Albistea entzun

INGURUMENA

Azken hamarkadan 1.733 ingurumen ekintzaile hil dituzte munduan

Hilketen bi heren baino gehiago Latinoamerikan gertatu dira, Global Witness gobernuz kanpoko erakundearen arabera.

Amazonia suntsitzearen aurkako manifestazio jendetsu bat, joan den martxoan, Brasilgo Parlamentuaren aurrean, Brasilian.
Amazonia suntsitzearen aurkako manifestazio jendetsu bat, joan den martxoan, Brasilgo Parlamentuaren aurrean, Brasilian. Joedson Alves / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Mikel O. Iribar -

2022ko irailak 30 15:39

Azken hamarkada oso latza izan zen ingurumenaren defentsan aritu ziren ekintzaileentzat. 2012 eta 2021 bitartean, gutxienez 1.733 ekologista hil zituzten; batez beste, ia bi egunetik behin, Global Witness GKE gobernuz kanpoko erakundeak plazaratu berri duen txosten baten arabera. Oharrak zehazten duenez, sikarioak, antolatutako krimen taldeak edota gobernuak izan ziren hilketen egileak.

Ibaiak, basoak eta ekosistemako beste hainbat eremu babesten aritu ziren pertsonen hilketen bi heren baino gehiago Latinoamerikan gertatu ziren. Datuen arabera, Brasil eta Kolonbia dira munduko lekurik arriskutsuenak ingurumenaren aldeko ekintzaileentzat; hain zuzen, 342 hildako zenbatu ditu Brasilen, eta 322 Kolonbian. Bi estatu horien atzetik datoz Mexiko (154) eta Honduras (117). Halaber, Filipinak ere herrialde «arriskutsutzat» izendatu du; 270 lagun hil zituzten azken hamar urteetan.

Bestalde, 2020an, koronabirusak eragindako pandemiaren garaian, inoiz baino hilketa gehiago erregistratu zituen GKEak: 227; horietatik 65, Kolonbian; Mexikon, 30; Filipinetan, 29; eta Brasilen, 20.

Ikusi gehiago: Klima aldaketaren politiketan herri indigenen jakintza kontuan hartzeko eskatu dute

«Mundu mailako arazoa da», adierazi du Ali Hinesek, txostenaren egileetako batek. «Ustelkeria eta desberdintasuna hilketak eragiten dituzten funtsezko bi eragile dira. Adibidez, lurraren jabetza emateko prozesuan, inbertsio akordioak egon daitezke enpresen eta ustelkeriarekin lotura duten funtzionarioen artean». Salatu du justizia egiten saiatzen ari diren defendatzaileek, sarritan, «eroskeriaz ordaindutako epaileei» egin behar izaten dietela aurre. «Horrek hirugarren faktorera garamatza, hau da, zigorgabetasun indize handietara. Oso gutxitan ikertzen dira kasuak modu sinesgarrian, eta are gutxiago eramaten dira egileak justiziara», adierazi du.

Hilketek neurriz kanpo eragin diete diru sarrera txikienak dituzten herrialdeei eta komunitate indigenei; zehazki, biktimen %39 talde demografiko horretakoak ziren, nahiz eta munduko biztanleriaren %5 baino ez izan.

Meatzaritza, erauzketa industria, zuhaitzen mozketa eta laborantza industria izan ziren hilketen arrazoi ohikoenak, Global Witnessen arabera. Txostenaren egileek ohartarazi dutenez, hildakoen kopurua handiagoa izango da, eraso asko ez direlako salatzen eta heriotzak askotan funtsezko ekosistemetan gertatzen direlako, krisi klimatikoaren eragin okerrenak saihesteko xedez.
Dena dela, Hinesek nabarmenu duenez, hilketen kopuruak handia izaten jarraitzen duen arren, ikerketa horretatik atera duen ondorioetako bat izan da ingurumenaren defendatzaileek «garaipen esanguratsuak» lortu dituztela, «baita enpresa multinazional handien aurka ere».

Wuttyren hilketa, mugarri

GKEak 2012az geroztik urtero mundu osoan lurraren eta ingurumenaren ekintzaileen hilketei buruzko txostenak kaleratu ditu, Chut Wutty ekologista kanbodiarraren erailketa jazo ondoren; hain justu, Wuttyk legez kanpoko mozketak ikertzen zituen Mike Davis Global Witness taldeko zuzendari nagusiarekin batera. «Wuttyren heriotzak galdera batzuei aurre egitera bultzatu gintuen. Zein zen egoera globala? Zein ziren eraso horien ondorioak? Eta zer egin zitekeen horiei aurrea hartzeko?», idatzi du Davisek txostenean.

Datuak argitara eman ondotik, Global Witnessek gobernuei eskatu die ekologistentzako eremu seguruak sortzeko eta ingurumenarekiko ardura izateko, «ekintzaileen aurkako indarkeriaren zero tolerantzia bermatzeko helburuarekin».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroa, gaurko agerraldian, Espainiako Kongresuan ©J.C. Hidalgo / EFE

Grande-Marlaskak berriz esan du Espainian ez zela inor hil Melillako hesia igarotzeko ahaleginean

Ander Perez Zala

Espainiako Barne ministroak Guardia Zibila defendatu du, argudiatuta segurtasun indarren erantzuna «proportzionala» izan zela. Ikerketa batzuen arabera, gutxienez lagun bat hil zen Espainian sartzean.

 ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

«Gerra apartekoa da antolaketa sozial bat ezartzeko»

Igor Susaeta

Gerra erregimenaren eskema gobernatzeko eredu gisa aplikatzeak eragiten dituen egoerez eta ondorioez ohartarazi du Sanchez Cedillok 'Esta gerra no termina en Ucrania' liburuan.
NATOk berretsi du «behar beste denboraz» lagunduko diola Ukrainari

NATOk berretsi du «behar beste denboraz» lagunduko diola Ukrainari

Mikel O. Iribar - Igor Susaeta

Aliantzaren helburuetako bat da Putinek «irabazten ez duela bermatzea». G7ko herrialdeek adostu dute Ukrainako gerra krimenen ikerketak koordinatzeko sare bat egitea
Jiang Zemin, 2007ko argazki batean. / ©MICHAEL REYNOLDS, EFE

Jiang Zemin hil da, 1993tik 2003ra Txinako presidente izandakoa

Jon Ordoñez Garmendia - Maddi Iztueta Olano

Tiananmen plazako protesten ostean hartu zuen kargua, eta Alderdi Komunistan merkatu ekonomia sozialista kontzeptua txertatu zuen.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...