Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

ARDOXKA

Sherry cask

Roberto Sarriugarte -

2022ko martxoak 5

Jerezen ardogintza ez da jarduera ekonomikoa soilik. Esan daiteke Jerez ardoa ardo bat baino askoz gehiago dela. Ia hiru mila urtean zehar, mahastizaintzak eta ardogintzak sortarazi dituzte Jerez toki bakana bilakatu duten kultura adierazpenak. Urte ugari horietan, jatorri anitzeko herriek egindako ekarpenen ondorioz, ardoa egiteko eta ontzeko modu desberdinek askotariko ardoak eta apartak sortzea ekarri dute. Horrekin batera, lanbideetan, arkitekturan eta hizkeran eragina izan dute horiek guztiek. Esan daiteke, zalantzarik gabe, kultura bitxia, bakarra, sortu dela horren guztiaren ondorioz: Jerezaren kultura.

Aurreko batean upategien eraikinetan jarri nuen fokua, eta katedralak aipatu nituen. Gaur, ere ardoak zertxobait alde batera utzi, eta upeletan, ontzietan (Jerezen botak deituak) jarriko dugu fokua, baina ez upelek ardoari ematen dioten ukituan edota emaitza organoleptikoetan, bota horiek eskaintzen duten beste erabilera batean baizik: sherry cask.

Zer dira?

Jerezen ardoak ontzeko erabiltzen diren upelek ematen dizkiete ardo horiei ezaugarri bereziak, zaporeak, aromak... eta aspaldi konturatu ziren horretaz merkatari britainiarrak. Urtero-urtero, Bristolen edo Londresko lodgetan (biltegietan), milaka upel biltzen ziren merkaturatuak izan aurretik; eta merkatariren bat laster konturatu zen upel horietatik ardoak atera ondoren, eta beste edari batzuez (whiskia batez ere) betetzean, edari horiek nola hobetzen ziren Jerez ardo horiek emandako ukituekin.

Hori dela eta, XIX. mendearen erdialdera, Ingalaterra hegoaldean, botilaratzeko eraikuntzen eta Eskoziako whiski destilategien arteko salerosketa harreman egonkor eta onuragarria ezarri zen.

Harrezkero, malts (whiskia) onenen zahartze prozesua sherry cask-etan osatzen dute, Jerezko ardoek haritzezko upeletan jalkitako aroma leunak, finak, jasoz.

Whiskia eta beste edari batzuk zahartzeko, ardoztatuko upelen horniketak jarrai zezan, beste sistema bat asmatu behar izan zen, gaur egun mantentzen dena, alegia: upelgileak, destilategiak; eta ekoizleen eta upategien arteko aliantza sendoak ezartzea.

Lehenengoek upelak egiten dituzte, amerikar zein europar haritz onenak aukeratuz; upategiek upel horiek ardoztatu egiten dituzte Jerez-Xérès-Sherry sor-markako ardoak soilik erabiliz; eta, azkenik, bezeroek, whiski edo beste edari batzuen egileek, Eskozia edo munduko beste edozein tokitakoek, Jerezko ardoez ardoztatutako upelak erabiliko dituzte, haien kalitate goreneko produktuak zahartzeko.

2015az geroztik, Jerezko Batzorde Arau Emaileak Xerry Cask produktuaren erabilera arautzen du kontrol eta ziurtapen organoen bitartez, ardoaren izaera eta ardoztatzearen iraupena bermatuz.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Lagun talde bat Bilboko Pabiloi 6 antzeztokiaren aurrean, artxiboko irudi batean. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Abandonutik ekosistemara

Amaia Igartua Aristondo

Hutsik dauden industria nabeak erabili dituzte artista batzuek kultur proiektuak sortzeko. Bilboko Zorrotzaurren, Pabiloi 6 da ereduetako bat. Guneon ekarpenak aletu dituzte 'Bigarren ekitaldia' filmean.
Jamalus Orion taldeko kideak League of Legends jokoaren norgehiagokan, atzo, Bilboko BAT dorrean. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Gatazkaren zuzeneko kontaketa

Amaia Igartua Aristondo

Bilboko BAT dorrean League of Legends online bideojokoaren lehiaketa bat antolatu dute. Bataila jokoa da, baina futbol partida bat bezala kontatu dute, eta sarraskiak txalotu dituzte ikusleek.
Joseba Ossa, etxeko saunan. ©JON URBE / FOKU

Sauna, bizitzaren ardatz

Ane Insausti Barandiaran

Finlandian oso errotuta dago saunaren kultura, eta bai helduek eta bai gazteek eusten diote tradizioari. Euskal Herrian ere badira zaleak, eta esperientzia «sakona» dela diote. Hainbat ikerketaren arabera, ona da osasunarentzat.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.