Albistea entzun

Kataluniako murgiltze eredua

Auzitegiak bi hilabete eman dizkio Generalitateari ikastetxe guztietan irakastorduen %25 gazteleraz emateko

Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak hamar eguneko epea finkatu dio Kataluniako Gobernuari epaia nola aplikatuko duen azaltzeko. Aragonesek erantzun du ez dutela onartuko «kohesio soziala arriskuan» jartzea.

Abenduaren 18an, ebazpenaren kontra eta katalanezko murgiltze ereduaren alde Bartzelonan eginiko manifestazioa.
Abenduaren 18an, ebazpenaren kontra eta katalanezko murgiltze ereduaren alde Bartzelonan eginiko manifestazioa. Dani Codina Tamaina handiagoan ikusi

Edu Lartzanguren - Ander Perez Zala -

2022ko urtarrilak 21

Bi hilabete. Epe hori eman dio Kataluniako Justizia Auzitegi Nagusiak Generalitateari katalanezko murgiltze eredua baztertzeko, eta gutxienez eskolen %25 gazteleraz ematera behartzen duen ebazpena ezartzeko ikastetxe guztietan. Eta ez hori bakarrik: Pere Aragones buru duen gobernuak berehala azaldu beharko du nola aplikatuko duen epaia, auzitegiak hamar eguneko epea finkatu baitio hori egiteko.

Erabaki horrekin, epaileek itxi egin dute sententzia, eta, printzipioz, Kataluniako Gobernuak agindua indarrean sartu beharko luke; halere, ikusteko dago nola erantzungo duen, ebazpena desobedituko duela esana baitu iraganean. Horretaz, Kataluniako Hezkuntza kontseilari Josep Gonzalez-Cambrayk gaur adierazi du «espero» zutela Auzitegi Nagusiaren jakinarazpena, prozeduraren parte delako, eta orain azalpenak eskatuko dizkiotela irakastorduei buruzko erabakiaz. Hori bai, Hezkuntza kontseilariak zehaztu du gaurko albisteak ez duela «ezer aldatu», eta murgiltze eredua arautzen duen legea aplikatzen jarraituko dutela.

Aragonesek ere bide horretatik jo du, eta Twitter sare sozialaren bidez erantzun du ez dutela onartuko «kohesio soziala arriskuan» jartzea: «Katalana ez da ukitzen, eta eskola katalana ere ez. [...] Aski da hezkuntza politizatzeaz». Antzeko hitzekin mintzatu da Jordi Cuixart Omnium Cultural elkarteko presidentea ere, esan baitu epaiaren aurrean «ez ikusiarena» egin behar dutela: «Ezin da errespetatu eskolari, hizkuntzari eta elkarbizitzari eraso egiten dien sententzia bat. Oinarrizko adostasuna gotortu beharra dago. Herrialdearen kohesioaren eta harrotasunaren adibide da».

Kataluniako Gobernuaren kasazio helegitea baztertuta, Espainiako Auzitegi Gorenak iragan azaroaren 24an eman zuen ontzat murgiltze eredua amaitzeko erabakia —Kataluniako Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen hori, 2020ko abenduan—; horren arabera, ikasleek «berehala» hasi behar zuten eredu berri horretan ikasten, baina Gonzalez-Cambrayk «lasaitasuna» eskatu zien orduan ikastetxeei, eta indarrean dauden programak ez aldatzeko. «Egungo ereduari eutsiko diogu», ziurtatu zuen Hezkuntza kontseilariak.

Kataluniako Auzitegi Nagusiak ebatzi zuen Kataluniako Gobernuak neurriak hartu behar dituela ikastetxeetan gaztelania eta katalana «normal» erabil daitezen, haietako baten «erabilera sinboliko hutsa» saihesteko. Horrek, praktikan, eskolen laurdena gazteleraz ematea esan nahi du, eta, noski, jende asko haserrearazi zuen. Gorenaren erabakiak errezeloak sortu zituen Euskal Herrian ere, eta erreakzio erreskada. Euskalgintzan eta hezkuntzan aritzen diren erakundeek kezkaz hartu zuten epaia, izan dezakeen eraginagatik.

Hala, iragan abenduaren 18an milaka pertsona bildu ziren Bartzelonan murgiltze ereduaren alde Som Escola plataformak deitutako manifestazioan; epaiaren aurka, katalanezko eskolak duen «herri kontsentsua blindatzeko» eskatu zieten erakundeei. ERC, JxC, CUP, En Comu Podem eta Democrates alderdiek ere arbuioa adierazi zioten sententziari, baita hezkuntzan gehiengo diren USTECáSTEs, Intersindical, UGT eta CCOO sindikatuek ere.

Hil horretan, gainera, Aragonesek azaldu zuen ikastetxeetako ikuskatzeak areagotu egingo zituztela bermatzeko katalanez egin behar diren eskola eta proiektu guztiak hizkuntza horretan egiten dituztela; Kataluniako gobernuburuaren arabera, horren helburua da eredu «arrakastatsua» defendatzea, «elkarbizitzarena».

Erabilera, behera

Generalitateko Hezkuntza Saileko Ebaluazio Kontseilu Nagusiak DBHko laugarren mailako ikasleen artean berriki eginiko azterlan baten arabera, katalanaren erabilera gutxitzen ari da ikastetxeetan.

Zehazki, 16 urteko gazteen %21ek soilik erabiltzen dute beti edo ia beti katalana ikaskideekin talde lanak egitean, baina duela hamabost urte ia %68 ziren; aldiz, %28k ez dute inoiz edo ia inoiz erabiltzen katalana (%11 ziren 2006an). 2006ko, 2013ko eta 2021eko datuak alderatu ditu txostenak, 55 ikastetxetako 3.200 gazteekin egindako ikerketan. «Hizkuntza erabilera aldatu egiten da eremua lagunartekoa ala instituzionala izan», ondorioztatu du dokumentuak.

Eskolatik kanpoko erabilera ere aztertu du txostenak, eta hor ere gaztelaniazko aisia erabiltzen dute gaztetxoek, bai irakurtzean, bai ikus-entzunezkoetan, bai sare sozialetan, baita kirolean ere. Hala, eskolatik kanpoko harremanetan, ikasleen %33k erabiltzen dute katalana beti, ia beti edo sarri.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Elisabeth Borne Frantziako lehen ministro berria eta Jean Castex lehen ministro ohia, atzo, Parisko hotel batean egindako agerraldian. ©CHRISTIAN HARTMANN / EFE

Ekonomian Frantziaren autonomia «handitzeko» gobernu bat eratu du Macronek

Mikel O. Iribar

Gerald Darmanin eta Bruno Le Maire ministro izango dira aurrerantzean ere. Catherin Colonna Atzerri ministro izango da; Sebastian Lecornu, Defentsa ministro

Scott Morrison Australiako jarduneko lehen ministroa, iragan igandean, kanpainako ekitaldi batean. ©MICK TSIKAS / EFE

Australia, ezkerrerako bidean

Josep Solano

Gaurko parlamenturako bozetan, funtsezkoak izango dira inflazioaren gorakada, klima aldaketa eta segurtasun nazionala. Oposizioko Alderdi Laborista da irabazteko faboritoa

Napalpiko sarraskia azaltzen duen kartel bat, Napalpi herrian. ©BERRIA

Napalpiko sarraskian estatuak erantzukizuna izan zuela ebatzi dute

Igor Susaeta

Epaiaren arabera, Argentinak «gizadiaren kontrako krimenak» egin zituen indigenen aurka 1924an
Abortuaren aldeo manifestazio bat, New Yorken, atzo. ©SARAH YENESEL / EFE

Oklahomak ia guztiz debekatuko du abortua

Berria

Estatuko Ordezkarien Ganberak AEBetako abortu legerik murriztaileena onartu du: amaren bizitza arriskuan badago edo bortxaketa ala intzestua izan bada baimenduko du soilik. Gobernadorearen sinadura falta da indarrean sartzeko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...