Albistea entzun

Inoizko grabitate uhinik handiena atzeman dute zientzialariek

Bi zulo beltzen fusioaren lorratza dela adierazi dute. 2015ean atzeman zituzten estrainekoz uhin horiek; ikerketa alor oso emankorra dira
Grabitate uhinei buruzko agerraldi bat, artxiboko irudi batean.
Grabitate uhinei buruzko agerraldi bat, artxiboko irudi batean. JULIAN STRATENSCHULTE / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Arantxa Iraola -

2020ko irailak 3

2016ko otsailean, grabitate uhinek susmo bat izateari utzi zioten. LIGO behatokiko arduradunek jakinarazi zuten uhin horiek atzematea lortu zutela, esperimentu baten bitartez, eta zientzialari askok adierazi zuten ikerketarako esparru berri eta guztiz erakargarri bat ireki zela. Iragarpen horiek betetzen ari dira: atzo, esate baterako, inoiz atzemandako uhinen iturbururik handienaren gaineko berria zabaldu zuten LIGO eta Virgo behatokietako arduradunek —elkarlanean ari dira, 2.000 aditu batzen dituen nazioarteko proiektu zabal batean—, eta onartu zuten aurkikuntza horrek galdera berri asko ekarri dituela.

Adierazi dutenez, uhin hori, propio, iazko maiatzean detektatu zuten: segundo hamartar bat besterik ez zuen iraun, eta, ordura arte atzemandakoekin alderatuta, oso ezberdina zen. Frantziako (CNRS) Virgo Nelson Christensen ikertzaileak adierazi duenez, «normalean, kirranka antzeko bat antzematen dugu; honek ez zuen beste horien antzik». Ondorioztatu dute bi zulo beltzen fusioaren emaitza dela uhin hori, baina onartu dute galdera handiak dituztela orain. Uhinaren iturburua Lurretik bost gigaparsec-era dagoela adierazi dute, eta, beraz, inoiz atzemandako urrunena ere badela grabitate uhin hori. Astrofisikako gaiekin usu gertatu ohi denez, irudikatzen ere zaila da distantzia hori; atera kontuak, gigaparsec bakoitza 3.260 milioi urteren baliokidea da.

Tamainaz ere irudikatzen zaila da uhinaren iturburutzat duten zulo beltzen fusioa. Zientzialariek egin dituzten kalkuluen arabera, 85 eguzkiren adinako masa zuen batek; besteak, berriz, 66 eguzkirena. Onartu dute orain arte ikasitakoa aintzat hartuta oso handiak direla biak: galdera berrien iturburua. Energia izugarria sortu zuen fusio horrek, eta, hain justu, ikertzaileek uste dute atzemandako uhina horren lorratza dela.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Euskarazko irakaskuntzaren aldeko protes bat, 2021ean ©Guillaume Fauveau

NBEk azalpenak eskatu dizkio Frantziako Gobernuari hizkuntza gutxituei buruz

Ekhi Erremundegi Beloki

NBE beldur da Frantziako Konstituzio Kontseiluak 'Molac legearen' kontra hartutako erabakiak Frantziako gutxiengo linguistikoen giza eskubideei kalte garrantzitsuak eragiten ahal dizkiela

Etxean Zaindu eta Zaintel aurkeztu dituzte ©Jaizki Fontaneda / Foku

Eusko Jaurlaritzak familia zaintzaileak laguntzeko bi zerbitzu aurkeztu ditu

Isabel Jaurena

Mendeko pertsonak zaintzen dituztenen eguneroko bizitza erraztea da helburua

Errigoraren agerraldia joan den larunbatean. ©/ Errigora

Errigorak diru bilketa antolatu du Nafarroako suteengatik

Isabel Jaurena

Etorkizunean halakorik berriz ez gertatzeko erabiliko dira irabazi guztiak.

Miarritzeko ordainlekua, artxiboko irudian. ©Nicolas Mollo

Gizon bat hil da Miarritzen izandako auto istripu batean

Berria

Miarritzeko ordainlekuan gertatu zen istripua, atzo. Bi emazte Baionako ospitalera eraman behar izan dituzte, larri. Bi haur arinki zauritu dira, eta Baionako ospitalera eraman dituzte horiek ere.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...