Albistea entzun

Afganistan

Emakume afganiarrak «ez ahazteko» eskatu dute Bilbon

Talibanek agintea hartu eta urtebetera, elkarretaratzea egin dute Bilbon, Emakume Afganiarren Eskubideen Aldeko Elkarteak antolatuta.

Gaurko manifestazioa Bilbon
Gaurko manifestazioa Bilbon Monika del Valle / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Nagore Arin - Lide Egizala Urteaga -

2022ko abuztuak 16 17:53

Afganistango emakumeen eskubideen aldeko elkarretaratzea egin dute gaur goizean Bilbon, Espainiako Gobernuaren ordezkaritzaren aurrean. Emakume Afganiarren Eskubideen Aldeko Elkarteak antolatu du elkarretaratzea, eta emakume afganiarrak «ez ahazteko» aldarrikatu dute bertaratutakoek. Hogei bat lagunek parte hatu dute; besteak beste, emakume afganiar talde batek.

Nilofar Bayat saskibaloi egokituko jokalari eta aktibista afganiarrak ere parte hartu du elkarretaratzean. Duela urtebete iritsi zen Bayat Bizkaira, talibanek Kabul hartu eta egun gutxira, Afganistandik ihes egin ondoren. Bayat pozik agertu da ikusita Ukraina zer-nolako babesa jasotzen ari den Errusiak inbaditu ostean, baina eskatu du Afganistango emakumeak eta haurrak ez ahazteko. Gainera, kazetariei egindako adierazpenetan salatu du orain ez dagoela «emakumeentzako bizitzarik» Afganistanen, ez dagoela «ez independentziarik ez askatasunik» emakumeentzat.

Parte hartzaileek ahotsa eman nahi izan diete «talibanek isilarazitako» emakumeei, eta «bakarrik ez uztea» galdegin diote nazioarteko komunitateari. Gainera, mobilizazioan irakurritako ohar batean eskatu dute ez onartzeko herrialdea «iluntasunera» eramaten dutenak, «emakumeei eskoletako atea ixten» dietenak, eta «etxea izeneko espetxe batean preso» edukitzearen erantzule direnak.

Elkarteak jakinarazi duenez, Euskal Autonomia Erkidegoan 120 emakume afganiarretik gora bizi dira egun, eta horietako askok parte hartu dute elkarretaratzean. Horietaz gain, Xabier Legarreta Eusko Jaurlaritzako Immigrazio eta Asilo zuzendaria eta Teresa Laespada Bizkaiko Enplegu, Gizarteratze eta Berdintasun diputatua ere izan dira han.

Urte bat talibanen menpe

Duela gutxi bete da urte bat Afganistan talibanen menpe gelditu zenetik. Geroztik, nabarmen egin du okerrera hango bizimoduak, baina, talibanen esku hartze hori baino lehenago ere, giza krisi larria zuten herrialdean, gerra luze baten, lehorteen, elikadura segurtasunik ezaren eta barne desplazatuen eraginez. NBE Nazio Batuen Erakundearen arabera, joan den abuztutik 19,7 milioi lagun dira berehalako elikadura laguntza behar duten norbanakoak, eta herritarren %95ek ez dute janari nahikorik.

Testuinguru horretan, emakumezkoak dira egunerokoan oztopo gehien dituztenak. AI Amnesty Internationalen Heriotza pauso geldian txostenaren arabera, azken hamabi hilabeteotan ia erabat desagerrarazi dute emakumeen hara-hona ibiltzeko askatasuna, eta itxi egin dituzte neskentzako bigarren hezkuntzako ikastetxeak. Horrez gain, emakumeek ezin dute gizonekin batera lan egin, eta haur parkeak ere sexuen arabera bereizi dituzte. Lan arloan ere ate asko itxi dira emakumeentzat. Indarrean diren arauen arabera, gizonezkoek ezin duten alorretan soilik lan egin dezakete emakumeek, edo «gizonezkoen lanak» ez direnetan: adibidez, emagin gisa edo etxeak garbituz.

Ikusi gehiago: Baztertuetan baztertuenak

Errealitate gordin horren testigu da LEARN Afghan erakundeko zuzendari Paxtana Durrani (Quetta, Pakistan, 1998). Kandaharren zegoen talibanak heldu zirenean, eta ezkutuan zen kazetariaren deiari erantzun zionean. Udazken hartan bertan ihes egin zuen Afganistandik, eta AEBetara joan zen, Wensleyra (Massachussets), senideak atzean utzita. Boterearen truke Afganistan «saldu» izana egotzi die talibanei, baina uste du AEBek pisu handia izan dutela prozesu horretan.

Ikusi gehiago: «Erregimenak gerra deklaratu die neska gazteei»

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Hainbat aplikazio eta streaming plataforma erakusten dituzten pantailak. ©Berria

Gaztelaniazko ikus-entzunezkoak dira nagusi Uemako herrietako ikasleen artean

Julen Aperribai

Uemako herrietako ikasleen %73k gaztelaniaz ikusi dute, azkenekoz, telesail bat. Netflix 'streaming' plataformaren kontsumoa gehien ikusten den hurrengo plataformarena halako bi da. Lehen Hezkuntzako ikasleen artean, marrazki bizidunen Clan katearen audientzia ETB3rena halako bi da.

Iraitz Lazkano UEMAko lehendakaria, eta Garikoitz Goikoetxea teknikaria Eusko Legebiltzarrean ©UEMA

Uemak adierazi du «sendotasun handiagoz» heldu behar zaiola ikus-entzunezkoen gaiari

Isabel Jaurena

Iraitz Lazkano Uemako lehendakariaren erranetan, EITBk eta RTVEk «ardura handia» dute. Online plataformen eta sare sozialen eginkizuna ere azpimarratu du.

Ikasgela bat Gasteizko Angel Ganivet eskolan, artxiboko irudian ©juanan Ruiz / foku

Irakasleek berriz ere aukera edukiko dute eszedentziak noiz amaitu aukeratzeko

Irati Urdalleta Lete

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak duela urtebete arautu zituen jardunaldi murrizketak, eszedentziak eta aldi baterako eteteak, eta erabaki zuten baimenak horiek emateko arrazoia amaitzen zenean edo urtarrilaren 31n edo abuztuaren 31n soilik bukatu ahal izango zituztela. Arartekoak eskatu zuen agindu hori bertan behera lagatzea, eta hala egin du Hezkuntza Sailak.

Tokiko erakundeetako ordezkariak, gaur, bilerara sartzean. ©Berria

Espainiako Gobernuak Araban duen ordezkaritzara eraman dute aldiriko tren zerbitzuaren eskaera

Berria

Arabako eta Nafarroako 50 toki erakundek udaberrian abiatutako prozesuari jarraikiz bildu dira Arabako ordezkariarekin, AHTaren aurkako alternatibaren berri emateko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Irakurleen babesa ezinbestekoa da kazetaritza independente eta konprometitua egiten jarraitzeko.