Ameriketako Estatu Batuak Iranen atzetik aritu dira azken egunotan, bi aldeak Islamabaden noiz elkartuko. Duela bi aste egin zuten gatazka areagotu osteko lehenbiziko bilera sorta, apirilaren 11n eta 12an, baina orduz geroztik ez ikusiarena egin du islamiar errepublikak; larunbatean, Abbas Araghtxi Irango Atzerri ministroa Shehbaz Sharif Pakistango presidentearekin eta Asim Munir armadako buruarekin bildu zen aurrez aurre, eta, AEBak ordezkaritza Islamabadera bidaltzekotan zirela, nazioarteko biran jarraitu zuen Araghtxik: Pakistandik alde egin eta Omanera joan zen, eta Errusiara heldu da gaur —horixe du azken geldialdia—. Pakistango ordezkariei «baldintza espezifikoak» plazaratu zizkiela jakinarazi du diplomaziaburuak, Washingtonen eta Teheranen arteko negoziazioei berriro hel diezaioten; hori jaso du gaur Irango IRNA agentziak.
San Petersburgora heldu eta gero, aitortu du «aurrerapausoak» egon direla negoziazioei dagokienez, baina AEBen «planteamendu okerrek eta gehiegizko eskakizunek» eragotzi egin dutela zerbait gehiago lortzea. «Gertatu denari buruz aritu, eta eztabaidatu dugu nola eta zer kondiziotan segitu dezakegun negoziatzen», esan du Islamabadeko bileraz, Al-Jazeerak jaso duenez. Errusian dela, Vladimir Putin presidentearekin elkartzekoa da Atzerri ministroa, Boris Jeltsin liburutegian. «Gerraren bilakaerari eta oraingo egoerari erreparatzeko aukera ona izango da gaurko bilera», adierazi du Araghtxik. Eta, bide batez, atzo Maskaten izandako elkarrizketak izan ditu hizpide sare sozialetan: «Ormuzko itsasarteko estatu bakarrak garen aldetik, gure bizilagun kuttunentzat eta munduarentzat nabigazio segurua bermatzeko moduetan zentratu ginen». Bai inguruko hiru herrialdeetara egindako bidaiarekin, bai mezu horrekin, Iranen jarrera zein den erakutsi du Araghtxik: «Gure bizilagunak dira gure lehentasuna».
Iranek blokeatuta eduki du itsasarte hori otsailaren 28tik, AEBek eta Israelek islamiar errepublikaren kontrako erasoaldia hasi zutenetik. Hilabete pasatxo ondoren ezarri zuten bi asterako su etena, apirilaren 8an, eta luzatzea erabaki zuen Donald Trump AEBetako presidenteak, epea zehaztu gabe. Nazioarteak Ormuz irekitzea galdegin izan dio Irani, eta horixe bera egin zuen duela aste eta erdi, baina 24 ordu ere ez zen egon irekita, Washingtonek erabaki zuelako eutsi egingo ziola Irango ontziei ezarritako blokeoari —su etena ezarri eta zenbait egun geroxeago iragarri zuen Trumpek blokeo hori—.
38AEBetako armadak zenbat ontziri galarazi dien Ormuz zeharkatzea. Ameriketako Estatu Batuetako armadako Agintaritza Zentralak jakinarazi duenez, 38 ontziri galarazi die Ormuzko itsasartea gurutzatzea apirilaren 13an Irango portuen blokeoa ezarri zutenetik. Armadak hiru hegazkinontzi dauzka Ekialde Hurbilean —2003tik lehenbizikoz—, baita dozena bat ontzi ere. Ormuztik
igarotzen da munduan kontsumitzen den petrolioaren bostena inguru, eta, horiek horrela, Washingtonek Teheran estutu nahi du; gainera, AEBetako Altxorraren Departamentuaren arabera, Iranen itsaso bidezko merkataritzaren %90 igarotzen da itsasarte horretatik.
Ormuzko blokeo bikoitza bertan behera uzteko proposamena ere egin du Teheranek, AEBetako Axios hedabideak herrialdeko iturri ofizialak aipatuz kaleratu duenez; hala eta guztiz ere, Fox News kateari eskainitako elkarrizketa batean, Trumpek iradoki du aurrerantzean ere blokeoari eutsiko diotela. Gainera, negoziazioen bueltako iturriak aipatuz, Axiosek jakinarazi du Islamabaden zelarik zera proposatu zuela Araghtxik: programa nuklearrari buruzko elkarrizketak atzeratzea, Teherango agintariek ez dakitelako nola heldu eta zer erantzun Washingtonen eskariei —uranioa ez aberastea eta gordeta daukaten uranio aberastua herrialdetik ateratzea—. Behin gerra amaituta eta Ormuz desblokeatuta, orduan hasiko lirateke programa nuklearra mugatzeko elkarrizketetan, hirugarrenez.
Izan ere, Washington eta Teheran bi aldiz negoziatzen saiatu dira azken urtean: gatazka areagotu baino lehen eta iazko ekainean Israelek Iranen kontra hasitako eta AEBek errematatutako hamabi eguneko gerra baino lehen —azken horretan, AEBen misilek instalazio nuklearrak izan zituzten helburu, eta ziurtatu zuten txikituta utzi zituztela—. Batean zein bestean, AEBen eta Israelen erasoek zapuztu egin zituzten akordio nuklearren bat lortzeko aukerak.
Trumpek bere lehen agintaldian (2017-2021) aterarazi zituen AEBak Iranen programa nuklearra mugatzeko 2015eko itunetik —Errusiak, Txinak, Erresuma Batuak, Frantziak eta Alemaniak ere sinatu zuten—. 2018an izan zen hori, eta, urtebete inguru geroago, Iran uranioa aberasten hasi zen berriro. Iazko ekaineko erasoaldiaren ondoren ere uranioa aberasteko eskubidea zuela berretsi zuen Ekialde Hurbileko herrialde horrek —helburu zibiletarako betiere; esana du ez duela arma nuklearrik egin—, eta nazioarteak zigor ekonomikoak berrezarri zizkion.
