Berrarmatzea hitzetatik harago doala erakusten dute datuek. Munduko gastu militarrak %2,9ko hazkundea izan zuen iaz; hamaikagarren urtez jarraian egin du gora. SIPRI Stockholmgo Bakearen Ikerketarako Nazioarteko Institutuak gaur argitaratutako txostenaren arabera, Europan izan da gorakada nabarmenena. Donald Trump AEBetako presidenteak NATO Ipar Atlantiko Itunaren Erakundeko kideei egindako presioak eragina izan du, eta Europako aliatu gehienen defentsako aurrekontuak nabarmen egin du gora. Halere, hurrez hurren AEBak, Txina eta Errusia dira oraindik ere gastu militar handiena egiten duten herrialdeak.
Iaz munduko gastu militarrak izandako hazkundea apala da 2024koarekin alderatuta —%9,7 egin zuen gora orduan—. Kontua da, 2024arekin alderatuta, Washingtonek %7,5 gutxiago gastatu zuela iaz defentsan. Ekuaziotik AEBak kenduz gero, munduko gastu militarrak %9,2 egin zuen gora.
Halere, datu horiek ez dute esan nahi Etxe Zuriak apaldu egin zituela bere asmo militaristak. Kontuan hartu behar da Trump Etxe Zurira itzuli zenetik nabarmen gutxitu duela Ukrainari emandako laguntza militarra. 2025ean Washingtonek ez zuen Kievi militarki laguntzeko neurri ekonomiko berririk onartu; aurreko hiru urteetan, Joe Bidenen agintaldian (2021-2025), 127.000 milioi dolar eman zizkioten. Bitartean, iaz Etxe Zuriak inbertsio gehigo egin zituen bere ahalmen militarra indartzeko asmoz.
Hortaz, AEBen gastu militarrean izandako beherakada ez da errealitatearen isla. Are gehiago, Nan Tian SIPRIk egindako ikerketako zuzendariak ohartarazi du berriz ere gora egingo duela: «Jaitsierak iraupen motza edukiko du. AEBetako Kongresuak bilioi bat dolar gehiagoko gastua onartu du 2026rako; eta, Trumpen azken proposamena onartzen badu, 1,5 bilioi areagotu daiteke 2027rako».
Munduko gastu militarraren igoeraren erantzule nagusiak Europako herrialdeak izan ziren iaz. Gerra Hotza amaitu zenetik ez zuen horrenbesteko hazkunderik izan Europako gastu militarrak; 2024an baino %14 gehiago gastatu zuten iaz.
Errusiak eta Ukrainak lau urte daramatzate gerran, eta bien gastu militarrak gora egiten jarraitzen d:; Moskuk %5,9 areagotu zuen iaz defentsako gastua, eta Kievek, %20. SIPRIren estimazioen arabera, Ukrainak bere BPG barne produktu gordinaren %40 erabiltzen du gastu militarrerako; munduan ez dago beste herrialderik BPGren horrenbesteko zatia defentsara bideratzen duenik.
Gainera, NATOren kide diren herrialde gehienek ere areagotu dute gastu militarra. Trumpek esana du aliatuek inbertsio gehiago egin beharra daukatela defentsan, eta badirudi jaramon egiten ari direla horietako zenbait. Gainera, AEBetako presidenteak aliantzako kideei babesa ematea alboratu dezakeela ere iradoki izan du, eta horrek ere eragina izan du.
%51Munduko gastu militarraren zein portzetaje dagokien AEBei, Txinari eta Errusiari. Iaz munduko gastu militarraren erdia baino gehiago (%51) AEBek, Txinak eta Errusiak gastatu zuten. Hiru horiek dira defentsara diru gehien bideratzen duten hiru herrialdeak.
Alemania da Europa mendebaldean gastu militar handiena duen estatua, eta munduko laugarrena; iaz %24 areagotu zuen. Europako NATOko kide gehienek BPGren %2 baino gehiago gastatzen dute jada defentsan. Nabarmen areagotu dute gastu militarra, besteak beste, Belgikak (%59), Espainiak (%50), Norvegiak (%49), eta Danimarkak (%46). Erresuma Batuak, ostera, %2 murriztu zuen.
Europan bezala, Asian eta Ozeanian ere nabarmen egin zuen gora iaz defentsako gastuak: %8,1. Txina da, AEBen atzetik, munduan gastu militar handiena egin zuen herrialdean; iaz %7 baino gehiago areagotu zuen. Eta nabarmen gehiago gastatu dute AEBen aliatuek ere: %9,7 Japoniak eta %14 Taiwanek. Indiak %8,9 areagotu du gastu militarra, eta munduan gehien gastatzen duten herrialdeen artean bosgarrena da. Afrikan ere nabarmen egin du gora: %8,5. Aipagarria da Nigeriako kasua, %55 areagotu du bere gastu militarra.
Israelen gastu militarrak, behera
Bestalde, Ekialde Hurbileko herrialdeek egindako gastu militarra ez zen asko aldatu 2024tik 2025era. Israelen kasua da aipagarriena: %4,9 gutxitu zuen iaz defentsako gastua. Gazako operazio militarrak murriztu zituen erakusgarri da jaitsiera hori —urtarriletik martxora arte indarrean egon zen tregoa bat, eta urrian beste bat adostu zuten—. Halere, 2022an defentsara bideratzen zuen diru kopuruaren ia bikoitza erabili zuen iaz —2023ko urrian areagotu zuen Gazaren aurkako erasoaldia—.
