Espainiako gizonezkoen futbol selekzioak Munduko Kopa irabazi berri du, mende laurden honetan eta historian bigarren aldiz. Ekitaldiak iraundako asteetan, eta bereziki uztailaren 19ko finalaren inguruan, espainiar harrotasunezko adierazpenak hedatu ditu futbolak, Espainian eta baita Hego Euskal Herrian ere. Nazio ordezkaritza horren sinbolo diren kamisetak soinean hartu dituzte hainbat euskal herritarrek gure hiri eta herrietan, eta bestela ere, hedabideetan galdetzean, askok Espainiako ordezkaritzarekin atxikimendua adierazi dute. Futbol giroko garaipenek sortu ohi duten harrotasuna eragin die Espainiaren kirol garaipenak euskal norbanako askori.
Zilegi da esatea, gainera, ikerketa akademikorik egin gabe ere, inoiz baino Espainiaren kamiseta gehiago jantzi dituela jendeak aste hauetan eta iraganeko konnotazio ezkorra zokoratuta. Ondorioz, Euskal Herriko Hegoaldea nazio identitatean espainiarrago bihurtzen ari dela islatzen du Munduko Koparen ispiluak? Erantzuna ez da erraza. Besteak bezala, euskal gizartea aldatzen ari da identitatea adierazteko modu eta sentipenetan. Garai berean, 2023ko Frantziako Tourraren irteerak ikurrinaren agerpen jendetsua lagundu zuen. Nazio sentipen anitzeko Euskal Herria erakusten du kirolak, baina horiek natural egiteko eskubideen ezberdintasunean dago gako nagusia.
XXI. mendeko gizarteek beharrezko dituzte zoriontasuna eta alaitasuna, eta hor kokatzen da Espainiaren garaipena. Maider Etxebarria Gasteizko alkatea Espainiako elastikoa soinean zuela atera zen hedabideen aurrera eta Arabako hiriburuan finala jarraitzeko jarritako pantaila erraldoiaz hitz egiteko. Bere hitzetan, kirol ekitaldia gozatzekoa zen, futbol partida soila bezala hartuta. Alde horretatik, zein egon daiteke, bada, gozatzeko aukeraren kontra? Alabaina, gertaera hain axolagabea da benetan? Christian Bromberger frantziar kirol antropologo adituak, behintzat, futbola munduko hutsalkeriarik garrantzitsuena zela azaldu zuen bere ikerketa liburu baten izenburuan.
Futbolak lotura handia du Michael Billig ikerlariak estatuetan hautemandako nazionalismo hutsal edo banalarekin. Eta Billigek ez zuen nazionalismoaren eragina gutxietsi izenarekin. Ostera, itxuraz eragingabea zen nazionalismo ezkutuaren inplikazio bortitzaz ohartarazi zuen. Bere hitzetan, estatuaren ideia artifiziala jendearen buruan natural egiten duten tresnei dagokie. Erakundeetatik haizatzen diren banderak eta hedabideetako albisteen erreferentzia eremuak nabarmendu zituen Billigek. Horiekin, egunerokoan, ia oharkabean, eusten zaio estatuari eta nazionalismoaren xede nagusia burutzen da: nazioa natural egitea. Eta horri kirol mediatikoaren eta batik bat futbolaren indarra gehitu behar zaio. Futbolak natural egiten du erkidego bat ordezkatzen duen taldearekiko gutasun sentimendua izatea eta beste taldearekiko bestetasun arrotza. Kirol txapelketa handietan atxikimendu kolektiboa estatuena da.
Futboleko erakundeek natural balitz bezala agertu dute txapelketa handiak estatuen esparru itxiak izatea. Jakina, Euskal Herrian badakigu badirela salbuespenak, eta badirela Nazio Batuen Erakundean egon gabe ere futbol ordezkaritza ofiziala duten erkidegoak eta nazioak. Alabaina, sortzetik estatua egin zuten futbol lehiaketa handien ingurumen naturala. Halaber, FIFA eta UEFAren oraingo araudi baztertzaileek estatukoak ez diren komunitate eta kirolariei ez diete eskubiderik aitortzen nortasuna agertzeko. Horrek denak naturaletik gutxi du, eta eraikuntza artifizialetik asko. Baina naturaltasunaren markoa ezartzean datza nazionalismo eta kirolaren bikoaren eragin handiena. Hala, politika eta kirola banatu ez, eta bat egingo ditut, irakurle. Estatua, Espainia kasu honetan, animatzea, normala, zentzu komunekoa, izatea lortzen dute.
Futbolak lotura handia du Michael Billig ikerlariak estatuetan hautemandako nazionalismo hutsal edo banalarekin. [...] Bere hitzetan, estatuaren ideia artifiziala jendearen buruan natural egiten duten tresnei dagokie
Izan ere, estatuaren nazionalismo hutsalak eta hedabideen bidezko futbolak muturreko gisa agertzen dute nazio-estatuko selekzioaren aurrez aurre jartzen dena, zentzu komunaren aurkako gisa eta, are gehiago, herrikideen aurkari gisa. Jarrera ezkorra da Mikel Oiarzabal, Unai Simon, Martin Zubimendi, Nico Williams eta Aymeric Laportek jokatzen duten taldea ez babestea, eta areago, aurka egitea. Futboleko Euskal Selekzio ofiziala lortzeko ezintasun kronikoa ez balego bezala eginez. Espainiak eta Frantziak euskal nazio ordezkaritza ezinezko egiten dutela ezkutatuz. Praktikan, estatuaren nazionalismoa eta bere ordezkaritza hegemonikoa naturala den itxura emanez.
Horri aurre egiteko, Munduko Koparen amaiera aldera, Euskal Selekzioaren aldeko ekimenak suspertu egin dira, uztailaren 14an Irun eta Hendaia artean egindako giza katearekin eta uztailaren 19ko final eguneko manifestazioekin. Hala ere, estatuen nazionalismoaren aurkako jarrera erreaktibotik jarrera proaktibora igarotzea eta elkarrekin lan egitea dagokie Euskal Selekzioaren aldeko aktore guztiei. Euskal Herrian atxikimendu zabala duen aldarria da Euskal Selekzioaren ofizialtasunarena, eta zilegi da nazio nortasunak bizitzean guztiak eskubide berdinen jabe izan daitezen eskatzea. Zerumugan dago 2030eko Munduko Kopa, agian Bilbon eta Donostian ere izango dena.
