Hetsiko da ehunka ikasle ohiren oroitzapenik txarrenak pizten dituen ikastetxea. Sexu indarkerien eta indarkeria fisikoaren afera azaleratu zenetik bi urtera, Pierre-Vincent Gueret ikastetxe katolikoen federazioko lehendakariak zera iragarri du: Notre-Dame de Betharram ikastetxea —Beau Rameau berrizendatu zutena 2009an— hetsiko dute 2026ko udan, ikasturtea bukatzearekin batera. RTL irratian mintzatu da Gueret, eta adierazi «Betharramgo izena ehorzteko garaia» iritsi dela.
2023an abiatu, eta 2024ko urte hasieran azaleratu zen Betharramgo afera. 2023ko urrian ikastetxe pribatu katolikoko ikasle ohi eta biktimen Facebook orria sortu zuen Alain Esquerrek. Lehen lekukotasuna agertu zenetik gaur arte, behin eta berriz erran dute ikasle ohiek: «Bazekiten, horregatik bidaltzen gintuzten hara [gurasoek]». Portaera zuzentzeko, edo notak hobetzeko. Lorpen horietarako zer baliatzen zuten, ordea, ez zen publikoki aipatzen, baina Esquerrek, Facebook orria ireki, eta argi zuen «ikastetxe horretan gertatu tratu txarren eta tortura kasuen lekukotasunak gero eta gehiago» izanen zirela, BERRIAri iragarri zion bezalaxe 2024ko ekainean; orduan, kasik ehun bat ikasle ohik salaketa ezarriak zituzten, hala nola Euskal Herriko ikasle ohi batzuek.
Ikusi gehiago
Bereziki, Ipar Euskal Herriko ikasle andana bat Betharramera bidali izan dituzte gurasoek urteetan, ikastetxeak heziketa zorrotzaren fama baitzuen. Hala, eskolan zailtasunetan ibiltzen ziren ikasleak joaten ziren hara, gehienbat.
Gueret ikastetxe katolikoen federazioko lehendakariak goizean zehaztu duenez, litekeena da ikastetxe berri baten sortzea Lestelle-Betharram (Biarno) herritik zenbait kilometrora, Igon herrian, agian. Proiektua ez da konfirmatua, eta Gueretek erran duenez, eraikinak sortzekoak lirateke, «kirolgela eta barnetegi txiki bat», adibidez. Zehaztu du Betharram hetsirik ere, federazioari egokitzen zaiola inguru horretako familiei eskaintzaren segurtatzen jarraitzea eskola ibilbide katolikoari dagokionez, hain zuzen.
Salaketa amaigabeak
Gaur egun, kasik 200 salaketa dira haurren kontrako sexu indarkeria eta indarkeria fisikoagatik. Ikastetxeko apezen eta laguntzaile laikoen kontrako salaketak dira, 1950 eta 2004 bitarte gertaturiko erasoei lotuak.
2025eko martxoan, azkenean, Betharramgo kongregazioak hitza hartu zuen, ardura harturik ikastetxeko bortizkeria eta sexu erasoen aferan. Jakinarazi zuten kongregazioak diruztaturiko batzorde independente bat abiatuko zutela sexu erasoen eta bortizkerien «arrazoiak» identifikatzeko. Batzordea Louis Joinet institutuaren ardurapean plantatu zuten; tresna horren bidez, espero dute Betharramgo ikastetxean izan diren sexu erasoen eta bortizkeria kasuen zenbaketa egitea, erasoen ezaugarri «sistemikoa» aztertzea, errekonozimendu neurriak proposatzea, eta biktimen erreparaziorako neurriak hausnartzea.
Aferaren harira, Frantziako Asanblea Nazionalean eskoletako indarkeriari buruzko ikerketa batzorde parlamentarioa sortu zuten, eta, martxo bukaera iristerako, biktimen zortzi kolektibotako bozeramaileak Asanbleara gomitatuak izan ziren, horien artean Esquerre eta Gilles Parent, Uztaritzeko (Lapurdi) San Frantses Xabierkoa ikastetxe pribatu katolikoko ikasle ohien Facebook orriaren sortzailea.
