«Aldi baterako alokairua. 2026ko urritik ekainera. Behe denboraldian, hilean 1.200 euro. Ekainetik irailera, hilean 4.000 euro». Interneteko atarietan etxe bila ibili ohi direnei ohikoa irudituko zaie iragarki mota hori: Donostian, esaterako, Idealista-n eskainitako hiru alokairutik bat baino gehiago, %39, aldi baterakoak dira. Eta ugaritzen ari dira.
Hala baieztatu dute Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak. Nafarroan, 2024. urtean, alokairu kontratu berrien %5 izan ziren denboraldikoak; iaz, hori halako bi: %11. Araba, Bizkai eta Gipuzkoa oro har hartuta, berriz, 2023ko lehen erdian aldi baterako 4.415 kontratu sinatu ziren; iazko aldi berean, 6.082. «Joera goranzkoa da nabarmen», baieztatu du Miguel de los Toyos Jaurlaritzako Etxebizitza sailburuordeak.
aldi baterako kontratuak
Noiz erabili daitezke?
Maizterrak, izatez, beste bizitoki bat duenean, eta ikasketengatik, lanagatik edo oporrengatik, esaterako, etxez aldatu behar duenean aldi baterako.Noiz ez?
Alokatzen den etxea maizterraren lehen bizitokia denean.Kasu horretan, zenbat iraun beharko luke kontratuak?
Bost urte, gutxienez.Behin kontratua sinatuta, ez dago atzera-bueltarik?
Bai, badago. Bide judizialera jo daiteke, baina etxearen jabearekin negoziatzea da gomendagarriena.
Zer dela eta, ordea? «Etxejabeek forma juridiko hori erabiltzen dute irabaziak maximizatzeko eta maizterrek ahalik eta berme gutxien izateko», adierazi du Asier Arrieta abokatu eta Etxebizitza Sindikatu Sozialistako kideak. Kontratu mota hori iruzur egiteko erabiltzen denean, errentatzaileen helburua izan ohi da bertan behera uztea Hiri Errentamenduen Legeak eskaintzen dituen babesa eta abantailak: «Nagusiki, lege horretan ezarritako bi irizpideri izkin egin nahi izaten diete, kontratuen gutxieneko iraupenari eta derrigorrezko luzamenduei», zehaztu du Arrietak.
Gertatzen ari denaren jakitun da Begoña Alfaro, Nafarroako Gobernuko lehendakariordea eta Etxebizitzako, Gazteriako eta Migrazio Politiketako kontseilaria: «Badakigu sektore pribatuaren parte batek, norbanakoek zein funtsek, legeari izkin egin nahi diotela aldi baterako kontratu faltsuen bidez. Pikarokeria hori bat dator bizi garen gizartearekin, pentsamolde hori indarrean da oraindik, eta horren aurka egingo dugu».
Ikusi gehiago
Kontseilariak kontatu du «kontrolak eta azkenaldian onartutako legeak saihesteko» erabiltzen direla kontratu horiek, eta epe luzerako alokairu asko ari direla aldi baterakoak bilakatzen. «Horrela, urtez urte sinatu ditzakete kontratu berriak, eta maizterrek babesa galtzen dute. Erakundeok argi izan behar dugu maizterra egoera zaurgarri batetik abiatzen dela beti etxejabearekin duen harremanean, etxebizitzaren beharra duelako, eta, era batera edo bestera, hari eutsi nahi diolako».
De los Toyosek ere kezka agertu du. Sailburuordeak ere uste du epe luzerako kontratuen baldintzak eta mugak saihesteko asmoaren ondorioz egin dutela gora aldi baterako kontratuek, bereziki tentsio handiko eremuetan: «Horrek, azkenean, murriztu egiten ditu ohiko etxebizitza alokairuan eskuratzeko aukerak».
«Etxejabeek forma juridiko hori erabiltzen dute irabaziak maximizatzeko eta maizterrek ahalik eta berme gutxien izateko»
ASIER ARRIETA Abokatua eta Etxebizitza Sindikatu Sozialistako kidea
Azaldu duenez, aldi baterako kontratuek, Hiri Errentamenduen Legeak ezarritako iraupenak ez errespetatzeaz gain, modua ematen dute tentsio handiko eremuetako prezioen igoera mugak bete behar ez izateko. «Beraz, espekulazioa sustatzen duten kontratuak dira, maizterrei babes gutxiago bermatzen dietenak eta etxejabeei gehiago esku hartzeko modua ematen dietenak», gaitzetsi du.
Ohiko bizitokia, nahitaez
Izatez, aldi baterako kontratuak ezin dira ezein kasutan erabili baldin eta etxebizitza maizterraren ohiko bizilekua bada. Kasuan-kasuan, justifikazio propioa behar du kontratu bakoitzak. «Justifikatzeko, ordea, jokaldi asko egin daitezke», adierazi du Arrietak. Haren iritziz, zera da arazoa, maizterrek kontratuetako klausulei dieten beldurra, «etxe horretatik alde egin behar izateak ezinegona sortzen baitie». Izan ere, iruzurrezko denboraldiko kontratu bat ohiko bizileku bati dagokion kontratu moduan aitortua izateko, prozedura judizial bat behar da, eta halakoek hainbat urte ere iraun dezakete.
«Askotan, pentsatzen dugu sinatzen dugunak arautzen duela kontratua, baina garrantzitsuena atzean dagoen errealitatea da, ez bi aldeek aldebikotasun horretan sinatu dutena. Noski, horrek eskatzen du posizio deseroso batetik aurre egin behar izatea etxearen jabeari edo agentziari», esplikatu du abokatuak, eta aitortu du maizterren ikuspegitik, gehienetan, ez duela merezi bide judizialari ekitea.
«Erakundeok argi izan behar dugu maizterra egoera zaurgarri batetik abiatzen dela beti etxejabearekin duen harremanean»
BEGOÑA ALFARO Nafarroako Gobernuko lehendakariordea
Hori aintzat hartuta, negoziatzearen alde agertu da, afera auzitara eraman beharrik gabe, onurak «begi bistakoak» direlakoan baitago. «Maizter batek baldin badaki bere kontratua txapuza hutsa dela eta ez lukeela aldi baterakoa izan beharko, gomendatuko nioke sindikatura jo eta gure aholkularitzaren bidez negoziatzea».
Alfarok eta De los Toyosek ere ahal dela bide judiziala alde batera uzteko gomendatu dute, eta bitartekaritza lehenesteko eskatu. Erakunde publikoek badituzte horretarako baliabideak. Nafarroako Gobernuak, esaterako, bitartekaritza zerbitzu bat jarri zuen martxan otsailean, eta maizterrak bertara jotzera gonbidatu ditu Alfarok. «Bestela, badugu praktika hori zigortzeko eskumena ere, eta arretagune bat izango da guretzat», gehitu du.
«[Iruzurrezko aldi baterako kontratuak] espekulazioa sustatzen duten kontratuak dira»
MIGUEL DE LOS TOYOS Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza sailburuordea
Eusko Jaurlaritzak ere informazioa eta aholkularitza eskaintzen ditu, Bizilagun zerbitzuaren bidez. Halaber, De los Toyosek prebentzioaren garrantzia azpimarratu du, «funtsezkoa» delako «prozesu judizial oso luzerik egin behar ez izateko».
Toki turistikoenetan, geroz eta ohikoagoa da etxebizitza turistikoak ere aldi baterako kontratuen bidez alokatzea udako hilabeteetatik kanpo. Arrietari egokitu zaio arazo horri aurre egin dioten maizterren kasuak eramatea: «Berez, ez dago bateraezintasunik aldi baterako kontratu baten eta erabilera turistikoaren artean. Are gehiago: bi forma horiek erabiltzeak abantaila handiak ditu errentatzaileentzat. Hor dago gakoa. Alokairuaren merkatuan iruzur asko dago».
