Albistea entzun

Ofizialtasuna aitortuta ere, gutxitu

Eskubide linguistikoez mintzatu dira nazioarteko hainbat eragile Hizkuntza Komisarioen Nazioarteko Elkartearen VII. konferentzian. EAEko Arartekoak eta Behatokiak zerbitzuak euskaraz jasotzeko trabak azaleratu dituzte
Gazte Euskaltzaleen Sareak Donostian eginiko manifestazioa.
Gazte Euskaltzaleen Sareak Donostian eginiko manifestazioa. ARITZ LOIOLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ion Orzaiz -

2022ko irailak 9

Euskara ofiziala da Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan. Baita Nafarroako Euskararen Legeak zehaztutako eremu euskaldun izenekoan ere. Administrazioek aitortutako estatus horrek, baina, ez ditu hiztunen eskubideak bermatzen; ondorioz, asko dira eskubide linguistikoen alorreko erakundeek egunero jasotzen dituzten kexak. Errealitate hori azaleratu zuten atzo EAEko Arartekoak eta Behatokiak, Hizkuntza Komisarioen Nazioarteko Elkartearen VII. konferentziaren bigarren egunean.

Besteak beste, Kanada, Irlanda, Gales eta Eskoziako arartekoa eta hizkuntza eskubideen begiraleak bildu dira Bilbon egunotan —gaur amaituko da konferentzia—, eta hizkuntza gutxituen estatusaz eta eskubideen urratzeaz solastatu dira. EAEko Arartekoak antolatu du aurtengo konferentzia, Hizkuntza Komisarioen Nazioarteko Elkarteko kide den heinean, eta Hizkuntz Eskubideen Behatokia gonbidatu du, bi erakundeek duten elkarlanaz aritu eta euskararen egoera beste herrialdeetako ordezkariei azaltzeko.

«Nazioarteko elkarteetako kideei azaldu diegu euskarak estatus ezberdinak dituela Euskal Herriko eremuen eta lurraldeen arabera; Nafarroako egoerarekin harrituta agertu dira batzuk», esan du Agurne Gaubekak, Behatokiko zuzendariak. «Hala ere, hizkuntza batek estatus ofiziala izateak ez du dena konpontzen. Eskubideak urratzen dira egunero», gehitu du. Eusko Jaurlaritza jo du horren adibidetzat: «Euskararen ofizialtasuna aitortua dago Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan, baina Jaurlaritzak neurri ezberdinak aplikatzen ditu hiztun kopuruaren arabera. Oraindik orain, normaltzat jotzen da euskaraz ez jakitea, baina gaztelania ez: denok jakin behar dugu gaztelaniaz».

Horren adibide zenbait eman ditu Roberto Morenok, Arartekoaren bulegoko hizkuntza eskubideen arduradunak: «COVID-19aren izurrialdian argibideak eta informazio publikoa zabaltzeko garaian, adibidez, agintariek lehentasuna eman diote hizkuntza nagusiari: ingelesari, frantsesari edo gaztelaniari, kasuan kasu. Euskal Herrian ere, zailtasun handiak ditugu osasungintzaren alorrean, arta euskaraz jaso ahal izateko».

Izan ere, larrialdi egoeretan zerbitzuak euskaraz jasotzeko eskubidea aldarrikatzea «gehiegizkotzat edo borondatezkotzat» jotzen dela uste du Morenok: «Euskaldunak behartzen gaituzte militante izatera, funtsezko eskubideak aldarrikatzen ibiltzera».

Osasungintzaz gainera, justiziaren eta segurtasunaren alorretan ere «gabezia handiak» antzeman ditu EAEko Arartekoak. «Euskaraz aritzen diren epaileak ez dira %5era ailegatzen, eta kexa asko jaso ditugu ertzain, udaltzain eta bestelako polizien jardunagatik. Halakoetan, euskarazko arta eskatzea gatazka iturri izan daiteke, eta hori oso larria da».

Neurri osagarriak

Baliabideak falta direla gaineratu du Gaubekak: «Auzi honetan, administrazioek badute zeresana eta zeregina. Ez naiz ari diru kontuez soilik. Legedia aldatzerakoan edo sektorekako neurriak hartzerakoan ere, ezinbestekoa da hizkuntza eskubideak aintzat hartzea». Lan arloa aipatu du, zehazki: «Euskaraz lan egiteko ezintasun nabarmenak daude Euskal Herrian, gabezia handiak daudelako baliabideetan, legedian eta ohituretan». Horregatik, hizkuntzaren estatus ofiziala bermatzeaz harago, «bestelako neurriak» ere galdegin ditu, «eskubideak benetan berma daitezen».

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Donostia ospitalea, artxiboko irudi batean. ©Andoni Canellada / Foku

Osakidetzaren «politika suizida» salatu dute Donostiako ESIko 30 bat zerbitzuburuk

Ion Orzaiz- Paulo Ostolaza

Gutun batean, osasun zerbitzu publikoaren zuzendaritzaren dimisioa eskatu dute, zentzugabeko kudeaketarengatik, eta «sektarismoa eta trakeskeria» leporatu diote.

 ©Guillaume Fauveau

Antton Kurutxarri. «Aski indarrik ez dugu egin beharrekoa egiteko»

Olatz Silva Rodrigo

Euskararen Erakunde Publikoak irakaskuntzara bideratzen du indarraren zati handi bat. Lehendakariaren ustez, beste arlo batzuk jorratu beharko lituzkete.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

ERAGILE, EGILE ETA ORDEZKARI

Julen Aperrribai

Duela 25 urte sortu zuten Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua, euskararen normalizazio prozesua bizkortzeko eta euskalgintzako erakundeak bateratzeko. Hizkuntza politiketara begirako akordio sozial zabalak, plangintzak eta proposamen zehatzak eragiteko gaitasuna izan du hasieratik. Adostasunok galgatu egin dira sarritan pauso berean: maila sozialetik maila politikora eramateko unean.
 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Adostasun politikoek edukia behar dute; ez gaude argazkien garaian»

Maite Asensio Lozano

Lema uztera doala, azken urteetan egindako aurrerapausoak gogoratu ditu, baina aitortu du arazo batzuk «kronifikatzen» ari direla. Hartara, hizkuntza politika «sendoak» eskatu ditu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.