Itsasarte batek baino ez ditu banatzen Txina eta Taiwan; elkarrengandik ehun eta piku kilometrora egonagatik ere, norbere konbentzioei dagokienez ezin dute urrunago egon. Asia hegoaldeko irla hori beldur da munduko potentzia handienetarikoaren mehatxuez, Txinak haren lurraldetzat duenez gero, esana baitu jarrera hori indarrez ezarriko lukeela. Taiwanek inondik inora ere ez du nahi, erraldoiaren aldean, ñimiño geratu arlo militarrari dagokionez, eta ohartarazpen gisa interpretatu ditu Donald Trumpek joan zen astean Pekinera egindako bisitaren ostean esandako hitzok: «Agian onartuko dut, agian ez».
Ameriketako Estatu Batuetako presidentea 14.000 milioi dolarreko —12.000 milioi euroko— arma salmentari buruz ari zen. Taiwanek irizten dio Txinari kontrapisua egiteko armategia beteta eduki behar duela, eta jakinarazi du Lai Ching-te presidentea prest dagoela Trumpekin hitzegiteko; hori ez da arinkeria, 1979tik etenda baitaude bi herrialdeen arteko harreman diplomatikoak, Washingtonek Txinako Herri Errepublika errekonozitu zuenetik, hain zuzen ere.
AEBetako presidenteak aitortu du baduela zer eztabaidatu «Taiwanen agintzen duenarekin»: «Harekin hitz egingo dut. Guztiekin hitz egiten dut. Jardungo dugu zerari, Taiwango problemari buruz», esan zien atzo kazetariei, Air Force One hegazkinera igo baino lehen. Ezein aldek ez du inolako bileraren edo enparauren berri eman, baina halakorik balego, Taipeik dagoeneko iragarri du zer esango liokeen Laik besteari: gobernua «bare» dagoela itsasarteko statu quoari eusteko konpromisoari dagokionez, eta Pekin dela eskualdeko «bakea eta egonkortasuna» arriskuan jartzen duena. Hori adierazi du Taiwango Atzerri Ministerioak Efe albiste agentziari gaur bidali dion ohar batean.
Trumpek joan zen astean botatakoek, ordea, urak harrotu dituzte. Iazko abenduan, AEBek Taiwani 11.000 milioi dolarreko —9.400 milioi euroko— arma salmenta bat egitea onartu zuen, orain arte herrialde horri egindako handiena; urtarrilean, berriz, Kongresuak oniritzia eman zion 14.000 milioi dolarreko —12.000 milioi euroko— beste pakete bati. Baina Xi Jinping Txinako presidenteari egindako bisitaren harira, AEBetako presidenteak atzeratu egin du Kongresuak salmenta hori behin betiko berretsiko duen bozketa, iritzita Pekinekin negoziatzeko «abantaila» dakarrela. Trumpek berak baieztatu zuen Xirekin «asko» hitz egin zuela Taiwani buruz, eta armen gaia atera ziola hark.
Horiek ikusita, Laik atzo nabarmendu zuen, karguan bi urte bete dituela-eta emandako prentsaurreko batean, «beharrezkoa» dela Taipeik armak erostea AEBei, zertarako-eta «segurtasuna» bermatzeko. Gastu militarra areagotzearen aldekoa da —herrialdearen barne produktu gordinaren %3,3ra ailegatzekoa da urtearen amaierarako—, gobernua «kontziente» delako zein «mehatxu» dituen parez pare: «Ez da gatazka bat probokatzeko, gerra bat saihesteko baizik».
Are, AEBei 40.000 milioi dolarren —34.400 milioi euro— armak erosteko proposamena egin izan du azken hilabeteotan, nahiz eta azkenean herrialdeko parlamentuak maiatzaren hasieran erabaki 25.000 milioi dolar —21.500 milioi euro— bideratuko dituela horretara; aintzat hartzekoa da Lairen alderdia, Alderdi Demokratiko Aurrerakoia, gutxiengoan ari dela gobernatzen. Hala eta guztiz ere, presidenteak «zuzenketak» egingo zituela iragarri zuen atzo.
Trumpen jarrera anbiguoa gorabehera, Taiwanek badu ez kezkatzeko arrazoirik: bata, AEBek 1979an onartutako Taiwanekiko Harremanen Legea, zeinaren bidez konpromisoa hartu zuten, urte horretan harreman diplomatikoak bertan behera utziagatik ere, irla «defentsarako armez» hornitzeko; eta, bestea, AEBek 1982an onartutako atzerri politiken sorta bat, Sei Bermeak delakoa, zeinaren bidez konpromisoa hartu zuten Taiwanentzako armen salmentak Txinarekin ez kontsultatzeko.
