Goizeko 8:30ak pasatxo dira, ostirala, eta hasita daude klaseak Ordiziako Oianguren institutuan. Ikasle gutxi batzuk eskolara sartzen daude oraindik, berandu. Beste gazte batzuk, berriz, ez dira klasera sartu, garaiz iritsi diren arren. 30 bat ikasle dira, eta eskola atarian daude, itxaroten. Orduan agertu da lineako autobus bat, eta bertatik atera dira beste dozena bat ikasle inguru. Gainontzekoekin elkartu dira, eta orduan bai, hasi dute gelarako bidea, ez lehenago. Klasera sartu aurretik, aste honetan egunero errepikatu duten argazkia: aurrean gurasoak, Eskola garraio publikoaren alde leloa osatzen zuten pankartei eusten; atzean ikasleak. «Ale, klasera!», entzun da orduan, eta atetik sartzen hasi dira gazteak, zintzo-zintzo.
Zaldibiako gazteak dira, Ordiziako Oianguren institutuan ikasten dutenak, DBH3 eta DBH4 mailakoak. Doako autobus zerbitzua kendu diete. Ikasleak geletara sartu direnean, antolatzen hasi dira guraso batzuk, Zaldibiara itzultzeko. Beste batzuk, aldiz, kazetariarekin hitz egiten geratu dira: Aloña Jauregi, Maerose Palma eta Eider Garmendia. Egoera azaltzen hasi dira.
«Kontua da orain arte izan dugun zerbitzu bat kendu egin dutela: eskola garraio publikoa», azaldu du hitz gutxitan Jauregik. Izan ere, 164/2023 dekretua jarri dute indarrean aurtengo ikasturterako, eta bertan jasotzen da lau kilometro baino gertuago bizi diren ikasleek eskola garraiorako eskubidea galdu egiten dutela. Zaldibia 3,8 kilometrora dago Oiangurenetik. «Eskola garraioko eskubide gabeko figura sortu du dekretu horrek. Oso larria iruditzen zaigu. Nola da posible garraio eskubiderik gabeko ikasleak existitzea?», esan du gurasoak.
Gaineratu du lau kilometroen irizpidea ez dela «erreala». Palmak hartu dio hitza orduan: «Gure errealitatea ezberdina da. Guk Zaldibian ez dugu beste eskolarik, hona etorri behar gara derrigorrez, eta ikasketak ere derrigorrezkoak dira». Orain, ikasleak lineako autobusean etortzen hasi dira, baina gurasoen arabera, autobus horietan ez dago gazte guztiak esertzeko lekurik, autobuseko tokiak egun batetik bestera aldatu daitezke, autobus hori atzeratu egin daiteke, eta, gainera, ez da doakoa.
Salbuespenak ere badaude dekretu horretan, eta gurasoek iritzi dute haien kasua salbuespen horietan sartzen dela. «Salbuespenak esaten du toki batetik bestera oinez eta segurtasunarekin joateko bidea ez dagoen kasuetan beste irizpide batzuk ezarriko direla. Hain justu, oinez segurua den bidea hartuko dela distantzia gisa». Horrela, lau kilometro baino gehiago izango lirateke orduan Zaldibiatik institutura. Baina Hezkuntza Sailaren erantzuna irmoa izan da orain arte: lineako autobusa badagoela.
«Guk Zaldibian ez dugu beste eskolarik, hona etorri behar gara derrigorrez, eta ikasketak ere derrigorrezkoak dira»
MAEROSE PALMA Gurasoa
Eskola garraio publikoari dagokionez, DBH1 eta DBH2 mailako ikasleek badute autobus zerbitzua oraindik, eta hiru eta lau mailakoak autobus horretan egiten dute itzulera, baina ez joanekoa. Murrizketak gutxika-gutxika ezarri dituztela esplikatu du Palmak: «Duela hiru urte Zaldibiatik bi autobus zeuden etortzeko, eta beste bi itzultzeko; iaz bi autobus zeuden etortzeko eta bat itzultzeko, bi itzuli egiten zituena; eta aurten, bakarra dago etortzeko eta bakarra itzultzeko, bigarren horrek bi itzuli egiten ditu». Esan dute inguruko herrietan ere egin direla murrizketak, eta arazoa estrukturala dela.
Hezkuntza sailaren erantzuna
Hilabeteak dira gurasoek zer gertatuko zen aurreikusi zutela, eta ekainean hasi ziren Hezkuntza sailari bilerak eskatzen eta mobilizazioak eta prentsaurrekoak egiten. Amaia Urzelai Gipuzkoako Hezkuntza Lurralde ordezkariarekin bildu ziren irail hasieran, eta gaur bertan izan da Ordizian, egoera aztertzen. Jauregik esan du bi aldeen posizioak «berdin-berdin» mantentzen direla oraindik: «Argi esan genion lineako garraioan zutik bidaiatzea ez genuela balezkotzat joko».
«Umeak erabiltzen ari garela aurpegiratu digute, baina gure ustez, Hezkuntza ari da umeak erabiltzen, murrizketak egiteko»
ALOÑA JAUREGI Gurasoa
Gurasoek diotenez, hori da baina Hezkuntza Sailaren konponbidea, eta hor du jarrita «marra gorria», argudiatuta arauaren salbuespen batek baimendu egiten duela zutik bidaiatzea horretarako homologatuta dauden autobusetan. «Gaur esan digute Hezkuntzakoek ez direla eskolara gehiago etorriko, ikusi dutela hamar-hamabi gazte eserleku gabe geratzen direla, baina Batxilergokoak zutik joan daitezkeela lasai asko», adierazi du Jauregik.
Horren aurrean, protestekin jarraituko dute gurasoek. Nabarmendu dute mobilizazioak gero eta indar handiagoa ari direla hartzen herrian, herri erantzun bat ematen ari direla, eta proposamenak aztertzen ari direla. Momentuz, astelehenerako, irailak 14rako, beste urrats bat egingo dute: deialdia egingo dute Zaldibiako Larrazabal eskola gelditzeko eta Oiangurenera joaten diren Zaldibiako ikasle guztiak ez etortzeko: DBH osokoak eta Batxilergokoak. Jauregik: «Erakutsi nahi dugu herri arazo bat dela, ez Hezkuntzak planteatzen duen moduan, hamahiru umeren arazoa».
«Asko handitzen da hurrengo urteetan Oiangurenera joango diren ikasleen kopurua. Ume asko dago Zaldibian, eskola bera ere handitu egin behar izan da»
EIDER GARMENDIA Gurasoa
Izan ere, autobusik ez badago, datorren urteetan arazo handiagoa izango dela azpimarratu du Garmendiak, Zaldibiako ikasle gehiago izango baitira Ordizira joan beharko dutenak: «Asko handitzen da hurrengo urteetan Oiangurenera joango diren ikasleen kopurua. Ume asko dago Zaldibian, eskola bera ere handitu egin behar izan da». Ildo horretan, adierazi du «aurten aurtengoa» izan dela Hezkuntza Sailaren erantzuna.
Jaso dituzten erantzunak «oso momentukoak eta kasketa moduko batetik etorriak» izan direla salatu du Jauregik, eta asko leporatu dietela gurasoei: prentsara joan izanagatik, umeak klasera berandu eramatea legez kanpokoa dela esanda... «Umeak erabiltzen ari garela aurpegiratu digute, baina gure ustez, Hezkuntza ari da umeak erabiltzen, murrizketak egiteko».
