Hezetasuna: etxebizitza sozialetako gaitza

Aldak, aste hasieran, petizio bat abiarazi zuen etxebizitzako hezetasunagatik osasun arazoak pairatzen dituen familia baten sustenguz. Bikote bat eta bi haur dira, eta laurek sintomak dituzte hezetasunaren ondoriozko mutxidurengatik. Louisek —ezizena erabili nahi izan du—, familiako amak, onartu du lekukotasuna ematea.

Agian ez da agerikoa zer eragin dezakeen hezetasunak, baina Louisek errazki borobildu du: «Hatsanturik dira, eztula biziki gizena dute, kronikoa bilakatua, sukarra, eta ttipiak konbultsioak ditu... Gorputza akiturik dute osorik». Erraterako, alokatua duten etxebizitzaren hezetasunagatik, 42 urteko bikotekidea, 11 urteko semea eta 6 urteko alaba eri gertatu dira. Zehazki, hezetasunaren ondoriozko mutxidurek sortu dituzten onddoak atzeman dizkiete odolean, aspergillus eta cladosporium izenekoak. Louisek kontatu du zer den bakoitzaren berezitasuna: «Lehenak arnas aparatuari eragiten dio nagusiki, immunitate sistemari, eta hiltzailea izan daiteke; bigarrenak, berriz, azkura bortitzak eragiten ditu begietan eta larruan». Semeak cladosporium onddoa du, eta alabak, berriz, aspergillus; aitak, biak.

Eta Louise, afera horretan? Bere buruaz ez da naturaltasunez mintzatu, baina, galdegin zaiolarik, onartu du berak ere eztul biziki gizena duela, eta aspergillus onddoa odolean. «Baina ez dut denborarik ukan ikerketa egokiak egiteko... Denbora anitz hartzen dit egoeraren kudeatzeak: hitzorduak ospitalean, pneumologoarekin, medikuarekin; sekula ez da bukatzen. Norbait behar da etxeaz arduratzeko, eta norbait hori ni naiz».

Onddoak murruetan

Ez da bakarrik osasun arazoez arduratzea, gainera: arazo horiek eragiten dituen etxebizitzaz ere arduratu behar baitu. Hori bera da familiaren gaur egungo arazoaren muina. «Urteak dira haizeztatze sistema naturalak ez duela gehiago funtzionatzen; urteak dira berogailuak ez duela ongi funtzionatzen. Oliozko berogailu osagarri batekin bizi gara, 80 metro koadroren berotzeko. Etengabean murruak berriz tindatzen edo berriz papereztatzen ari gara». Eta aipamen berezia egin dio etxebizitzako bainugelari: «Haizeztatze sistemarik ez du, ezta berinarik ere. Mutxiduraz eta onddoz betea da». Gela hori bikotearen ganberaren ondoan kokatua da, eta alabarenaren parean.

Petizioarekin, eta Aldak bere aldetik ere egiten dituen desmartxekin, etxebizitza sozialez arduratzen direnei dei egin diete, familiaren beharrei erantzunen liekeen etxebizitza bat aurki dezaten. Ekintza publiko horiek berriki abiatuak izan dira, baina, egiazki, Louisek aspaldi egiten du lan hori, erantzun serios eta egonkorrik sekula jaso gabe. «Bost urte dira etxebizitzan sartu ginela, eta lehen abisua iritsi eta hiruzpalau hilabetera eman nien jadanik».

Kasu horietan, hezetasun arazoak ez omen dira beti ikusten, etxean hezetasuna duten gehienak garbitzen eta garbitzen ari direlako etengabean; ez delako ederra ikusteko, zikina delako. Louisek konfirmatu du: «Horretan baizik ez naiz ari, garbitzen. Halere, badira onddo batzuk junturetan edo murruetan sartuak direnak, eta horiekin ezin dugu deus egin; dena hautsi behar litzateke».

Alokatzaile sozialak, faltan

Hori, ordea, ezin liteke haien ardura izan, ez baitira apartamentuaren jabeak, alokatzaileak baizik. Louisek erran duenaz, «etxebizitzarekin lotura duten zerbitzu guziengana» jo du: besteren artean, Baionako Herriko Etxeko higiene eta segurtasun zerbitzua, inguruetako auzapezak, etxebizitza sozialetako eragileak, suprefetura... Bost urte pasatu dira, eta deus ez da aldatu. «Jadanik jinak dira haizeztatze sistema naturalaren konpontzera, baina sekula ez du ordu batzuk baino gehiago iraun; berriz zartatzen da. Nik alokairua ordaintzen dut, karguak ere bai, eta denak eritzen gara».

Egoerak osasunaz haragoko ondorioak ekartzen ditu, gainera, izugarriko dirua behar baita denaren kudeatzeko: Louisen bikotekideak lana galdu du eritasunagatik, alaba etengabean ospitalean da arta beharretan... «Abenduan, 160 euro baliatu ditut medikuan».

Entseatu dira lekuz aldatzen, eremu pribatuan, adibidez, baina haien dosierra ez omen doa aitzina. «Dena dela ere, alokairuen prezioak anitz goregi dira... Baina dena entseatu dut egoera horretatik ateratzeko, eta gaur egun ere blokeaturik segitzen dugu. Asea naiz».