Istilu handiak piztu dira Mexikon, hango armadako indar bereziek Jalisco Nueva Generacion karteleko buru Nemesio Ruben Oseguera Cervantes El Mencho atxilotu eta zaurien ondorioz Mexiko Hirira eramaten ari zirela hil ostean. 32 estatuetatik gutxienez hamaseitan suteak eragin eta errepideak oztopatu dituzte, EFE albiste agentziak zabaldu duenez. Mexikoko armadak baieztatu duenez, operazioa gauzatzeko AEBen «informazio osagarria» izan zuten, «aldebiko koordinazio eta lankidetza esparruan», Donald Trumpen gobernua droga trafikoa dela-eta egiten ari den presio gero eta handiagoaren erdian.
El Mencho 59 urteko droga trafikatzailea atzo hil zen, Mexiko Hirira eramaten ari zirela, atxilotu ostean. Herrialde horretako armadako iturriek zehaztu dutenez, Tapalpa udalerrian atxilotu zuten Jalisco Nueva Generacion karteleko burua, Jalisco estatuko Guadalajara hiriburutik 130 kilometro hegoaldera. Liskar armatu bat izan zen. Dirudienez, militarrek eraso bati aurre egin zioten, eta karteleko ustezko lau kide hil zituzten, eta beste hiru zauritu. Zaurituen artean ziren Oseguera eta haren bizkartzainak. Mexiko Hirira hegazkinean eramaten ari zirela hil ziren hirurak.
Gertatutakoaren aurkako protesta gisara, narko blokeoak deiturikoak hasi ziren Jaliscoko hegoaldeko hainbat tokitan, Jalisco Nueva Generacion kartelaren sorlekuan, ibilgailuak erreta eta errepideak itxita. Ondorioz, Mexikoko Gobernuak kode gorria ezarri zuen, eta, zenbait eremutan, bertan behera utzi ditu gaur garraio publikoa eta eskolak. Claudia Sheinbaum presidenteak «informatuta eta lasai» egoteko deia egin zien herritarrei, eta indar armatuak zoriondu zituen Jalisco Nueva Generacion karteleko buruzagia «hiltzea» eragin zuen operazioagatik.
Istiluak estatu hauetara ere zabaldu ziren: Michoacan, Colima eta Nayarit (mendebaldean), eta ondoren Guanajuato, Aguascalientes (erdialdean), Tamaulipas, Behe Kalifornia (iparraldean), Guerrero eta Quintana Roo (hegoaldean). Autoak, saltokiak eta banketxeak erre zituzten.
Alerta egoera Mexikoko hiriburura zabaldu zen, eta, arratsaldean, El Menchoren gorpua Mexiko Hiriko auzitegi medikuntzako zerbitzura eraman zuten, indar federalek lagunduta.
Hegaldiak bertan behera
Puerto Vallartan (Jalisco), herrialdeko helmuga turistiko nagusietako batean, hegaldiak eten egin dituzte. Horretaz gain, ekitaldi masiboak bertan behera utzi dituzte estatu osoan, Kali Uchis abeslari estatubatuarraren kontzertua barne, Guadalajaran, 2026ko Munduko Futbol Txapelketaren egoitza den hirietako batean.
Orain arte, gutxienez 11 estatuk eman dute blokeoen eta istiluen berri; Puebla, Queretaro, Mexikoko Estatua (erdialdea), Veracruz, Oaxaca eta Chiapas (hegoaldea) barne. Jaliscoko operazioan hildako zazpi lagunez gain, beste lau hil ziren Michoacanen, Alfredo Ramirez gobernadoreak jakinarazi zuenez; eta 22 lagun atxilotu dituzte Jaliscon, Michoacanen eta Guanajuaton, datu ofizialen arabera.
Eskolak ofizialki bertan behera geratu dira Jalisco, Nayarit, Michoacan, Colima, Queretaro, Guanajuato, Kalifornia Beherea eta Oaxacako Itismo eskualdeetan.
Gainerako estatuetan, Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoak ez ditu eskolak eten, baina jakinarazi du ez duela kontuan hartuko eskualde eta fakultate batzuetan ikasleak «garraio arazoengatik» agertu ezin badira.
