Azken urteetan geroz eta baso sute gehiago izan dira munduan, klima larrialdia tarteko, eta Europan ere hala izan da aurtengo udan. Copernicus klima aldaketa aztertzeko Europako Batzordearen menpeko zentroak zabaldu duenez, urte hasieratik iraila bitartean 638.000 hektarea inguru erre dira Europan, eta 93.000 anomalia inguru zenbatu dituzte tenperaturari dagokionez. Gainera, sateliteetako irudiek 7.783 baso sute zenbatu dituzte EB Europako Batasuneko 25 herrialdetan.
El Niño fenomenoa dago tenperatura anomaliak areagotu izanaren atzean. Ozeano Barearen ekialdeko tropikoan modu ziklikoan gertatzen den fenomeno bat da El Niño, eta tenperaturak ohi baino beroagoak izatea dakar. Horrek eragin zuzena dauka baso suteetan; izan ere, lehorteak eta bero bolada luzeak aldi berean gertatzen direnean, basoetan suteak izateko arriskua areagotu egiten da.
Europan 2026an erre den hektarea kopurua askoz ere handiagoa da aurreko hogei urteetan erre diren hektareen batezbestekoa baino. 2026ko irailerako, 638.000 hektarea inguru erre dira; azken hogei urteetan, berriz, 380.000 hektarea erre dira batez beste urte sasoi horretarako. Alegia, aurtengo datua batezbestekoa halako bi da ia —iaz milioi bat hektarea baino gehiago erre ziren EBko herrialdeetan, eta iazkoak dira inoiz erregistratutako kopururik handienak—. Hilabete guztietako datuak banaka-banaka alderatuz gero, gainera, denetan ikusi daiteke igoera. Baina aurten, uda garaian nabarmen egin du gora erretako hektarea kopuruak.
Hadja Lahbib Krisiak Kudeatzeko Europako komisarioak Europako Parlamentuko Ingurumen Batzordearen aurrean hitz egin zuen irailaren 1ean. Ohartarazi zuen baso suteak ez direla soilik Europa hegoaldeko herrialdeetan gertatzen, eta azken urteetan kontinenteko beste eremu batzuetara zabaldu direla. Gainera, azpimarratu zuen hiri handiak ere ez daudela halako fenomenoetatik salbu. Horregatik, nabarmendu zuen klima larrialdia jada ez dagoela ate joka, «etxe barruan» baizik. «Urtero esaten dugu baso suteen inoizko sasoirik txarrena izan dugula, eta horrek zerbait esan beharko liguke», gaineratu zuen.
Espainian eta Frantzian gertutik bizi izan dituzte sute horiek udan. Espainiari dagokionez, Toledo, Guadalajara, Avila, Leon eta Huesca probintziak eta Madrilgo Erkidegoa izan dira eremu kaltetuenak erretako hektarea kopuruari erreparatuz gero. Esaterako, Espainiako Gobernuak adierazi zuen Avilakoa herrialdean inoiz piztu den suterik handiena izan dela. Europako Batzordearen EFFIS agentziak biltzen ditu suteei buruzko datuak, eta, agentzia horren arabera, guztira 295.405 hektarea erre dira udan Espainian; alegia, Europa osoan erre diren hektareen ia erdiak (%46,7). 2025ean soilik erre ziren aurten baino hektarea gehiago Espainia osoan —379.000 hektareatik gora erre ziren urte hartan Espainian—. Baina hildakoen kopuruari erreparatuz gero, Almeria probintziakoa izan da okerrena. Izan ere, hamalau lagun hil ziren sute hartan, uztailean.
Frantzian ere egoera larria izan zuten uztailean. Frantzia hego-mendebaldeko Gironda departamentuko sutean 42.000 hektarea inguru erre ziren, eta gutxienez 220.000 pertsona ebakuatu behar izan zituzten. Iturri ofizialen arabera, 1949. urteaz geroztik Frantzian izandako suterik larriena da.
Baina Espainia eta Frantzia ez dira sute larriei aurre egin behar izan dieten estatu bakarrak. Belgikan, esaterako, inoiz erregistratutako suterik larriena piztu da aurtengo udan. Hautes Fagnes parke naturalean piztu zen, Alemaniako mugatik gertu; 3.000 hektareatik gora erre ziren, eta seiehun lagun ebakuatu behar izan zituzten.
Grezian, berriz, gutxienez 30.600 hektarea erre dira aurtengo udan, eta bederatzi lagun hil —horietako bost suhiltzaileak ziren, eta suteak itzaltzeko lanetan ari ziren—. Salamina uhartean izan ziren kalte gehien, Atenastik ehun kilometro eskasera.
Etorkizun beltza
Egoera larria da, eta XXI. mendearen amaierarako are larriagoa izango da, Potsdamgo Institutuak ondorioztatu duenez. Bi kasuistika plazaratu ditu Alemaniako institutu horrek klimaren inpaktua ikertzeko egindako azterketa batean. Datozen urteetako karbono isuriak apalak izanez gero, gaur egun batez beste erretzen den eremua baino %39 gehiago erreko litzateke mende amaieran. Egoera, ordea, okerragoa izango da karbono isuriak handiak badira, erretako eremua %192 handiagoa izango baita gaur egungoarekin alderatuta.
Ikerketa horretan ikus daitekeen bezala, emisio handiak izan edo txikiak izan, aldea handia da. Ikerketaren egile nagusi Maik Billingek ikerketaren aurkezpenean adierazi zuenez, bi kasuen arteko aldea handia izateak erakusten du isuriak murriztuz gero «nabarmen moteldu» daitekeela baso suteen gorakada.
Aurtengoa Europan inoiz izan den sute garairik larrienetako bat izaki, Ursula von der Leyen Larrialdiei Erantzuteko EBren Koordinazio Zentroan izan zen iragan astelehenean, irailaren 1ean. Han zela, ohartarazi zuen Europak prest egon behar duela suteei eta antzeko fenomenoei aurre egiteko. «Prest egon behar dugu muturreko fenomenoak maizago, leku gehiagotan eta aldi berean gertatuko diren mundu batean bizitzeko», adierazi zuen.
