Gustavo Petro lider «iraultzaile» gisa iritsi zen Kolonbiako Nariño egoitzara. Herrialdeko presidente kargura inoiz iritsi den ezkerreko lehen politikaria bilakatu zen 2022an, eta gaur, lau urte beranduago, bere etsai politikoari utzi beharko dio lekua. Aurreko gobernuak egindako aurrerapauso guztiak suntsituko dituela iragarri duen Abelardo de la Espriella ultraeskuindarra gobernatzen ikusi beharko du Petrok orain, oposizioko zuzendaritza berriro gidatzen duen bitartean.
«Historikoki ahaztutako sektoreetan» aurrerapenak egingo zituela zin eginez iritsi zen Petro Kolonbiako presidentetzara. Gerrillen eta bake prozesuen inguruan zebilen Kolonbia eraldatu zuen, eta enpleguan, pobrezian, osasunean eta ingurumenean arreta jarri zuen. Agintean egondako lau urteei erreparatuta, ordea, bere helburuak erdizka bete dituela esan daiteke; arlo gehienetan aurrera egin bazuen ere, ustelkeria salaketek Petroren agintaldiaren amaiera ilundu baitute.
Petrok ibilbide luzea egin du Kolonbiako politikan. M-19 gerrillan parte hartu zuen gaztea zela; eta taldeak armak utzi eta alderdi politiko bihurtu zenean, hainbat kargu publikotan aritu zen. Besteak beste, kongresuko diputatu eta senatari izan zen, eta ustelkeriaren aurkako salaketengatik entzute handia izan zuen. 2012 eta 2015 bitartean Bogotako alkatea izan zen, eta politika sozialak eta ingurumen neurriak sustatu zituen. Ondoren, urte luzez oposizioan jardun zuen ezkerraren lider moduan, eta hainbat hauteskunde orokor galdu ondoren, 2022an presidente izendatu zuten, inoiz Kolonbian presidentetzarako hautagai batek lortutako boto kopuru handienarekin.
Kolonbiako eskuinaren aro luzea amaitu zuen, beraz, Petrok, eta herrialdeko esparru politikoa eraldatu zuen. Kolonbia egoera politiko eta sozial gorabeheratsu batean murgilduta zegoen Petro agintera iritsi zenean: gobernua gerrillekin bake itunak sinatzen ari zen, eta justizia soziala eskatzen zuten mugimenduak geroz eta indartsuagoak ziren. Hortaz, presidente gisa, erreforma sakonak bultzatu zituen.
Bereziki osasun sistema, enplegua eta pentsioak hobetzeko ahaleginak egin zituen, ongizatea sustatzeko «funtsezkotzat» hartzen baitzituen elementu horiek. Halaber, erabateko bakea izeneko estrategia sustatu zuen, zeinarekin talde armatuekin elkarrizketak eta su etenak negoziatu zituen.
Bere gobernuko ezaugarri deigarriena, hala ere, gobernuko kideen artean zegoen aniztasuna izan zen. Izan ere, Petrok indigenak edo afrikarren ondorengoak ziren politikari asko goi karguetan jarri zituen, eta horrek, Kolonbian demokrazia zabalago eta anitzago bat ahalbidetu zuen.
Ingurumenaren aldeko apustu sendoa ere egin zuen, erregai fosilekiko mendekotasuna gutxitzeko eta Amazonia babesteko. Hala ere, erreforma ugarik alde askotako erresistentziarekin egin zuten topo.
Oposizioko hainbat alderdik adierazi dutenez, Petrok bere politikak gauzatzeko eta gobernu koalizio egonkor bat sendotzeko zailtasun estrukturalak izan ditu. Hala, maiz zalantzan jarri dute funtsezko erreforma batzuetan aurrera egin ez izana, baita diru publikoaren erabilera gorabeheratsua eta bere lidergo estiloa ere.
Lider «pertsonalistatzat» jotzen dute analistek. Agintaritza indartsu bat izan da berea, alderdi politikotik haratago joan dena; eta korronte politiko propio bat sortu du: petrismoa. Ezkerreko mugimendu «iraultzailea» da hori, eta Petrok agintean egindako adierazpenetan oinarritzen da nagusiki. Ospetsuenak X sare sozialean egin ditu; izan ere, jarraitzaileak aholkatzeko, oposizioa kritikatzeko, lorpenak ospatzeko eta baita beste liderrekin etsaitzeko ere —Ameriketako Estatu Batuetako presidente Donald Trumpekin, esate baterako— erabili du sare soziala.
Petroren izaerak, hala ere, arrakasta eman dion bezala, ospe txarra ere ekarri dio, eta horrek Kolonbiako gizartea polarizatzen lagundu du.
Kolonbia ere eskuinerantz
Polarizazio horren ondorioz, aurtengo hauteskunde orokorrak bereziki lehiatuak izan dira, eta Petroren oinordeko Ivan Cepedak De la Espriella ultraeskuindarraren aurka galdu egin zuen lehia —botoen %0,9ko aldearekin—.
Hala, De la Espriellak Petroren lekukoa hartuko du gaur, eta Kolonbiak norabide politikoa guztiz aldatuko du. Azken urteetan eskualdeko hainbat herrialdek hartu duten joerarekin bat egingo du beraz Bogotak, ezkerreko gobernuaren aroari amaiera emanez.
De la Espriellaren kargu hartzearekin Latinoamerikako eskuineko gobernuen zerrendara batuko da Kolonbia, eta Brasil, Mexiko eta Uruguai izango dira gobernu progresistak mantentzen dituzten herrialde nagusiak.
Norabide aldaketa horren lekuko izango dira gaur Bogotan hainbat buruzagi eta agintari, tartean Argentinako presidente Javier Milei eta Txileko presidente Jose Antonio Kast ultrak. Hala ere, buruzagi horiek ezingo dute presidente berriaren lehen hitzaldia zuzenean entzun. Izan ere, De la Espriellak tradizio instituzionalarekin hautsi du, eta militarren aurrean emango du bere lehen diskurtsoa, «herrialdeko benetako heroien aurrean».
