Albistea entzun

BEGIZ

Hilma af Klintek erakutsi diguna

Haizea Barcenilla -

2022ko urtarrilak 25

Hilma af Klint artistaren erakusketan ateratako argazkia bidali zidan Zeelanda Berrian bizi den lagunak: haraino iritsi da Suediako artista izpiritistaren munduko bira. 1944an hil zen Hilma af Klint, eta 2013an berpiztu, Suediako hiriburuko museo nagusiak, Moderna Museet-ek, anbizioz beteriko erakusketa handia eskaini zionean. Ez zen nolanahikoa honen asmoa: artearen historia unibertsalean txertatu nahi zuten artista.

Izan ere, 1908rako abstrakzioa margotzen zuen af Klintek, historia horretan aitzindarien domina daramatenek baino lehenago. Hainbat arazo zeuden hari meritua aitortzeko: lehena, bere bizitzan zehar lan hori ez zela ezagutu, eta, hortaz, ez zuen jarraitzailerik izan; bigarrena, emakumea zela, eta, inork garbi esaten ez duen arren, aspaldi jakina izan dela emakumeak ezin direla ezertan lehenak izan, umeak izaten ez bada; eta azkenik, bere lana izpirituek gidatuta egin zuela, eta, esoterismoak puntuak eman beharrean, kendu egiten zizkiola, ikerketa artistikoaren autonomia eta seriotasuna ezbaian jarriz.

Erakusketa ikusi, eta maitemindu nintzen, beste jende asko bezala. Halere, onartzen dut zaila ikusi nuela Hilma af Klint sekula abstrakzioaren liburu ofizial bateko lehen orrialdeetan ikustea. Bizi nuen errealitatetik zetorkidan ezkortasuna: nire inguruko erakunde zein ikerlari gehienak artearen berrikuspen bat egitetik oso urrun zeuden. Nire etsipenerako, mugiezina ikusten nuen narrazio kanonikoa. Eta Hilma af Klinten lanak eskatzen zuena, hain zuzen, berridazketa bat zen.

Okertu nintzen, eta horrek izugarri pozten nau. Horregatik da hain esanguratsua gaur egun Hilma af Klint artistaren izena ezaguna izatea, jendeak haren lana ezagutzea: zentzu guztietan, aldaketa historiko bat markatzen duelako. Af Klinten arrakastaren atzean, urteetan bigarren maila batean esoterismoa eta generoa ikertu duten historialari askoren lana dago, behingoz behar bezala onartu dena. Egun, esoterismoa abstrakziora iristeko abangoardietako bide nagusietako baten moduan hartzen da. Ez da soilik Hilma: beste asko ere badira, eta hori garaipen kolektibo bat da.

Baina nola lortu dute? Gakoa erakundeen inbertsioa eta babesa dira. Berlin, New York, Sao Paolo, Londres eta Sidneyko erakusketa areto nagusietan egona da Hilma af Klint; aldizkari guztietan agertu da; mundu osoko adituak elkartu dituzten mintegiak eta kongresuak antolatu dira bere inguruan. Suediako Gobernuarentzat helburua arte historia unibertsalean suediar artista bat txertatzea zen, baina lortu duena askoz harago doa: erakutsi digu lehengai ona izanda, hau serioski sustatzea eta kontakizuna aldatzeko prest egotea dela giltzarria.

Espero dut historiaren halako biratze ederrak etxetik gertuago ikusiko ditugula hurrengo.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aitor Fenandino eta Mikel Losada aktoreak, 'Bake lehorra antzezlaneko eszena batean ©Monika del Valle/Foku

Karlistaldian kokatutako gerrei buruzko antzezlana sortu du Patxo Telleriak

Iñigo Astiz

Zehazki, 1872ko karlisten eta liberalen arteko Zornotzako bake ituna hartu du abiapuntu antzerkigileak, baina kasu zehatzetik harago, bakeari eta gerrari buruz gogoeta egiten duen obra bat sortu du: 'Bake lehorra'. Astelehenean estreinatuko dute euskaraz

Saria jaso duten musikariak, gaur, BECeko ekitaldian. ©Marisol Ramirez / Foku

Hamar artista eta talderen lana aitortu dute Musika Bulegoaren VI. Sarietan

Ainhoa Sarasola

Olatz Salvador, Chill Mafia, Gaur, Ether Ensemble, Maite Larburu, Ramon Lazkano, Verde Prato, Amak, Trio Zukan eta Motxila 21 taldeak saritu dituzte aurten, Barakaldoko BECen eginiko galan.

Led Silhouette dantza konpainiako Martxel Rodriguez eta Jon Lopez kideak. ©IÑIGO URIZ / FOKU

Erriberriko antzerki jaialdiak inklusibotasuna izanen du ardatz

Yasmine Khris

Uztailaren 15etik 31ra egingo dute antzerki klasikoaren jaialdia. Espazio «paritario eta feminista» baten alde egin dute apustua aurten

Ezker-eskuin, Arantxa Arzamendi, Mari Jose Telleria, Pello Leiñena, Aizpea Otaegi eta Andoni Iturbe. ©ERESBIL FUNDAZIOA

Musikastek «euskal musikaren hiriburua» batuko du 50. urtez

Miren Mujika Telleria

Bihar hasiko da Musikaste, Errenterian, maiatzaren 28ra bitarte. «Urrezko ezteiak» ospatuko dituzte aurten; izan ere, 50 urte bete ditu jaialdiak. Hamar emanaldi egingo dituzte, askotariko doinuekin

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.