Albistea entzun

Amaiurko batailak 500 urte

Gaurko egunez erori zen Amaiur, duela 500 urte

Astebeteko erasoen ondoren, 1522ko uztailaren 19an amaitu zen Amaiurko gazteluaren setioa. Nafarroako erresumaren konkistaren azkenetako erresistentzia izan zen Nafarroa Garaian.

Amaiurko bataila gogoratzeko ekitaldi instituzionala, pasa den larunbatean.
Amaiurko bataila gogoratzeko ekitaldi instituzionala, pasa den larunbatean. Iñigo Uriz / Foku Tamaina handiagoan ikusi

Hodei Iruretagoiena -

2022ko uztailak 19

Gaurko egunez erori zen Amaiur, Nafarroako erresumaren konkistaren azkenetako erresistentzia Nafarroa Garaian. Jaime Velaz Medrano kapitainaren agindupean eutsi zioten ehun nafarrek gazteluaren barruan, astebete inguruz, Espainiako erregeordeak zuzendu 5.000 soldaduko armadaren bonbardaketen eta erasoen azpian. Azkenean, 1522ko uztailaren 19an amaitu zen Amaiurko gazteluaren setioa.

Ikusi gehiago: 'Azken ekitaldiko' gutunak

Donibane Garazikoarekin eta Orreagaren inguruetako Peñon gazteluarekin batera, Amaiurkoak garrantzi estrategikoa zuen, Pirinioak zeharkatzeko bidea kontrolatzen zuelako. 1513ko apirilean bereganatu zuten espainiarrek, eta ondorengo urteetan Erdi Aroko egitura berregin zuten, menderaezin bihurtzeko asmoz. 1521eko irailaren amaieran, ordea, Nafarroako tropek bereganatu zuten berriz, Frantziaren laguntzaz, Bonnivet jenerala buru zutela. Egun bakarrean hartu zuten gaztelua, eta Jaime Velaz Medrano egin zuten hango buru.

Ikusi gehiago: Protagonistak

Nafarroako erresumari eusteko azken saiakeretakoa izan zen hura, baina, astebeteko setioaren ondoren, uztailaren 19an bereganatu zuen Espainiako armadak, gaur 500 urte. Abuztuaren 11n, berriz, suntsitu egin zuten gaztelua, Karlos V.a enperadorearen aginduz. Horrela, Nafarroa Garaia espainiarren esku geratu zen, eta Nafarroa Beherearekin zer gertatuko, haren inguruan jarraitu zuen gerrak beste bost urtez.

Ikusi gehiago: Amaiurko batailaren historia: erresistentziaren ikurra

Amaiurko gazteluaren inguruan gertatutakoaren eragina ez zen hura suntsitzean amaitu, ordea. Setioaren historia mito, ikur eta kondaira bilakatu da azken bi mendeetan. Horren adibide dira mendeurrenaren bueltan egin diren dinamika eta ekitaldiak. Nafarroa Berriz Altxa taldeak, esaterako, «iragana eta etorkizuna lotzeko» saiakera egin zuen, «burujabetzaren aldarrikapena eztabaidaren erdigunean» jartzeko.

Joan den larunbatean, berriz, ekitaldi bat egin zuten Gaztelu elkarteak, Aranzadik eta Amaiurko herriak. Instituzioetako ordezkari ugari izan ziren; besteak beste, Jose Mari Aierdi Nafarroako Gobernuko lehendakariorde bigarrena; Ramiro Gonzalez, Unai Rementeria eta Markel Olano, Araba, Bizkai eta Gipuzkoako ahaldun nagusiak; Nafarroako Parlamentuko eta Eusko Legebiltzarreko presidente Unai Hualde eta Bakartxo Tejeria. Oroimena» eta «burujabetza nahia» irudikatu nahi izan zituzten.

Joan den astean, erreportaje sorta argitaratu zuen BERRIAk mendeurrenaren harira.

Ikusi gehiago: 'Amaiurko batailak 500 urte' erreportaje sorta

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Iruñeko zezen plaza, uztailaren 14ko arratsean. ©Iñigo Uriz, FOKU

Aske utzi dituzte Mutilzarra peñaren salaketaren harira Iruñean atxilotuak

Uxue Rey Gorraiz

Poliziak bost lagun atxilotu zituen atzo, uztailaren 14an Iruñeko zezen plazan izandako istiluekin lotuta. Aske dira, baina epaileak deklaratzera deituko ditu. Gorroto delitua egozten diete. Mutilzarraren arabera, hainbat pertsonak eraso egin zieten peñako zenbait kideri.

Antonio Caño 2018an, 'El Pais' egunkarik zuzendari zenean. Don Mitxelen albiste faltsua sinistu duenetako bat da. ©Fernando Villar / EFE

Arralderi buruzko txio batek agerian utzi du albiste faltsuen ahalmena

Paulo Ostolaza

Fikziozko herri horretako udalak Miguel Angel Blancoren hiltzailea seme kutun izendatu duela idatzi du Twitterreko Don Mitxel erabiltzaileak. Besteak beste, Daniel Lacalle ekonomialariak eta Antonio Caño El País-eko zuzendari ohiak sinistu eta zabaldu dute mezua.

 ©IDOIA ZABALETA / FOKU

«Torturak erabat baldintzatu du ihes egiteko erabakia»

Maddi Ane Txoperena Iribarren

1960tik gaur egun arte arrazoi politikoengatik ihesean bizi izan diren euskal herritarren historiak bildu dituzte Doraik eta Pratek 'Bestaldean' liburuan. Nabarmendu dute askotarikoak direla bildutako bizipenak.
Foro Sozialaren agerraldi bat, uztailean. ©Monika del Valle / Foku

Foro Sozialak «etsigarritzat» jo du Sekretu Ofizialen Legea aldatzeko proposamena

Iosu Alberdi

Kritikatu du aurreproiektuak biktimen «birbiktimizazioan» sakontzen duela. Moncloari eskatu dio inbestidurako blokearekin akordioak lortzeko

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...