Bi garaile, galtzaile argi bat. Eskualdeko parlamenturako bozak egin zituzten atzo Berlin eta Mecklenburg-Aurrepomerania landerretan. Hiriburuan Die Linke ezkerreko alderdiak irabazi zituen hauteskundeak lehen aldiz, botoen laurdena jasota. CDU Batasun Kristau-Demokratak, Friedrich Merz kantzilerraren alderdiak, berriz, %18,8 eskuratu zituen. Mecklenburg-Aurrepomeranian AfD Alemaniarentzako Alternatiba eskuin muturrekoak irabazi du, botoen %37 jasota, eta CDU parlamentutik kanpo gera daiteke, ordezkaritza izateko beharrezkoa den botoen %5era ere iritsi ezin. Ezkerra nagusitu da Berlinen, eskuin muturra Mecklenburg-Aurrepomeranian; eta bietan behera egin dute nabarmen koalizio gobernuko bi alderdiek: CDU kontserbadoreak eta SPD Alderdi Sozialdemokratak.
1990ean Alemaniako Errepublika Demokratikoa desegin, eta Alemania bateratu zenetik lehen aldia izan da Berlingo bozetan ez dena CDU edo SPD nagusitu. Hain justu, SPDk Berlinen inoiz izandako emaitzarik txarrenak izan zituen atzo: botoen %12,1. Ezkerrak 2023an lortutako botoen bikoitza baino gehiago eskuratu zituen atzo.
Zohran Mandami New Yorkeko alkatearen eredua jarraituz, Elif Eralp Dier Linkeren alkategaiak eskuragarritasuna jarri du eztabaidagaien erdigunean, eta sare sozialetan kanpaina arrakastatsu bat erabili horretarako. Bestek beste, agindu du alokairuen prezioa mugatuko duela eta garraio publikoaren prezioak merketuko dituela. Errefuxiatu turkiarren alaba da Eralp, eta giza eskubideak defendatzeko asmoz egin zen abokatu.
Lehen aldiz, Die Linkeko alkate bat izan dezake Alemaniako hiriburuak. Horretarako, baina, Berdeen —botoen %14,4— eta SPDren babesa beharrezkoa luke Eralpek.
Berlinen baino errazagoa izango da koalizio hori osatzea Mecklenburg-Aurrepomeranian. AfDri aurre egiteko asmoz litekeena baita hiru alderdi horiek akordio bat egitea. Hortaz, eskuin muturreko alderdiak zaila izango du herrialdearen ipar-ekialdeko lander horretan gobernatzea. Izan ere, AfDrekin aliantzak egiteko prest agertu den alderdi bakarra, BSW Bundnis Sahra Wagenknecht alderdia, eskualde horretako parlamentutik kanpo geratu da. Eta parlamentutik kanpo geratu daiteke Merzen alderdia ere. Botoen %4,9 lortuta, inoizko emaitza txarrenak izan ditu CDUk.
SPDk agintzen du 1998tik estatu horretan. Atzo bigarren indarra izan zen —botoen %35 inguru—, eta haren atzetik geratu ziren Die Linke —%6,5— eta Berdeak —%5,6—. Hiru horien babesarekin osatu ahal izango dute AfDri agintea eskuratzea eragotzi diezaioken gobernua.
Gobernu federala, kolokan
Alemaniako Gobernuaren egoera zailaren erakusgarri izan dira azken bozak. Hilaren hasieran Saxonia-Anhalt estatuko bozetan ere beherakada nabarmena jasan zuen kantzilerraren alderdiak, eta AfD nagusitu zen. Orain, atzoko emaitzak ikusi ostean, hainbat alderditako ordezkariek —batez ere, AfDkoek eta Die Linkekoek— alde batera egiteko eta dimisioa emateko eskatu diote kantzilerrari. Merzek, ordea, ez duela kargua utziko esan zuen atzo emaitzen berri izan ondoren Berlinen emandako prentsaurrekoan.
Kantzilerrak ziurtatu zuen aurrera eraman asmo dituen erreformek emaitzak onak emango dituztela, berehala nabarituko ez den arren: «Badakit aldaketa horiek ezjakintasuna sortzen dutela, eta horietako batzuen eragina ez dela segitun nabarituko. Baina horregatik ezin ditugu orain erabaki horiek atzeratu, erreformak gauzatu behar dira».
Merzek aitortu zuen Mecklenburg-Aurrepomeraniako emaitzak «hondamena» izan direla CDUrentzat, eta azkenaldian Alemania «herrialde konplexu» bilakatu dela. Halere, bere hitzetan, herritarrek instituzioekiko konfiantza galtzearen errudunak «muturreko alderdiak dira, eskuinekoak zein ezkerrekoak».
Merzen koalizio kide Lars Klingbeil sozialdemokratak ere gobernuak aurrera eraman nahi dituen erreformak defendatu zituen. Aitortu zuen koalizio gobernuak —CDU eta CSU kontserbadoreek eta SPDk osatzen dute— ez duela lortu erreforma horiek sortutako onurak herritarrei helaraztea; «murrizketak» baino ez dituztela egin dirudiela azaldu zuen atzo ARD telebista publikoa egindako adierazpenetan.
Kolokan dago gobernua. Ikusteko dago azken emaitzen ostean sozialdemokratek kontserbadoreei babesa ematen jarraituko duten edo ez, baita CDUren barnean ere Merzen alde egiten jarraitzea erabakiko duten. Aurreko astean kantzilerraren alderdiko zortzo landerretako presidenteek babesa adierazi zioten Merzi. Baina ikusteko dago noiz arte irauten duen horrek. Azken zundaketen arabera, Merzek ospe txarra du alemaniarren artean; heritarren %80 ez dago gustura bere agintaldiarekin; hamasei hilabete dira kantziler kargua hartu zuenetik.
Egoera ikusita Merzek erabaki du aste honetan ez dela New Yorkera joango. NBE Nazio Batuen Erakundearen Batzar Nagusiaren urteroko bilkuran izatekoa zen —bihar hasiko da—, baina Alemanian geratuko da gobernuaren etorkizunarentzat erabakigarriak izan daitezken egunetan.
