Albistea entzun

BEGIZ

Torturen espazioak

Ismael Manterola Ispizua -

2021eko urriak 26

Non dago Mikel? dokumental gogorra ikusi ondoren gauza asko etorri zitzaizkidan burura, erantzunik gabeko galderak gehienak. Hala ere, dokumentalean zeuden irudien artean zerbaitek harritu ninduen, Mikel Zabalzarekin batera kontakizunaren protagonista den Ion Arretxek dokumentalean zehar eraikitzen duen tortura leku izan zen etxebizitzaren maketa.

Bertsio ofizialaren arabera, ez dago horrelako tokirik; torturak existitzen ez diren bezala, tortura lekuak ere ez. Baina ematen du Ion Arretxek berari gertatutakoa benetan gertatu zela guri (eta, seguru asko, bere buruari) frogatzeko eszenatokia behar duela filmean. Ez-lekuari forma eman behar diola dirudi, kontakizunari existentzia emateko. Horrek Londresko Goldsmiths unibertsitatean dagoen Forensic Architecture izeneko nazioarteko arkitekto elkarte baten asmoak gogorarazi zizkidan. Batez ere, Ekialde Hurbilean antolatu zituzten kartzela klandestinoetan atxilotuta egon ziren eta torturak jasan zituzten presoen salaketak nazioarteko epaitegietan frogatzeko, beharrezkoak izen ziren lekukotzetan oinarritutako arkitektura berreraikuntzak.

Gehienbat, soinuak eta presoen espazioaren perzepzioak hartzen dituzte horretarako oinarritzat Forensic Architecture elkartekoek, inork ikusi ez dituen espetxeak berreraikitzeko, gehienetan presoek begiak estalita izaten baitituzte. Horrela lortu dute salaketei egiazkotasuna ematea, gobernu askok ukatzen baitute beren lurraldeetan horrelako tokiak egon direnik. Gaur egungo teknologiak asko lagundu du biolentziaren zabalkundean (droneekin, batez ere), baina, hain zuzen, Forensic Architecturekoek hiru dimentsioko programa informatikoen bitartez lortzen dute itxuraz existitzen ez diren leku horiek eraikitzea.

Non dago Mikel? filmean, askoz ere teknologia apalago batekin ikusten dugu Ion Arretxe Intxaurrondoko pisuaren maketa egiten. Arte Ederretan ikasitako baliabideekin, kuter baten bidez kartoia mozten jarduten du filmean zehar, guztiak elkartu arte eta etxebizitza baten maketa osatu arte. Bertan, bainugelak garrantzia hartzen du, Arretxek bainuontzia marrazten eta koloreztatzen duelako, hain zuzen, bertan egin zizkioten tortura gogorrenak azpimarratzeko.

Espazioaren eraikuntzak, maketan bada ere, aukera eskaintzen die biktima hauei era ofizial batean ukatzen zaiena (ez zen egon tortura lekurik, ez zen torturarik izan) errealitatearen planora bideratzeko. Izena ez dakit baina izana ematen zaie, zoritxarrez, oraindik sarritan normaltzat hartzen ditugun praktika latz horiei.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©GUILLAUME FAUVEAU

«Kasik salbaiki egin dugu disko hau, dena batera»

Ainize Madariaga Ziburu

Zubeldiak idatzitako olerki sorta bat eta Matthysek bidean zituen doinu batzuk dira Lumi bikotearen 'Bezperen dirdira' diskoaren abiapuntua. Inoiz baino batuago aritu direla diote.
Melissa Aldana saxofoi jotzaile txiletarrak gaur gauean emango du kontzertu bat. ©GETXOKO JAZZALDIA

Melissa Aldana saxofonistak abiatuko du Getxoko 45. Jazzaldia

Andoni Imaz

Gaur hasi eta igandera arte, nazioarteko jazzaren izen handiak ariko dira Muxikebarri antzokian. Doako kontzertuak egingo dituzte egunero kalean, eta Amaiak hondartzan joko du larunbatean
Itxaro Borda izango da omenduetako bat Literaturazale Feministen Topaketetan. ©JON URBE / FOKU

Literaturazale feministak, elkartuta

Jone Bastida Alzuru

Sareinak taldeak antolatuta, Literaturazale Feministen Topaketak egingo dituzte ostiralean eta larunbatean Gasteizen
Txillida Leku museoaren kanpoaldean eta Zabalaga baserriaren barrualdean jarri dituzte Joan Miro artistaren lanak. ©JON URBE / FOKU

Miroren munduan barrena

Jone Bastida Alzuru

Joan Miroren artelanekin osatutako erakusketa ikusgai dago Txillida Leku museoan, azaroaren 1era bitarte: 'Miro Zabalagan'. Txillidarekin zuen harremana nabarmendu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...