentroko atarian. ©GORKA RUBIO / FOKU

«Zentroetara etortzeari utzi dio jende askok»

Arantxa Iraola

Rafa Rotaetxe. 1989tik ari da Altzako osasun zentroan, familia mediku. Izurriak lan zama handia ekarri duela esan du, eta baliabideen urriak eta neurri egokien faltak bidea zailtzen dutela.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.