Albistea entzun

Foru Hobekuntza: osatu edo berritu

Txibitek uste du ez dela garaia Nafarroako Foru Hobekuntza moldatzeko, hura «garatzeko» baizik. Barkosek dio legea «bete gabe» dagoela eta «itun politiko berri bat» beharrezkoa dela
Maria Txibite Nafarroako lehendakaria.
Maria Txibite Nafarroako lehendakaria. VILLAR LOPEZ / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Jon O. Urain -

2022ko abenduak 3

Nafarroaren Eguna da gaur, eta aurtengoak aparteko kutsu politiko bat izango du, Foru Hobekuntzaren Legeak 40 urte bete dituenez gero. Asteon, Maria Txibite Nafarroako Gobernuko lehendakariak Foru Hobekuntza goraipatu du, «batasun konstituzionalaren barnean». Atzo bertan, Nafarroaren Egunaren bezperan, ideia hori berretsi zuen Efe agentziak eginiko elkarrizketa batean: «Foru Hobekuntza elkarbizitza da, eta engranaje instituzionala [Espainiako] konstituzioaren barruan; leialtasunez, baina gure errealitate autonomikoa defendatuz». Txibitek ez du uste «orain» Foru Hobekuntza moldatu behar denik, oraindik ere «hazteko eta lege hori garatzeko tarte handia» dagoelako.

Ildo horretan, Txibitek azaldu du Nafarroak oraindik jasotzeko dauzkala Foru Hobekuntzak Nafarroari aitortzen dizkion zenbait eskumen, eta, beraz, uste du legea «erabat garatzeko eskatzen» jarraitu behar dela. Autogobernua osatze aldera, Espainiako Gobernuak eta EH Bilduk adostu zuten datorren urteko lehen hiruhilekoan Nafarroako Gobernuaren esku uztea trafikoko eskumena, eta horrek hautsak harrotu ditu Espainiako eskuinaren eta eskuin muturraren artean. Horien jokabidea Nafarroaren autogobernuarentzako «arriskutzat» jo du Txibitek, eta salatu du horiek Nafarroa «erabiltzen» ari direla Pedro Sanchez Espainiako gobernuburuari eraso egiteko.

Eskumen horrek legealdia bukatu baino lehen behar zuen Nafarroako Gobernuaren esku, eta datorren urteko maiatzean dira Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak. Beraz, Txibitek azaldu du trafikoko eskumenaren eskualdaketa ez dela aurreratu, eta hori adostuta zegoela jada.

«Nafarroa subiranoa»

Uxue Barkos Geroa Baiko bozeramaileak, berriz, Foru Hobekuntzaren «ekarpen positiboak» aitortu ditu, baina «baita bere akats nabarmenak ere»: «40 urte hauetan, ikusi dugu estatuko oinarrizko legediak eta ebazpen konstituzional eztabaidagarriek nola hustu dituzten gure ordenamendu juridikoaren esparru garrantzitsuak, jakinik gainera oraindik garrantzi handiko eskumenen transferentziak falta direla, hala nola trafikokoa, I+G+b eta Gizarte Segurantzaren erregimen ekonomikoa». Foru Hobekuntza «bete gabe» dago oraindik, Barkosen hitzetan, eta, horregatik, Geroa Baik gainontzeko indar politikoei dei egin die bat egin dezaten «foruaren hobekuntza osorik gauzatzeko konpromisoa gizarte osoaren aurrean betetzeko».

Barkosek «itun politiko berri bat eraikitzea» proposatu du: «Bazterkeriarik gabe, gure ordenamendu juridikoa adostasunetik eguneratuz eta herritarrek berretsiz. Estatuarekin aldebikotasunezko harremana edukitzeko gure forutasunaren berreskuratze osoa nahi dugunok eta batasun konstituzionalaren menpe dagoen forutasun partziala nahi dutenak elkartuko gaituen eztabaida». Geroa Baik planteatzen duen itun politiko berri horren helburua «ongizate estatua bermatzea» da, eta horretan «elkarrekin lan egiteko ardatza» autogobernua izan behar da, nafar guztien «ondare immateriala» dela argudiatuta.

EH Bilduk, berriz, ekitaldi bat egin zuen Iruñeko Labrit pilotalekuan, «Nafarroa subiranoa» aldarrikatzeko. «Subiranotasunaz ari garenean, dena hemen erabaki nahi dugu, Nafarroa bidezkoago eta demokratikoago bat eraikitzeko», adierazi zuen Laura Aznal EH Bilduren lehendakarigaiak: «Estatuarekin zer harreman mota izan nahi dugun erabaki nahi dugu, Euskal Herriko gainerako herrialdeekin zer harreman mota izan nahi dugun».

«Defentsa soziala»

Zurekin Nafarroa koalizioak ere autogobernuaren «defentsa soziala» egin du, eta nabarmendu euskara «Nafarroa osoko ondare kulturala» dela; beraz, hizkuntza babesteko beharra aipatu du Begoña Alfaro Zurekin Nafarroako bozeramaile eta lehendakarigaiak, «inposiziorik eta sektarismorik gabe». Carlos Guzman Nafarroako Ezker Batuko koordinatzaileak, berriz, esan du autogobernua «eskubide sozialetan sakontzeko tresna gisa» defendatu behar dela, eta horren gainean eraiki behar dela «herrialde federal eta errepublikar bat». Herrialde horretan, «espainiar guztiek izan behar dute berdinak legearen aurrean» eta «lurralde eta nazio guztiek egon behar dute eroso», Guzmanen arabera.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Odon Elorza, 2021eko urtarrilaren 22an egindako agerraldi batean. ©Gorka Rubio / Foku

Odon Elorzak dimisioa eman du diputatu gisa

Jon O. Urain

Donostiako alkate ohiak aitortu du PSOEko zuzendaritzarekin «desadostasunak» saihesteko hartu duela erabakia. 11 urte egin ditu Espainiako Kongresuan.

Onintze Oleaga eta Unai Urruzuno, otsailaren 11ko topaketa aurkezten. ©/ EH Bildu

EH Bilduk jardunaldi munizipalistak egingo ditu otsailaren 11n

Jon O. Urain

Bost erronkaren inguruan ariko dira, eta indar subiranistak saio horrekin abiatuko du udal hauteskundeetako kanpaina.

 ©BERRIA

KONTRAPISUAK DUEN PISUA

Iosu Alberdi

Mendeetako eztabaida da, azkenaldian sarri loratu dena: botere judizialak zenbateraino betetzen duen exekutiboaren eta legegilearen kontrolatzaile rola, eta noiz igarotzen duen herri borondatea ordezkatzearen muga. Adituek beharrezkotzat jotzen dute erakunde publikoen kontrola, baina baita «oreka» ere.
Bilbon udaletxe aurrean amaitu zen atzo GKSren manifestazioa. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Langileak «subjektu politiko independente» moduan egituratzera deitu du GKSk

Maite Asensio Lozano

Manifestazio jendetsuak egin ditu Gazte Koordinakunde Sozialistak Bilbon eta Iruñean. «Bankariak eta enpresari handiak» jo dituzte pobretzearen erruduntzat

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...