Erregimen bat ez da krisian sartzen bere legea desagertzen denean, baizik eta hari eusten zioten pertsonek beren funtzioan sinesteari uzten diotenean. Denek dakite espainiar marko konstituzionala agortuta dagoela, baina 78a ez da itxaronaldi luze bat administratzera mugatzen. Ez da soilik konstituzio bat; frankismotik jasotako boterearen soziologia bat da, zuzenbidezko estatu sozial eta demokratikoaren baitan bizirik dirauena.
Hainbat hamarkadatan, PSOE izan zen haustura integrazio bilakatu zuen bitartekaria. Langile mugimendua marko konstituzionalean integratu zuen, lurralde gatazka negoziazio instituzionalera bideratu zuen eta eraldaketaren itxaropena administrazio mailakatu bihurtu zuen. Erregimenaren bitartekari soziologikoa izan zen.
Gaur egun, funtzio hori ahultzen ari da. Ez akats taktikoengatik edo hauteskunde ziklo kaltegarriengatik, aitzitik funtzio hori sostengatzeko zuen subjektuak eraldatu eta desagertu direlako. Langile egonkorra, sindikalizatua eta integratua jada ez da figura nagusia. Horren ordez, langile prekario, zatikatu eta ordezkaritza klasikoarekiko mesfidati bat agertzen da.
Betiko arrakalak berriro azaleratzen dira, eta haiekin batera sistema honek etorkizun egonkorrik bermatzen ez duela. Eszena Konstantinos Kavafis-en olerkiaren antz kezkagarria hartzen hasten da, XX. mendeko poeta greko handia, inperioen gainbehera ironia fin batez irudikatzen jakin zuena, Barbaroen zain. Baina, barbaroak ez dira iristen. Eta orduan galdetzen dute: zer egingo dugu barbarorik gabe? Haiek konponbidea ziren.
Urte luzez, erregimenak bere barbaroak behar izan zituen. Baina, prekaritatea, zatiketa eta horizonte galera ezin direnean etsai zehatz bati egotzi, politika ez da gehiago barbaroen inguruan antolatzen. Eta zer gertatzen da barbaroak iristen ez direnean? Ordena barrutik hustu egiten da.
Eskuinean oinarritu daiteke arrakalak zementu autoritarioz ixteko, edo, aitzitik Rufianek proposatzen duen bezala, ezker arduratsu batek gaitz txikiena kudeatzen jarrai dezake. Bi kasuetan, funtzioa bera da: erregimenak gainezka ez egitea. Beti negoziatzen, beti atzeratzen, beti besteen itxaropenak kudeatzen
M-15ak begiesten zena ikusarazi zuen: sistema bidegabea da. Ezkerrak ondoeza aipatzen asmatu baldin bazuen, azkenean, kritikak borrokatzen zituen logika berberen barruan jardun zuen. Erregimenaren inpugnazioa haren erreprodukzioarekin bateragarri bihurtu zen. Botere egitura sakonak ez dira inoiz ukitu. Hori bai, gatazka bideratu zen. Hala, krisiak konstituzionala izateari utzi eta funtzional bilakatu zen.
Hala ere, erregimenak ez du belaunaldi ordezkapenik aurkitzen. 78a pitzatzen ari da, baina ez da aktore faltagatik eroriko. Izenak alda ditzake. Gakoa da ea norbaitek PSOEk urte luzez bete zuen integrazio funtzioa betetzen jarrai dezakeen. Zabalkunde emantzipatzaile bat ahalbidetzeko gai ez den subjekturik gabe, erregimenak eskuragarri duenari heltzen dio. Zerumugarik gabeko itunak. Eraldaketarik gabeko administrazioren kudeaketa. EAJk erregimenaren krisia periferian kudeatzen jarraitu nahi du. Egonkortasuna, aldarrikatzen du Maribel Vaquero Madrilgo bozeramaileak. Hitza ez da errugabea. Testuinguru esanguratsu honetan jarrera kontserbadorea da.
Erregimenak bere burua aitortzeko ispilu berriak bilatzen ditu. Pedro Sanchezek erreflexu zargaldua itzultzen dio; jada inork ez du beregan konfiantzarik. Gobernua eskuinaren esku utzi behar du, ala ezker arduratsu baten bila jo? Eszenatoki politikoa, gutxienez, berezia da. Badirudi erregimenak ispilu deformatuetan bere burua begiratzen duela, bakoitza bere eromenaren erdian egonkortasuna nork itzuliko zain. Eskuinean oinarritu daiteke arrakalak zementu autoritarioz ixteko, edo, aitzitik, Rufianek proposatzen duen bezala, ezker arduratsu batek gaitz txikiena kudeatzen jarrai dezake. Bi kasuetan, funtzioa bera da: erregimenak gainezka ez egitea. Beti negoziatzen, beti atzeratzen, beti besteen itxaropenak kudeatzen.
Interregno amaigabe batean murgilduta, une historikoa bizi dugu. Denek dakite onartzeko prest leudekeenaren erdia baino gehiago. Eta badakite besteek ere badakitela, gutxienez, inork osorik ahoskatzera ausartzen ez den horren erdia. Erregimena krisian dago. Denek dakite. Denek dakite besteek ere badakitela. Baina, bakoitzak bere isiltasunaren erdia gordetzen duen bitartean, inork ez ditu beste erdiak biltzean agerian geratzen den egia adieraziz.
Zentroak oraindik inertziaren eta beldurrarenganako konfiantza du; alternatibarik ezak funtzionatzen jarrai dezake. Eta, periferiek badakite zentroa dirudien baino hauskorragoa dela, baina amiltze bortitz baten kostuaz beldur dira.
Egungo politika ez da gertakariena, ez keinuena, ez adierazpenena; posizioena baizik. Kontua ez da aktoreak kanporatzea, baizik eta milimetroz milimetro erregimena erreproduzitzen den lur berean aurkaria mugiaraztea. Ez dago Neguko Jauregiari erasorik. Boterearen soziologian lubakiak irekitzen dira. Hemen ez da epikagatik aurrera egiten, higadura flematikoagatik ezpada. Zaratarik gabe, zimenduak higatzen dira; astiro, zorua makurtzen doa. Eta indar korrelazioak paisaia lasaitasunez aldatzen duenean, inork ezin du seinalatu dena aldatzen hasi zen unea.
Subiranisten helburua ez da indarrak aurrez aurreko norgehiagokan neurtzea; dikea hutsal bihurtu nahi du. Bere estrategia aurkariaren inguruan politika antolatzeari uztea da. Horretarako, PSOE-eskuin zikloarekiko independenteki antolatu eta autonomia erreala eraiki behar da.
Eskuin muturrari PSOEren integrazionismoari baino beldur handiagoa izatea, Rufiani gertatzen zaion bezala, pitzaduretan zementua jartzea da. Eta Madrilen nork gobernatzen duen, horren mende egotea estrategia subiranista eta mendeko integrazioa bereizten dituen muga gurutzatzea da. Auzia ez da Moncloa nork okupatzen duen; gakoa da zentroak bere boterea kontrol bihurtzeko gaitasunari eusten dion ala ez.
Dikeak ubidea antolatzeari uzten dionean, ez da eraitsi behar. Nahikoa da ura beste leku batetik jario egitea. Eta hori gertatzen denean, kartek mahai gainean egon beharko dute, eta guk beste aldean.
