Udaberriro, euskal kostaldeko dozenaka itsasontzi ateratzen dira Kantauri itsasora bertako gastronomiako arrain preziatuenetako baten bila: antxoa. Aurten, ohi bezala, bankuak mendebalderago dauden uretara mugitu dira, eta deskarga asko Asturiasko eta Kantabriako portuetan egin dira —euskal flotako ontziek ere horixe egin dute—. Orain, harrapatutako kuotaren %90 baino gehiago eginda, arrantzaldia azken txanpan sartu da, eta flotaren zati handi bat hegaluzearen kanpaina prestatzen ari da, euskal arrantza egutegiko beste ekitaldi nagusietako bat.
Kanpaina honetan, EROSKIk Kantauri itsasoko MSC ziurtagiria duen 319.131 kilo antxoa eskuratu ditu, aurreko urtean baino %30 gehiago. Kopuru horretatik 148.074 kilo euskal portuetan erosi dira, 2025ean baino %10 gehiago, hau da, erositako guztiaren %46.
Izan ere, antxoa mendebalderantz mugitu den arren, espeziearen egoera biologiko onak kanpaina egonkorra izateko modua eman du, eta euskal portuek eginkizun garrantzitsua betetzen jarraitu dute. EROSKIk Getarian (Gipuzkoa) egin ditu Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) erosketa gehienak, eta berriro ere antxoaren kosteraren erreferentzia puntu nagusietako bat bihurtu da.
Asier Guridi EROSKI kooperatibako Tokiko Produktuaren zuzendari komertzialaren hitzetan, datu horiek hurbileko arrantza sektorearen aldeko apustu iraunkorra islatzen dute: «Datu hauek euskal portuek Euskadiko arrantza tradizioari estu lotutako espezie baten balio katean duten garrantzia erakusten dute. Gure konpromisoa da tokiko produktuarekin lan egiten jarraitzea eta Euskadiko ekonomia, kultura eta gastronomia nortasuna osatzen duten sektoreei laguntzea, kontsumitzaileei lurraldeari lotutako produktuak hurbilduz».
Iraunkortasuna, etorkizuneko bermea
Gaur egun, iraunkortasuna funtsezkoa bilakatu da arrantzaren eta arrantzaren mende dauden komunitateen etorkizuna bermatu ahal izateko.
EROSKIk EROSKI Natur bere marka propioarekin merkaturatzen duen antxoa guztiak MSC (Marine Stewardship Council) ziurtagiria du, arrantza jasangarriaren nazioarteko estandar nagusietako bat. Ziurtagiri horrek bermatzen du harrapaketak modu arduratsuan kudeatutako arrantzalekuetatik datozela, populazio osasuntsuekin eta itsas ekosistemaren gaineko inpaktu kontrolatuarekin.
Halaber, akreditazioak produktuaren trazabilitatea bermatzen du zaintza kate osoan, harrapaketa egiten denetik salmenta puntura iritsi arte.
EROSKIk arrantza iraunkorraren alde egiten duen apustua, gainera, aspalditik dator. 2017an, MSC arrain freskoaren zaintza katea ziurtatu zuen Espainiako Estatuko lehen txikizkako banaketa katea izan zen, trazabilitatea eta arrandegietan iraunkortasun estandarrak betetzen zirela bermatuta.
Eta orain, hegaluzearen garaia
Kantauriko antxoaren denboraldia martxotik ekainera bitartean izan ohi da, baina aldatu egin daiteke harrapaketen bilakaeraren eta baimendutako kuoten agortzearen arabera. Orain, aurtengo antxoaren kanpaina amaierara hurbiltzen ari den bitartean, sektorearen begirada udako hurrengo arrantzaldi handira zuzentzen ari da: hegaluzearen kosterara. Hari esker, euskal mahai askotan lehen marmitakoak egongo dira, parrillan egindako mendrezkak edo hegaluzea tipularekin.
EROSKIren kasuan, aurten ere, arte tradizionalen bidez banan-banan harrapatutako hegaluzearen aldeko apustua egingo du, Eusko Label kalitate zigiluarekin eta EROSKI Natur produktu freskoetarako marka propioarekin. EROSKI kooperatiba taldeak EAEn dituen arrandegi guztiek ziurtagiri hori duen arrain preziatua izango dute.
Aurreko kanpainan iparraldeko 925 hegaluze tona inguru merkaturatu ondoren —%60 baino gehiago Eusko Label zigilupean—, kooperatibak beste hazkunde bat aurreikusten du uda honetan, produktuari, tokiko ekonomiari eta sasoiko produktuetan oinarritutako elikadurari laguntzen jarraitzeko.
