«Aurretik esan nuen: haiek prest daudenean, gu ere prest izango gara. Azken asteetan gaiaz sakon eztabaidatu dut Batasuneko herrialdeekin eta Europako Parlamentuko kideekin, eta, oinarri horrekin, Europako Batzordeak akordioa ezarriko du behin-behinean». Hala iragarri du Ursula Von der Leyen Europako Batzordeko presidenteak gaur EBren eta Mercosurren arteko merkataritza libreko akordioa.
«Behin-behineko aplikazioa, berez, behin-behinekoa da. Izendapen horrekin eta EBren Tratatuekin bat eginez, akordioa erabat soilik itxiko da behin Europako Parlamentuak oniritzia ematen duenean», gaineratu du Von der Leyenek.
EBren eta Mercosurreko herrialdeen —Argentina, Brasil, Paraguai eta Uruguai— arteko merkataritza libreko akordioa, berez, urtarrilean sinatu zen, Asuncionen (Paraguai), baina ondoren haren berrespena etenda gelditu da EBn, Europako Parlamentuak akordioa auzitara eramatea erabaki zuelako.
Nekazariak, kontra
Merkataritza libreko akordioak, hainbat salgairen gehiegizko inportazioak oztopatzeko babes neurriak jaso arren, kontrako erantzun oso zabala izan du Europa osoan, eta nekazariak suminduta dauzka oraindik.
Gaia EBko Justizia Auzitegian dago orain, eta gerta daiteke urte eta erdi igarotzea itunaren legezkotasunaz ebazpen bat izan aurretik. Aldiz, Mercosurreko herrialdeetan akordioak ez du oztoporik topatu, eta atzo iritsi ziren lehen berrespenak Argentinako eta Uruguaiko parlamentuetatik.
Hain zuzen, atzoko berrespen horiek zabaldu diete bidea gaurko Europako Batzordearen erabakiari. Paraguaiko eta Brasilgo parlamentuen oniritzia bakarrik faltako da orain behin-behineko ezarpenaren prozedura abian jartzeko, eta bi berrespen horiek martxoan iristea espero da. Hori hala balitz, EBren eta Mercosurren arteko merkataritza libreko ituna maiatzaren 1ean jarriko litzateke indarrean behin-behinean.
Ehunka protesta egin dituzten nekazariez gain, EBko kide batzuk ere kontra izan ditu akordioak; haietan nagusia, Frantzia. Nekazari mugimendu handiei men eginez, Frantziako Gobernua une oro agertu da akordioaren kontra, Polonia, Irlanda eta Hungarikoekin batera. Italiakoak ere erreparo ugari jarri zizkion Batzordearen asmoei, baina azkenean aldeko botoa eman zuen Europar Kontseiluan, Bruselak nekazaritzarako laguntzak handitzearen truke.
Emmanuel Macronek berehala gaitzetsi du akordioa behin-behinean ezartzeko erabakia. «Ustekabe desatsegina» omen da Frantziarentzat, eta «jokamolde txarra» Europako Parlamentuarekiko. Frantziako presidentearen aburuz, «ardura handia da haien kezka adierazi duten nekazariekiko», eta baita ere «europarrekiko eta haien ordezkariekiko, ez baitira behar bezala errespetatuak izan».
Beste aldean, ahalik eta toki gehienenetan bere autoak ahalik eta muga zerga txikienarekin saldu nahi dituela, Alemania izan da Mercosurrekin akordioa egitearen bultzatzaile nagusia, eta Espainia eta iparraldeko herriak izan ditu lagun.
«Gure negozioek, gure langileek, eta gure herritarrek etekinak bilduko dituzte, eta ahalik eta lasterren jaso beharko lituzkete»
URSULA VON DER LEYEN Europako Batzordeko presidentea
Alemaniako Atzerri ministro Johann Wadephulek, hain zuzen, historikotzat jo du akordioa, eta «oparotasuna eta hazkundea» ekarriko dituela esan du. Carlos Cuerpo Espainiako Ekonomia ministroaren aburuz, berriz, «mundu gero eta ziurgabeagoan Europak ezin du atzean geratu, eta akordioa urrats garrantzitsua da autonomoago eta erresilienteagoa izateko EBren bidean».
Ahots guztien gainetik, Von der Leyenek gaur ere jarraitu du akordioa goraipatzen, besteak beste, protekzionismorantz doazenen aurrean irekitasuna dakarrelako. «Mercosur mende honetako lehen erdiko merkataritza akordio garrantzitsuenetakoa da. Konpromiso sakonerako plataforma mundua guk bezala ikusten duten kideekin; irekitasunean, elkartasunean eta fede onean sinesten duten kideekin. Haiek ulertzen dute arauetan oinarritutako merkataritza irekiak emaitza onak ematen dizkiela denei. Europa agertoki globalean hartzen den espiritua gorpuzten du Mercosurrek».
Europako Batzordeko buruaren ustez, «Europa gero eta indartsuagoa eta independenteagoa da. Gure negozioek, gure langileek, eta gure herritarrek etekinak bilduko dituzte, eta ahalik eta lasterren jaso beharko lituzkete. Erresilientzia kontua da. Hau hazkundea da, eta Europa bere etorkizuna eratzen».
«ardugabekeria larria», nekazarien ustez
Europako Parlamentuak Mercosurren akordioa auzitara eraman izana garaipentzat hartu zuten nekazariek, eta ondorioz, itunaren behin-behineko ezarpenaren albistea gogor gaitzetsi dute. COAG Espainiako Nekazari eta Abeltzainen Konfederazioak —haren kide da EHNE konfederazioa— uste du «arduragabekeria larria» dela, eta aplikazioa ez onartzeko exijitu die Europako Parlamentuari eta Europar Kontseiluari.
COAGek salatu duenez, Europako Batzordearen beraren auditoreek txosten bat argitaratu berri dute erakutsiz Brasilgo sistemak ezin duela bermatu EBra ez denik hormonadun haragirik iritsi. Konfederazioaren arabera, txostenak erakusten du, besteak beste, nola Brasilgo Nekazaritza Ministerioak idatziz onartu duen bere protokoloak baduela arriskua bermeak emateko estradiolarekin tratatutako behiei. Ildo horretan, dirudienez, ustiategi brasildarrek ez dute egiaztatzaileei estradiola duten sendagaien erosketak jakinarazteko derrigortasunik. Akatsa egin eta detektatu izan denean, esportazioetarako egiaztagiria eman zaie hormonekin artatutako animaliei, eta ez zegoen akatsaren berri emateko inolako prozedurarik.
Halakoak gertatzeak nahikoa arrazoi izan beharko luke, COAGen ustez, akordioaren berrespena geratzeko.
